Bütün ölkələrdə toy dedikdə ağıla ilk olaraq iki gəncin xoşbəxt gününün sevincini paylaşıb əylənmək gəlir. Azərbaycanda isə toy deyəndə, ilk növbədə, insanların ağlında restoranın bahalığı, hansı müğənnilərin oxuyacağı və yeməklərin ifrat bolluğu məsələsi olur.
Azərbaycan toyları ancaq yemək üzərində köklənir. Ayda 300-500 manat maaş alan insanlar toyunda sırf yaxşı, bol yeməklər olsun deyə, hətta külli miqdarda borcun altına da girirlər. Beləliklə, şadlıq evlərində masaya müxtəlif çeşiddə təamlar təqdim olunur. Rəngli salatlar, isti və soyuq ət yeməkləri, kabab çeşidləri şadlıq evlərindəki menyuya daxildir. Ancaq toya dəvət olunan qonaqların əksəriyyəti, demək olar ki, nə rəngli salatlara, nə də tikə, lülə, ikra və digər təamlara əl uzadır. Qonaqlar əsasən meyvə-tərəvəz və ya qovrulmuş çərəzlə qidalanmağa üstünlük verirlər. Bunun da səbəbi şadlıq evlərinin təqdim etdiyi təamların keyfiyyətinin sual altında olması ilə bağlıdır.
Onu da qeyd edək ki, bəzən toylarda sadlıq sarayları tərəfindən təklif edilən menyulardakı yemək çeşidlərinin çoxluğu, eləcə də toy iştirakçılarına köhnə yeməklərin təqdim edilməsi ictimai müzakirələrə səbəb olub.
Masaya təqdim olunan təamların keyfiyyətindən şübhələnən qonaqlar zəhərlənməmək üçün meyvə-tərəvəzlə qidalanmağa üstünlük verirlər.
“Toyxanalarda savadlı aşpazları deyil, küçədən adam tutub işlədirlər”
Milli Kulinariya Assosiasiyasının prezidenti Tahir Əmiraslanov bildirdi ki, toy məclislərində yeməkləri hazırlayanlar peşəkar mütəxəssis olmalıdırlar: “Yeməkləri hazırlayanların peşəkar və ya qeyri-peşəkar olmasına, gələn ərzağın keyfiyyətinə, kəsilən heyvanın ətinə, tərəvəzlərin və digər ərzaq növlərinin saxlanma şəraitinə fikir vermək lazımdır.
Qeyd edilən toylardakı zəhərlənmələrdə də bu faktlar araşdırılmalıdır. Mətbəxdə insanlara kütləvi şəkildə qida hazırlayanlar hamısı təhsilli və sənədli olmalıdır. Qidaların qarışdırılmasından zəhərlənmələr deyil, ağırlaşmalar olur. Toyda bal və yemişi bir yerdə vermirlər ki… Ola bilsin ki, isti havada ət və ya hansısa ərzaq uzun müddət saxlanıb. Yaxud pomidor, göyərti və ya kartof düzgün emal olunmayıb.
Əslində, biz onu bilmirik, ona görə də ayrı-ayrı ərzağın adını çəkmirik. Kolbasaya gəldikdə, onu çölə atmaq lazımdır. Kolbasa yeməli ərzaq deyil. Təəssüf ki, bütün toylarda kolbasalardan istifadə edilir. Bütün bunlar aşpazların savadsızlığından irəli gəlir. Toyxanalarda savadlı aşpazları deyil, küçədən adam tutub işlədirlər. Onlar da insanları pis günə qoyurlar”.
Günel CƏLİLOVA
