çərşənbə günü, 11 mart 2026
ANA SƏHİFƏ
SON XƏBƏRLƏR
BAKI-XƏBƏR TV
ƏLAQƏ
MENYU
Gündəm
Siyasət
İqtisadiyyat
Dünya
Sosial
Kriminal
Mədəniyyət
İdman
“Patoloji tamahkarlıq xəyanəti tətikləyir”
Tarix: 27.09.2025 / 12:23
Bölmə: Sosial
Uşaqlıq travmaları insanın gələcək şəxsiyyət formalaşmasının ən güclü determinantlarından biridir. Sosial-psixoloji və neyrobioloji araşdırmalar göstərir ki, uşaqlıqda yaşanan yoxsulluq, sevgi və diqqət çatışmazlığı, valideynlər arasında zorakı münasibətlərin şahidi olmaq, həmçinin sosial təcrid kimi travmatik təcrübələr fərdin gələcəkdə özünə, başqalarına və maddi dünyaya baxışını kökündən dəyişdirir. Bu təcrübələr insanda dəyərsizlik və qeyri-təhlükəsizlik hissi yaradır. Beyin səviyyəsində isə bu proses prefrontal korteksin inkişafına təsir edir. Bexterevin neyropsixoloji yanaşmasına görə, travma keçirmiş insanlarda prefrontal korteks zəifləyir və bu, özünü tənzimləmə bacarığının aşağı düşməsi ilə nəticələnir. Beləliklə, fərd impulsiv davranışlara daha çox meylli olur və qısamüddətli həzz naminə uzunmüddətli dəyərlərdən imtina edə bilir. Bu mexanizmi psixoanalitik nəzəriyyələr fərqli cür izah edir. Freudun yanaşmasına görə, uşaqlıqda qarşılanmayan ehtiyaclar şüuraltında dərin izlər qoyur və fərdin bütün həyat boyu doyumsuzluq yaşamasına səbəb olur. Məsələn, uşaqlıqda maddi çatışmazlıq görmüş bir insan böyüdükdə böyük sərvət toplasa belə, onun şüuraltı "daha çox" tələb edəcəkdir, çünki şüuraltı boşluq doymaq bilmir. Adler isə bu prosesi "aşağılıq kompleksi" ilə əlaqələndirirdi. Travmatik uşaqlıq şəraitində fərd özünü zəif, dəyərsiz və gücsüz hiss edir. Bu hissləri kompensasiya etmək üçün isə sonradan status qazanmaq, güc nümayiş etdirmək, sərvət toplamaq və nümayiş etdirmək ehtiyacı formalaşır. Yəni maddi sərvət sadəcə ehtiyacların qarşılanması vasitəsi deyil, həm də "mən artıq güclüyəm və dəyərliyəm" mesajının simvoluna çevrilir. Bu psixoloji mexanizmlər sosial davranışlarda "görməmişlik sindromu" və ya nouveau riche effect şəklində təzahür edir. Sonradan zənginləşən, lakin keçmişində sosial və emosional çatışmazlıqlar yaşamış insanlar sərvətlərini nümayiş etdirməyə xüsusi həvəs göstərirlər. Onların üçün bu davranış sadəcə zövq almaq və ya rahat yaşamaq deyil, əslində keçmiş travmalarını unutdurmaq və başqalarının gözündə dəyər qazanmaq cəhdidir. Bununla belə, sərvətin nümayişi daxili boşluğu doldura bilmir. İnsanın şüuraltı "təhlükəsizlik" və "dəyərli olmaq" ehtiyacları tam ödənilmədiyi üçün doyumsuzluq davam edir. Bu doyumsuzluq yalnız maddi müstəvidə deyil, emosional münasibətlərdə də özünü göstərir. Belə insanlar partnyorlarının sevgisini və diqqətini kifayət qədər qəbul edə bilmirlər, çünki şüuraltı onların "sevilməyə layiq olmadıqları" inancını gücləndirir. Nəticədə, kənardan əlavə təsdiq, həyəcan axtarışı başlayır. Bu isə xəyanət riskini yüksəldir. Xəyanət burada sadəcə əxlaqi seçim