İlqar Hüseynli: “Su itkilərini azaltmaq üçün ayrılan vəsaitlər düzgün istifadə edilmir”
Azərbaycanda su təchizatı ilə bağlı problemlərdən biri itkilərlə bağlıdır. Bunu Prezident İlham Əliyev "Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasında su təchizatı, tullantı və yağış suları sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə dair 2026-2035-ci illər üzrə Dövlət Proqramı"na həsr olunmuş müşavirədə bildirib.
Dövlət başçısı vurğulayıb ki, əgər itkilər aşağı səviyyədə olsaydı, mövcud su ehtiyatı bu gün kifayət edərdi: “Bu gün bu sahədə itkilər təqribən 40-45 faizdir və qeyd etdiyim kimi, proqramın icrası nəticəsində bu, kəskin azalmalıdır”.
Maraqlıdır, su itkisi nəyin və kimin üzündən baş verir? Su məmurlarının səhlənkarlığı, qeyri-şəffaf qabiliyyəti, ya müştərilərin məsuliyyətsizliyi və oğurluğu üzündən?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən ekspert İlqar Hüseynlinin fikrincə, Azərbaycanda su itkisi bir neçə səbəblərdən baş verir: “Birincisi, ölkənin əksər bölgələrində suvarma sistemlərini təmin edən kanallar betonlaşdırılmayıb. Hər tərəfi köhnə kustar qaydalarla arxlar qazılaraq istifadə edilir. Bu zaman həmin betonlaşmayan kanallarda su torpağa sızır. Suyun itkisinin bir hissəsi bundan qaynaqlanır. İkincisi, su ilə bağlı bir neçə dəfə həyəcan təbili çalmışıq. Azərbaycanın əsasən kəndlərdə yerləşən fərdi, o cümlədən fermer təsərrüfatları pilot və suvarma sistemləri ilə təmin olunmayıb. Bağlar damcı üsulu ilə suvarma sistemləri ilə təmin edilməyib. Bu da çox ciddi su itkisinə səbəb olan faktorlardandır. Üçüncüsü, əhalinin sudan istifadə ilə bağlı çox ciddi problemləri var. Evlərdə qurulan su qurğuları mexaniki şəkildə işləyir. Halbuki, dünyanın əksər yerlərində su qurğuları sensor və səslə idarə edilir. Yəni kranlara əli yaxınlaşdıranda su gəlir, çəkəndə su dayanır. Nəticədə su itkisi baş vermir. Azərbaycanda bu sistem tətbiq olunmayıb. Başqa bir tərəfdən dünyanın əksər ölkələrində yağış sularının, təzədən məişət sularına çevrilməsi üçün kanal sistemləri qurulur, anbarlara yığılır. Ancaq təəssüflər olsun ki, Azərbaycanda bu sistemdən istifadə edilmir. Halbuki, bu, çox səmərəli bir sistemdir. Ən nəhayət, su itkilərini azaltmaq üçün ayrılan vəsaitlər düzgün istifadə edilmir. Həmçinin israfçılığa yol verilir. Elə məmurlar var ki, hektarlarla ərazini tutan böyük göllər düzəldiblər. Balıqçılıq təsrrüfatı üçün süni göllər yaradıblar. Həmin göllərdə də su itkiləri böyükdür. Çünki betonlaşdırılmayıb”.
Vidadi ORDAHALLI
