Məlum olduğu kimi, Avropa İttifaqı Rusiyaya qarşı 8-ci sanksiya paketini təsdiqləyib. Məlumata görə, sanksiya Rusiyadan Avropa İttifaqına (Aİ) 7 milyard avro dəyərində məhsulların idxalına qadağa qoyur. Eyni zamanda, Rusiyaya qarşı məhdudiyyətlərə əməl etməyən şəxslərə də sanksiyalar tətbiq ediləcək. Qadağa Rusiya neftinə maksimum qiymət həddinin tətbiqini də nəzərdə tutur.
Bundan başqa, Rusiyaya kömür, silahlar üçün elektron komponentlər, aviasiya və kimyəvi maddələr üçün texniki məhsulların ixracı, maliyyə xidmətlərinin göstərilməsi, informasiya texnologiyaları sahəsində məsləhətlər və başqa biznes xidmətləri, Rusiyanın Dəniz Gəmiçiliyi Reyestri ilə bütün əməliyyatlar, Aİ-yə üzv ölkələrin vətəndaşlarına bu ölkənin dövlət müəssisələrinin rəhbər orqanlarında vəzifə tutmaq qadağan edilib. Bu sanksiyaları tətbiq edən Avropanın indi əsas narahatlığı Türkiyədəndir. Məsələ burasındadır ki, Türkiyənin Rusiya ilə dərinləşən əməkdaşlığı Avropanı getdikcə daha çox narahat edir. Rusiyaya qarşı səkkizinci sanksiya paketini açıqlayan Aİ ruslarla getdikcə daha çox əməkdaşlıq edən türk şirkətlərini də sanksiyalara məruz qalma riskinə qarşı xəbərdar edib. Avropa Komissiyasının Maliyyə Xidmətləri, Maliyyə Sabitliyi və Kapital Bazarları Komissiyasının məsul üzvü Maired Makqinnes Ankarada görüşdüyü hökumət rəsmiləri və iş adamlarına yeni sanksiyalarla bağlı məlumat verib və Brüsselin xəbərdarlıqlarını gündəmə gətirib. Aİ səfirlərinin yeni sanksiyalar paketi ilə bağlı razılığa gəlməsindən cəmi bir gün sonra Ankarada olan komissar Makqinnes Türkiyənin ticarət naziri Mehmet Muş, maliyyə naziri Nurəddin Nebati və Mərkəzi Bankın sədri Şahap Kavcıoğlu ilə görüşüb. Bundan başqa, komissiya üzvü Türkiyə iş dünyasının aparıcı assosiasiya və qurumları ilə görüş keçirib. Ekspertlər qeyd edir ki, Makqinnesin Ankara təmaslarını daha da vacib edən məqam səfərin Aİ-nin Rusiyaya qarşı səkkizinci sanksiya paketini qəbul etməsindən dərhal sonra baş tutması idi. Rusiyanın neft satışına məhdudiyyət qoyması səbəbindən çox müzakirə edilən Aİ-nin yeni sanksiyalar paketi idxal və ixrac məhdudiyyətlərini, saxta yollarla sanksiyalardan yayınan şəxslər və təşkilatların qarşısının alınmasını ehtiva edir. Beləliklə, Aİ sanksiyaların əhatə dairəsini Rusiya ilə iş aparan şəxslər, qurum və təşkilatlarla yanaşı, ayrı-ayrı şirkətləri də əhatə edəcək şəkildə genişləndirir. Türkiyə isə bu il fevralın 24-də Rusiyanın Ukraynaya hücumundan sonra ABŞ, Aİ və digər Qərb tərəfdaşlarının qəbul etdiyi sanksiya qərarlarına əməl etməyəcəyini və prinsipcə yalnız BMT Təhlükəsizlik Şurasının qəbul etdiyi sanksiyalara hörmətlə yanaşacağını açıqlayıb. Sanksiyaya əməl edən Avropa və digər beynəlxalq şirkətlərin Rusiyada fəaliyyətini dayandırması ilə yaranan boşluğu ruslarla intensiv işə başlayan türk kompaniyaları doldurur. Bu prosesdə Türkiyədə qurulan bir çox rus şirkətləri idxal və ixrac fəaliyyətləri üçün qardaş ölkədən əsas baza kimi istifadə etməyə başlayıblar. “Financial Times” qəzetinin yazdığına görə, Türkiyədən Rusiyaya ixrac ötən illə müqayisədə təxminən 50 faiz artıb. Aİ diplomatlarının sözlərinə görə, Türkiyədə fəaliyyətlərini genişləndirən Rusiya şirkətlərinin sayı hər gün artır. Samsundan Novorosiyskə qədər gəmi və TIR ticarətini yaxından izləyən Brüsselə görə, Rusiya şirkətləri ilə aparılan bu ticarət Aİ sanksiyalar paketlərini pozur. Aİ-nin bu narahatlığını Praqada keçirilən Avropa Siyasi Birliyi sammiti çərçivəsində prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanla görüşən Fransa prezidenti Emmanuel Makron da dilə gətirib. Fransa Rəyasət Heyətinin Ərdoğan-Makron görüşündən sonra verdiyi açıqlamada Fransa prezidentinin Ərdoğanı “Rusiyaya qarşı tətbiq edilən sanksiyalardan yayınma səylərinə qarşı mübarizə aparmağa” çağırdığı qeyd edilib. Türkiyənin ixracatının az qala yarısının Aİ-yə olduğunu xatırladan diplomatlar Brüsselin Türkiyə ilə ticarətin korlanmasını istəmədiyini və bu səbəbdən Ankara ilə yaxından işləmək istədiyini qeyd edirlər. Onlara görə, Brüsselin narahatlığını daha da artıran məqam prezident Ərdoğanın avqustun 6-da Soçiyə səfər edən Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə iki ölkə arasında ticarət-iqtisadi əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi məqsədilə anlaşma memorandumu imzalamasıdır. Diplomatlar qeyd edirlər ki, sazişin məzmununun bəzi sanksiya sahələri ilə üst-üstə düşdüyü üçün ictimaiyyətə açıqlanmamış ola biləcəyinə dair şübhələr Brüssel və Vaşinqtonda səslənib. Məlumdur ki, Qərbdən gələn bu narahatlıqlar üzərinə Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi Ankaradakı səfirlərə təqdimatla çıxış edərək narahatlığın əsassız olduğu və sanksiyaların tətbiqinin zərərli nəticələri olacağı mesajını vermişdi. Brüsseli bu qane etmir və o, Türkiyənin Rusiya ilə əməkdaşlığına son qoyulmasını istəyir. O da bildirilir ki, Türkiyənin Rusiya ilə əməkdaşlıq üçün izlədiyi model gələcəkdə türk iqtisadiyyatına və xüsusilə də real iqtisadiyyata daha çox zərər verə, inflyasiyanın azalmasının qarşısını ala bilər.
Samirə SƏFƏROVA