deyil, impulsiv davranışın, zəif özünü tənzimləmənin və doyumsuz psixoloji boşluğun nəticəsi kimi çıxış edir. Neyropsixoloji yanaşma bu prosesi daha da aydınlaşdırır. Travma yaşayan fərdlərdə prefrontal korteksin zəifləməsi impulsiv davranışların artmasına səbəb olur. Özünü tənzimləmənin zəifliyi fərdin uzunmüddətli dəyərləri ailə sədaqəti, emosional sabitlik, sosial etibar qorumaqda çətinlik yaratmasına gətirib çıxarır. Belə insanlar çox vaxt qısamüddətli həzzi yeni münasibət, yeni maddi obyekt, yeni status nümayişi daha üstün tutur və nəticədə həm münasibətlərini, həm də sosial etibarlarını riskə atırlar. Əgər ailə münasibətində hər iki tərəf eyni travmatik keçmişi yaşamış və sonradan zənginləşmişsə, vəziyyət daha mürəkkəbləşir. Hər iki tərəf sərvət nümayişi vasitəsilə özünü kompensasiya etməyə çalışır. Bu isə münasibətin emosional yaxınlıqdan uzaqlaşmasına və status yarışına çevrilməsinə səbəb olur. Adler baxımından desek eyni aşağılıq kompleksini kompensasiya etmək üçün gizli rəqabət başlayır. Bu mühitdə sevgi və bağlılıq ikinci plana keçir, münasibət impulsiv davranışlarla israfçılıq, nümayişkaranə istehlak, xəyanət yüklənir. Nəticə etibarilə, patoloji tamahkarlıqdan xəyanətə gedən yol bir neçə paralel xəttin kəsişməsindən ibarətdir: uşaqlıq travmalarının yaratdığı psixoloji boşluq,Bexterevin yanaşması , Adlerin açıqladığı kompensasiya ehtiyacı, sosial müstəvidə görməmişlik sindromunun təzahürləri və neyropsixoloji səviyyədə özünü tənzimləmənin zəifliyi ilə impulsivlik. Bu elementlərin hamısı birləşdiyi zaman, fərdin davranışında həm maddi doyumsuzluq (tamahkarlıq), həm də emosional doyumsuzluq (xəyanət) qaçılmaz hala gəlir. Rüxsarə Məmmədli-psixoportretoloq
DİGƏR XƏBƏRLƏR
Tarix: 10.03.2026 / 23:45
Ayaqları altında Cənnət torpağı… Qəlblərində Şəhid ruhu… Analar…
Tarix: 10.03.2026 / 19:12
İsrailə raket hücumu nəticəsində bir azərbaycanlı həlak oldu...
Tarix: 10.03.2026 / 16:24
Misir-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətində 91 uşağa diplom təqdim olunub
Tarix: 10.03.2026 / 16:03
Cərimənin məcburi tutulması qaydalarında dəyişiklik edildi...
Tarix: 10.03.2026 / 14:44
Yunus Oğuz Prezident Kitabxanasına 49 kitab hədiyyə etdi
Tarix: 10.03.2026 / 13:53
Azərbaycandan İrana yardım aparan maşınlar sərhədi keçdi...
Tarix: 10.03.2026 / 12:53
DİM 9 mart buraxılış imtahanı suallarının çətinliyi ilə bağlı iddialara cavab verdi...
Tarix: 10.03.2026 / 12:36
Deputat Vüqar Rəhimzadə Culfada seçicilərlə görüşdü
- FOTO
Tarix: 10.03.2026 / 11:00
Azərbaycanlılarsayağı iftarlar
- 120 manatlıq süfrələrdə dindən başqa hər şey danışılır...- MÜSAHİBƏ
Tarix: 10.03.2026 / 10:46
Daha 200 Azərbaycan vətəndaşı Yaxın Şərqdən təxliyə edilir
Tarix: 10.03.2026 / 09:45
Prezidentin tapşırığına əsasən İrana humanitar yardım yola salındı
- FOTO
Tarix: 09.03.2026 / 13:22
Naxçıvan aeroportunun fəaliyyəti bərpa edilir
- uçuşlar başlayır...
