Vətən, torpaq uğrunda canından keçənlər, özlərini fəda edənlər ölmürlər. Aylar, illər, fəsillər keçdikcə, onların göstərdikləri igidliklər dillərdə gəzir, nəsildən-nəslə ötürülür, heç kəs unudulmur, heç nə yaddan çıxmır. İllər ötsə belə, Vətən yolunda şəhid olanları hər kəs hörmətlə anır. Çünki hər şəhid Vətənin mənəvi ucalığıdır.
Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olan oğul və qızlarımızın adını əbədiləşdirmək, xatirəsini əziz tutmaq üçün Azərbaycanın bütün bölgələrində, şəhərlərində küçələrə, məktəblərə onların adı verilib. Həmçinin, şəhid adının əbədləşdirilməsi üçün onların adına abidələr qoyulub, parklar salınıb. Qeyd etdiyimiz kimi, hər şəhid Vətənin qürurudur. Onların xatirəsinə ölkənin hər bir ərazisində abidələr, şəhid bulaqları yaradılıb. İnsanlar həmin bulaqların suyunu içməklə həm şəhidini tanıyır, həm də onun ruhunu yad edir.
Qeyd edək ki, keçən əsrin 90-cı illərindən başlayaraq şəhid bulaqlarının tikintisi həyata keçirilib. Bu bulaqlar ya yerli icra hakimiyyəti orqanları, imkanlı şəxslər tərəfindən, ya da şəhid ailələrinin vəsaiti hesabına inşa olunub. Lakin bu bulaqlara müəyyən vaxta qədər su verilsə də, son bir neçə ildə şəhid bulaqlarının bəzilərinin suyu kəsilib. Təbii ki, bu xoşagəlməz hal bəzi aidiyyəti orqanların səhlənkarlığı və laqeydliyi nəticəsində yaranıb. Sözsüz ki, hər bir ictimaiyyət nümayəndəsinin borcu bu məsələyə sərt yanaşma sərgiləməkdir.
Bəzi həmvətənlərimiz şəhidlərin xatirəsinə ucaldılan abidələrə qarşı laqeyd davranır, dağılan şəhid bulaqlarına göz yumurlar. Hətta bəzi ərazilərdə şəhid adına yaradılan bulaqların şəkli silinib, şəhidin adı oxunmaz haldadır, su boru xətti isə sıradan çıxıb.
Məlumatlara görə, bir sıra bölgələrdə şəhid bulağına sayğac qoyulub. Qeyd edək ki, şəhidin adına açılmış bulağın su sərfiyyatına görə ödəniləcək məbləğ “Azərsu” tərəfindən qarşılanır. Ümumiyyətlə, şəhid adına açılan su bulağına bu cür münasibət bəslənməməlidir. Nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan dövləti və hakimiyyəti şəhidinə və onun ailəsinə xüsusi qayğı, hörmətlə yanaşır.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev şəhidlərin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi üçün müvafiq sərəncamlar imzalayıb. Bu da gizlin deyil ki, şəhid ailələrinə dövlətin sonsuz qayğısı var.
Xatırladaq ki, ötən həftə şəhid varislərinə ödəmə kartının verilməsində Prezident İlham Əliyev şəxsən iştirak edib. Həmin mərasimində dövlət başçısı yaşlı şəhid anasının ayağa qalxmasına razı olmayıb, özü yaxınlaşaraq varisə ödəmə kartını təqdim edib. Prezident şəhid ailəsinə bu cür hörmət göstərərkən aidiyyəti qurumlar niyə şəhid adına bulağa hörmətsiz yanaşırlar?
Qeyd etdiyimiz kimi, ölkənin əksər ərazilərinə şəhid bulağı var. Onların bəziləri hazırda işlək vəziyyətdədir. İstənilən şəxs həmin bulaqdan su içməklə şəhidlərin ruhuna dua oxuyur. Ancaq elə şəhid bulağı da var ki, onun kranına əl vuranda suyun gəldiyini görmək olmur. Qeyd etdiyimiz mənzərə ilə paytaxtın bəzi ərazilərində rastlaşdıq.
