Ukraynadakı müharibədən sonra Rusiya və NATO arasında ziddiyyətlər getdikcə daha gərgin xarakter almağa başlayıb. İndi tərəflərin hərbi müstəvidə üz-üzə gəlmə ehtimalı sürətlə artır. Belə bir vaxtda NATO daha bir diqqətçəkən addım atıb.
Məlumata görə, NATO Rusiyanın Ukraynaya tammiqyaslı müdaxiləsi ilə bağlı özünün şərq cinahındakı mövqelərində çəkindirmə siyasətini yenidən nəzərdən keçirir.
“The New York Times” qəzetinin yazdığına görə, NATO “cavab zərbəsi ilə çəkindirmə” konsepsiyasını “zərbəyə yol verilməməsi” konsepsiyası ilə əvəzləyəcək. Alyansın müdafiə konsepsiyasının dəyişdirilməsi barədə NATO-nun keçmiş və indiki əməkdaşları da bir müddət idi ki, fikir yürüdürdülər. Qəzet yazır ki, bundan əvvəlki konsepsiyada Rusiya ilə münaqişə təqdirində Baltik ölkələri və ya Polşa kimi NATO üzvlərinin ərazilərinin Rusiya tərəfindən müvəqqəti işğalına yol verilirdi. Konsepsiyaya görə, bu ərazilər alyansın əsas qüvvələrinin, ən başlıcası ABŞ qüvvələrinin gəlişinə qədər işğalda qala bilərdi. Bundan sonra tətbiq olunacaq ikinci konsepsiya “zərbəyə yol verməməklə çəkindirməni” nəzərdə tutur. Bu konsepsiya NATO-nun üzv ölkələrinin hər hansı ərazilərinin heç bir işğalına yol verilməməsini ehtiva edir. Məqalədə deyilir ki, NATO-nun Polşa və Baltik ölkələri kimi üzvləri Ukrayna müharibəsinin təcrübəsini nəzərə alıblar. Rusiyanın Ukraynaya hücumu başlanan kimi ölkənin böyük əraziləri Moskvanın nəzarətinə keçib və Ukrayna hüquq-mühafizə orqanlarının və beynəlxalq təşkilatların dediyinə görə, bu ərazilərdə dinc əhaliyə qarşı çoxsaylı hərbi cinayətlər törədilib. 2022-ci ilin oktyabrınadək NATO baş katibinin müşaviri kimi çalışmış Kamil Qrand deyib ki, NATO ərazisinin hər bir qarışının hücumun ilk günündən müdafiəsinin zəruriliyi məsələsində alyansın mərkəzi və şərqi Avropada olan üzvləri israr edir. Bu da qeyd olunur ki, “yol verməməklə çəkindirmə” konsepsiyası NATO-nun Rusiya ilə sərhədlərində daimi əsasda çox sayda alyans qoşunlarının cəmləşdirilməsini, ABŞ və onun müttəfiqlərinin hərbi planlarının inteqrasiyasını tələb edir. Deməli, Rusiya sərhədlərinə daha çox sayda NATO ordusu cəmləşdiriləcək. Bu da qeyd olunur ki, NATO-nun şərq cinahının gücləndirilməsi Rusiyanı çəkindirəcək səviyyədə olmalıdır. Bu konsepsiyaya keçilməsi üzv ölkələrin hərbi xərclərinin ÜDM-in azı 2 faizinə çatdırılmasını nəzərdə tutur. Belə düşünülür ki, əgər NATO-nun böyük ölkələri qarşıdan gələn 10 ildə bu xərcləri ÜDM-in 3 faizinə çatdıra bilsələr, sözügedən konsepsiya həyata keçirilə bilər. Burada onu da xatırladaq ki, Rusiyanın Ukraynaya tammiqyaslı müdaxiləsi başlanandan alyansın Rusiya ilə qonşu ölkələrində qoşun sayı kəskin artırılıb. Bundan başqa, bu ay NATO-ya daha bir üzv – Finlandiya qoşulandan sonra alyansın Rusiya ilə sərhədi iki dəfə uzanıb. Buna baxmayaraq, NATO-nun Rusiya ilə həmsərhəd ölkələrdə yerləşdirdirə biləcəyi qoşun sayı ilə bağlı bir sıra məhdudiyyətlər hələ də qalır.
NATO-nun baş katibi Yens Stoltenberq isə qeyd edir ki, qurum Rusiya ilə münasibətlərini yenidən nəzərdən keçirməyə məcburdur. O iddia edir ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putin sülhə yox, daha böyük müharibəyə hazırlaşır. Yens Stoltenberq bildirib ki, NATO öz təhlükəsizlik imkanlarını gücləndirməyə, Ukraynaya yardım göstərməyə və Rusiyanın təzyiqi altında olan digər tərəfdaşlarına dəstək verməyə davam edəcək: “Mən Ukrayna xarici işlər naziri Dmitro Kuleba ilə danışdım. Biz qərara gəldik ki, NATO müttəfiqləri Ukraynaya dəstəyi davam etdirsin və artırsın. Məqsədimiz Ukraynanın qalib gəlməsidir”. Baş katibin sözlərinə görə, NATO Moldova, Gürcüstan və Bosniya və Herseqovina da daxil olmaqla Rusiyadan təzyiq hiss edən digər tərəfdaşları da dəstəkləyəcək. Kreml də bütün bunlara səssiz qalmır. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov qeyd edir: “NATO, Qərb dövlətləri üzündən Ukraynada müharibənin sülh yolu ilə həlli perspektivi yoxdur. Rusiyanın yeganə yolu döyüşləri davam etdirməkdir”. Peskov bildirib ki, NATO Rusiya sərhədlərinə doğru genişlənir: “Biz qitədə təhlükəsizlik arxitekturasının balanslaşdırılması üçün tədbirlər görürük. Rusiya alyansa yaxınlaşmır, əksinə, NATO bizə doğru genişlənir". Kremlin sözçüsü vurğulayıb ki, Moskva NATO üzvlərinin həyata keçirəcəkləri təlimləri çox diqqətlə izləyəcək. Bu arada İsveçdə NATO-ya üzv ölkələrin iştirakı ilə “Avrora-23” beynəlxalq hərbi təlimləri başlayıb. Bu, son 25 ildə ölkə ərazisində keçirilən ən böyük hərbi təlimdir. Quru, dəniz və hava qüvvələrinin iştirak etdiyi təlimin məqsədi İsveçin müdafiə qabiliyyətini artırmaqdır. Təlimdə Avstriya, Böyük Britaniya, Almaniya, Danimarka, Latviya, Litva, Norveç, Polşa, ABŞ, Ukrayna, Fransa, Finlandiya, İsveç və Estoniyadan olan 26 min hərbçi iştirak edir. Bundan başqa, Polşa NATO hərbçiləri ilə “Anakonda-23” hərbi təlimlərinə hazırlaşır. Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunları ilk dəfə sovet istehsalı olan texnikasız təlim keçir. Təlimdə 13 minə yaxın hərbçi iştirak edəcək. Bu, alyansa üzv ölkələrin ordularının iştirak etdiyi 9-cu ən böyük təlimdir. Belə təlimlər Rusiyada ciddi narahaqlıqla qarşılanır.
Nahid SALAYEV