VİDEO
Tarix: 27.11.2025 / 11:10
Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO
Tarix: 12.11.2025 / 11:05
Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO
Tarix: 21.06.2025 / 08:15
Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO
Tarix: 06.03.2026 / 13:50
Azərbaycan İrandakı diplomatlarını geri çəkir - göstəriş verildi
Tarix: 05.03.2026 / 12:43
İran Naxçıvan aeroportunu vurdu... Yaralılar var, İran səfiri XİN-ə çağırıldı... - FOTO/VİDEO/YENİLƏNDİ
Tarix: 02.03.2026 / 16:20
Özəl məktəblərdə “kəllə-çarx təhsil qiymətləri” araşdırılır...
SON XƏBƏRLƏR
11.03.2026 / 08:12
ABŞ-a İran daxilindən koordinatlar ötürülür? -
Sirli radio siqnalı ortaya çıxdı
11.03.2026 / 07:56
ABŞ Hörmüz boğazı yaxınlığında 16 İran mina gəmisini batırdı
11.03.2026 / 07:42
İran ABŞ qarşısında üç tələb qoydu
10.03.2026 / 23:45
Ayaqları altında Cənnət torpağı… Qəlblərində Şəhid ruhu… Analar…
10.03.2026 / 23:17
Trampın Hörmüz təhdidinə İrandan hədə dolu cavab gəldi
- şübhəniz varsa, yaxınlaşın...
10.03.2026 / 22:51
SEPAH Hörmüz boğazından sərbəst keçmək üçün şərtini açıqladı
10.03.2026 / 22:30
Qətər İrana xəbərdarlıq edib
10.03.2026 / 22:04
Hindistanın İrana misilsiz xəyanətinin üstü açıldı
– təlimə dəvət etdikləri İran gəmisinin koordinatlarını ABŞ və İsrailə verdilər, azı 104 iranlı əsgər öldü...
10.03.2026 / 21:43
ABŞ-ın planları
- İranda yeni dövlətlər, İrandan ərazi qoparılması, daha nələr?...
10.03.2026 / 21:25
İran Xarici İşlər Nazirliyi qadın futbol komandasına: "İran sizi açıq qollarla gözləyir"
10.03.2026 / 21:19
ABŞ-la 10 fevral sazişi Azərbaycan üçün İranla müharibə öhdəliyi yaratmır...
10.03.2026 / 20:33
Tramp haradan əmindir ki, Rusiya İrana kəşfiyyat məlumatları ötürməz...
10.03.2026 / 20:12
İraq Baş naziri:" Ölkə ərazisinin qonşularımıza qarşı hərəkətlər üçün istifadəsinə icazə verilməyəcək"
10.03.2026 / 20:06
Putin Trampı İranda quru əməliyyatlardan çəkindirib...
10.03.2026 / 19:49
Parapauerliftinqçilərimiz Avropa Açıq çempionatında 4 qızıl, 4 gümüş və 4 bürünc medal qazanıb
10.03.2026 / 19:39
Avrokomissiyada fikir ayrılığı - hədəfdə fon der Leyendir…
10.03.2026 / 19:24
Əhməd Əl Şaraa Prezident İlham Əliyevə zəng etdi
10.03.2026 / 19:12
İsrailə raket hücumu nəticəsində bir azərbaycanlı həlak oldu...
10.03.2026 / 18:53
Finlandiya Prezidenti Prezident İlham Əliyevə zəng edib
10.03.2026 / 18:16
SEPAH Trampa meydan oxudu
- Hörmüz boğazından bir litr də neft keçməyəcək…
10.03.2026 / 17:57
Naxçıvanda pirotexniki vasitələr satan şəxslər saxlandı
10.03.2026 / 17:42
İsrailin milli təhlükəsizlik naziri öldürülüb?
– Keçmiş BMT müfəttişindən iddia…
10.03.2026 / 17:36
Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin Müşahidə Şurasının iclası keçirildi
10.03.2026 / 17:24
Trampdan gözlənilməz açıqlama
- İranla danışa bilərik...