Suraxanı rayonu Hövsan qəsəbəsində şəhid adını daşıyan bir neçə bulaq var. O bulaqların bir qisminin vəziyyəti normal olsa da, bəziləri ürəkaçan durumda deyil. Məsələn, Vətən yolunda qəhrəmanlıqla şəhid olmuş Elşən Adıgözəlov adına şəhid bulağında su gəlmir. Bulağın sadəcə adı var, krandan su gəlmir. Şəhid adını daşıyan bulaq həmin ərazidə yaşayan uşaqların əylənməsi üçün məkana çevrilib. Uşaqlar orada özləri üçün müəyyən oyunlar oynayırlar.
Adıçəkilən qəsəbədə mövcud olan şəhid bulaqlarından biri də Hafiz Quliyevin adını daşıyır. Torpaqlarımızın bütövlüyü uğrunda qəhrəmancasına şəhid olan H.Quliyevin adını daşıyan bulağın ətrafı taxta parçaları ilə doludur. Sakinlər bildirirlər ki, şəhid bulağının suyu mütəmadi olaraq gəlmir. Bəzən su elə zəif gəlir ki, bir vedrə suyun dolması üçün gözləməli olursan. Bununla yanaşı, adıçəkilən şəhid bulağının ətrafında uşaqlar üçün oyun klubu fəaliyyət göstərir.
Paytaxt Bakı ilə yanaşı, rayonlarda da mövcud olan şəhid bulaqlarının əksəriyyəti xoşagələn vəziyyətdə deyil. Sumqayıtda şəhidlərin xatirəsini əbədləşdirmək üçün park salınıb. Həmin parkda “yaşıllığı qırma, onu qoru, şəhid qardaşlarına hörmət” adlı yazılara rast gəlmək mümkündür. Həmin yazının yazılmasında məqsəd isə insanların abidələrə, bulaqlara qarşı laqeyd yanaşmasıdır.
Tərtər rayon sakinlərindən aldığımız məlumata görə, rayonun mərkəzində, Tərtər Rayon Məhkəməsinin yaxınlığında Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Vəzir Orucovun barelyefi və onun adına bulaq var. Onun ətrafında isə çayxana-kafe fəaliyyət göstərir. Sakinlər bildirirlər ki, baxımsızlıqdan barelyef dağılaraq yararsız vəziyyətə düşüb. Bulaqdan isə əsər-əlamət qalmayıb. Şəhid bulağının baxımsız vəziyyətə düşməsi səbəblərindən biri də həmin əraziyə cavabdeh olan insanların məsuliyyətsizliyidir.
Tərtər sakinləri onu da əlavə etdilər ki, rayonun ayrı-ayrı kəndlərində şəhidlərin xatirəsini əbədiləşdirmək üçün abidə, barelyef və ya bulaq quraşdırılmayıb.
Sakinlər onu da qeyd etdilər ki, Bərdə-Tərtər yolunun kəsişməsində, “dörd yol” adlanan ərazidə şəhid bulağı var. Həmin şəhid bulağı şəhid varisinin hesabına yaradılıb.
Tərtər rayonu Seydimli kənd sakini Təbriz Rəhimov bizimlə söhbətində bildirdi ki, yaşadığı kənddə şəhidlərə xatirə abidəsi yerli sakinlərdən birinin maddi imkanı, maliyyə ayırması hesabına qurulub: “Abidə qurulana qədər şəhidlərin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi üçün yerli icra hakimiyyəti orqanlarına, dövlət strukturlarına dəfələrlə müraciət olunsa da, həmin müraciətlərə müsbət cavab verilməyib. Bu da yerli sakinlərin narazılığına səbəb olmuşdu.
Moskvada yaşayan həmkəndlimiz sakinlərin bu problemlərindən xəbərdar olduqdan dərhal sonra yerli kənd icra nümayəndəliyinin qarşısında xatirə abidəsinin ucaldılması üçün əlindən gələni etdi. Sakinlərin istəyinə uyğun olaraq, şəhidlərin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi üşün xatirə abidəsi ucaldıldı. Bu kimi hallar tək Tərtərdə deyil, əksər bölgələrdə yaşanıb. Maliyyə durumu yaxşı olan şəxslər şəhidlərin xatirəsini əbədiləşdirmək üçün xatirə abidəsi və ya bulaq qurublar. Şəhidlərin ruhuna hörmət, vəzifəsindən asılı olmayaraq, hər bir insanın borcudur. Borcumuzu yaxşı dərk etməli və bu sahədə olan problemləri həll etməliyik. Nəzərə almaq lazımdır ki, şəhidlər bulağı həm də mənəvi məsələdir”.
Günel CƏLİLOVA