10.03.2026 / 17:12
Bəhreyndə Mossad agenti yaxalandı
10.03.2026 / 17:03
AŞ prezidenti Rusiya, Çin və ABŞ-ı hədəf aldı
- sülhü, ticarət qaydalarını, beynəlxalq nizamı pozurlar...
10.03.2026 / 16:53
ÜST İsrailin Livanda fosforlu mərmilər istifadə etməsi ilə bağlı məlumatları araşdıracaq
10.03.2026 / 16:48
Tehran və Ankara Türkiyəyə raket atılması hadisəsini araşdırmaq üçün ekspert qrupu yaradacaqlar
10.03.2026 / 16:41
Hörmüz boğazında güclü partlayış...
10.03.2026 / 16:37
Müharibəni Tramp başladı, milyonları Putin qazanır...
10.03.2026 / 16:29
MEDİA Avropa Şurası Platformasının hesabatını yıxıb sürüdü
- qərəzli və spekulyativdir...
10.03.2026 / 16:24
Misir-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətində 91 uşağa diplom təqdim olunub
10.03.2026 / 16:21
Rusiya ABŞ/ İsrail və İran arasında vasitəçilik təklif etdi
10.03.2026 / 16:07
Avropa Birliyi gürcü dövlət elitasına “viza müharibəsi” açdı...
10.03.2026 / 16:03
Cərimənin məcburi tutulması qaydalarında dəyişiklik edildi...
10.03.2026 / 15:30
İran İsrailə qarşı "terrora terror" mübarizəsinə keçə bilər...
10.03.2026 / 14:59
Körfəz ərəb ölkələri İrana zərbə vuracaqlar -
Azərbaycanın Körfəzdəki dostları...
10.03.2026 / 14:58
Zəhra Bədəlbəyli “Avroviziya” seçimini bəyənməyib
- Səbəb?
10.03.2026 / 14:55
Xorvatiya məcburi hərbi xidməti yenidən tətbiq edib
10.03.2026 / 14:48
Türkiyənin İncirlik bazasından İrana qarşı istifadə oluna bilərmi?..
10.03.2026 / 14:46
İran 2026-cı ilin üçdə birini internet kəsintiləri ilə keçirib
10.03.2026 / 14:44
Yunus Oğuz Prezident Kitabxanasına 49 kitab hədiyyə etdi
10.03.2026 / 14:37
Serbiya və Macarıstan neft və yanacaq ixracına qadağa qoyub
10.03.2026 / 14:32
Orta Şərq kürdləri Trampın əlaltılığından niyə imtina etdilər...
10.03.2026 / 14:31
İranda 189 məktəbli qızın qətlinə dünyanın reaksiyası çox yetərsiz oldu...
10.03.2026 / 14:21
İran mediasından Netanyahu ilə bağlı şok iddia...
10.03.2026 / 14:05
Merz Trampın onun yanında İspaniyanı hədələməsinə susdu
- Diaz kanslerin zənglərini blokladı…
10.03.2026 / 14:00
"Bəzi xanəndələr mahnı oxuya bilmir"
10.03.2026 / 13:53
Azərbaycandan İrana yardım aparan maşınlar sərhədi keçdi...
10.03.2026 / 13:40
Fransa BMT TŞ-nin təcili iclasının çağırılmasını tələb etdi
10.03.2026 / 13:24
Qubada məhkum olunmuş 3 kiloqram narkotiklə tutuldu
10.03.2026 / 13:07
Ağsuda dələduzluq edən qadın saxlandı
10.03.2026 / 12:53
DİM 9 mart buraxılış imtahanı suallarının çətinliyi ilə bağlı iddialara cavab verdi...
10.03.2026 / 12:36
Deputat Vüqar Rəhimzadə Culfada seçicilərlə görüşdü
- FOTO
10.03.2026 / 12:23
Sığortaolunanların uçotu yalnız FİN vasitəsilə aparılacaq
10.03.2026 / 12:20
Prezident İlham Əliyev Naxçıvan Konstitusiyasına edilən dəyişiklikləri təsdiqlədi
10.03.2026 / 11:17
“ŞKTC-yə bir güllə düşsə, onlar güclü dövlətlərin orduları ilə qarşılaşacaqlar" -
Cavanşir Feyziyev
10.03.2026 / 11:00
Azərbaycanlılarsayağı iftarlar
- 120 manatlıq süfrələrdə dindən başqa hər şey danışılır...- MÜSAHİBƏ
10.03.2026 / 10:46
Daha 200 Azərbaycan vətəndaşı Yaxın Şərqdən təxliyə edilir
10.03.2026 / 10:23
Azərbaycan neftinin qiyməti 103 dolları ötdü
10.03.2026 / 09:45
Prezidentin tapşırığına əsasən İrana humanitar yardım yola salındı
- FOTO
10.03.2026 / 08:33
İİKK-dən sensasion şərt:
"ABŞ və İsrail səfirlərini qovun, Hörmüzdən keçmək şansı qazanın..." -
10.03.2026 / 08:20
ABŞ İranın daha bir məktəbinə raket atdı
10.03.2026 / 07:48
İranın Körfəz ölkələrinə atdığı raketlərin sayı açıqlandı
10.03.2026 / 07:46
Trampın din xadimləri ilə “magiya məclisi”
- kimlərə nə mesaj verildi...
10.03.2026 / 07:36
İran İordaniyadakı alman bazasını vurdu
10.03.2026 / 07:15
İranın Müvəqqəti Rəhbərlik Şurası fəaliyyətini dayandırdı
10.03.2026 / 00:19
Putin və Tramp İran müharibəsini müzakirə etdi…
10.03.2026 / 00:08
Blinkendən İsraillə bağlı ortalığı qarışdıracaq ŞOK İDDİA
- Tramp onlara təslim oldu…
09.03.2026 / 23:10
Hörmüz boğazının bağlanması Putini hərəkətə keçirdi
- Avropaya təklif…
09.03.2026 / 22:52
ABŞ İrana qarşı quru əməliyyatından “çox uzaqdır” -
Tramp
09.03.2026 / 21:23
Tramp Avstraliya hökumətinə çağırış etdi
- İranın qadın futbolçularına sığınacaq verin…
09.03.2026 / 21:08
ABŞ Adanadakı konsulluğunu da təxliyə edir...
09.03.2026 / 20:44
Meksikalı diplomatlar və ailə üzvləri İrandan Azərbaycana təxliyə edildi
09.03.2026 / 20:25
Ceyhun Bayramov Hakan Fidanla regionda artan gərginliyi müzakirə etdi
09.03.2026 / 19:32
Prezident İlham Əliyev Ərdoğana zəng edib
09.03.2026 / 19:20
İsrail Livanda Rusiya Mədəniyyət Mərkəzini bombaladı…
09.03.2026 / 18:47
İran ABŞ-ın Küveytdəki helikopter bazasını vurdu…
09.03.2026 / 18:31
ABŞ Fars körfəzində üç neft tankerini vurdu…
09.03.2026 / 18:06
Türkiyə Şimali Kiprə F-16 qırıcıları və HHM sistemi yerləşdirdi…
09.03.2026 / 17:28
Azərbaycan MN-dən qardaş ölkəyə raket hücumuna təpki
- Türkiyənin yanındayıq...
Demoqrafiya təhdidi Azərbaycanda da böyüyür...
Populyar xəbərlər
Tarix: 12.02.2026 / 14:30
Xəzərdə daha bir nəhəng texnoloji layihə sona yaxınlaşır...
Tarix: 12.02.2026 / 17:33
Bütün dini konfessiyalarımız vahid dövlətçilik mövqeyində
- Roma görüşü...
Tarix: 12.02.2026 / 13:32
M10 vətəndaşlarımızın nə qədər pulunu talayıb...
Tarix: 12.02.2026 / 13:05
Avropa bəzi azərbaycanlı miqrantları geri göndərə bilər -
parlament razılıq verdi...
Tarix: 12.02.2026 / 18:49
Avropa ölkələrinin Rusiyaya münasibəti təhlükəli keçid dövrünə girdi...
XƏBƏR ARXİVİ