XXI əsr azərbaycanlısı üçün ingilis dili və kompüteri bilmədən normal iş yeri tapmaq az qala qeyri-mümkünə çevrilib. Hansı normal iş yeri üçün müraciət etsən, dil baryeri insanın qarşısını kəsir.
Onu da qeyd edək ki, xarici dil bilmək təkcə gələcəkdə perspektivli iş arzulayan gənclərə deyil, həm də iqtisadiyyat, hüquq, İT texnologiyaları və s. sahələrdə çalışan iş adamlarına lazımdır. Müxtəlif peşə mütəxəssisləri xarici dil bilməklə dünyanın aparıcı təhsil ocaqlarından birində təhsil ala və ya iş təcrübəsi qazana bilərlər. Ona görə də xarici dil kurslarının qapılarını, demək olar ki, hər kateqoriyadan olan insanlar döyür.
Azərbaycanda ən çox öyrənmək üçün üstünlük verilən dil ingilis dilidir. Odur ki, kursların hamısında ingilis dili tədrisi var, hətta böyük əksəriyyətində yalnız ingilis dili öyrədilir. Az qisim kurslar var ki, orada fransız, alman, ərəb, fars, rus, türk dilləri də tədris olunur.
Bu gün Bakıda yüzlərlə xarici dil kursu fəaliyyət göstərir. Bir tərəfdən də sayları durmadan artır. Ancaq bu kursların keyfiyyəti sual altındadır. Belə ki, dil kursları bir müştərini daha uzun müddətdə əllərində saxlamaq üçün daha çətin suallar tərtib edirlər. Bəzi dil kursları səviyyəni bəlli etmək üçün çətin suallar tərtib edirlər ki, müraciət edənin nəticələri aşağı olsun və kurs üçün hazırlıq ayının müddəti, nəticədə bir abituriyentdən əldə edə biləcəkəri qazanc daha çox olsun. Təbii ki, bu kurslar kommersiya maraqlarına xidmət edir.
Dilbazi Əliyeva: “Əksər kurslarda dil öyrənən tələbələr heç də yüksək səviyyəli korporasiyalarda iş tapmağa layiq olmurlar, çünki…”
Dil mütəxəssisi Dilbazi Əliyeva qeyd etdi ki, əksər kurslarda dil öyrənən tələbələr heç də yüksək səviyyəli korporasiyalarda iş tapmağa layiq olmurlar. Onun sözlərinə görə, onlar ən yaxşı halda, gündəlik danışığı, söhbət səviyyəsini mənimsəyir: "Təsəvvür edin ki, yüksək səviyyədə dil öyrətmək üçün Xarici Dillər Universitetində tələbələr 4 il dərs keçirlər. Linqvistika, sinxron tərcümə və sair kimi dil bilgilərinə yiyələnirlər. O tələbələrin 4 ilə öyrəndiklərini hansısa kurs 6 aya öyrədə bilərmi? Bu mərkəzlərdə şifahi nitqin inkişafı üçün az yer verilir. Amma əksinə, dili inkişaf etdirmək üçün şifahi nitq çox önəmlidir. Tələbələr dil bilgisini inkişaf etdirmək üçün hətta xaricə təcrübəyə göndərilməlidirlər. Ona görə də mən dil öyrənmək istəyənlərə peşəkar müəllimlərə müaciət etməyi məsləhət görərdim. Hər hansı kursda vaxt öldürməkdənsə, peşəkar mütəxəssis yardımından yararlansınlar".
Elşən Qafarov: “Kurslarla bağlı problemi həll etmək üçün yaxşı mütəxəssis yetişdirmək lazımdır”
Təhsil eksperti Elşən Qafarov bildirdi ki, belə təhsil mərkəzləri "Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri" haqqında Azərbaycan Respublikası qanununa uyğun olaraq fəaliyyət göstərən məhdud məsuliyyətli cəmiyyətlərin qeydiyyata alınması ilə fəaliyyətə başlayırlar: "2011-ci ildən “bir pəncərə” sistemi ilə istənilən şəxs ASAN Xidmətə yaxınlaşmaqla məhdud məsuliyyətli cəmiyyət yaradır. MMC-in nizamnəməsi, dövlət qeydiyyatı haqda şəhadətnaməsi və dövlət reyestrindən çıxarışı əmək münasibətlərinin elektron informsiya sisteminə elektron şəkildə göndərildikdən sonra rəsmən fəaliyyətə başlaya bilirlər. "Təhsil haqqında qanun"un 19-cu "Ümumtəhsil haqda qanun"un isə 13-cü maddəsində göstərilir ki, tam orta təhsil səviyyəsini bitirən hər kəs bir və ya bir neçə xarici dildə ünsiyyət qurmağı bacarmalıdır. Lakin təəssüflər olsun ki, ümumtəhsil məktəblərində xarici dilin tədrisi ilə bağlı ciddi problemlər var. 152 min müəllimin təqribən 30 mini xarici dil müəllimidir. Lakin təəssüflər olsun ki, onların heç 10 faizi tədris etdiyi xarici dildə ünsiyyət saxlamağı bacarmır. Xarici dil üzrə müəllim və mütəxəssis yetişdirən Azərbaycan Dövlət Dillər Universiteti, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin bakalavr səviyyəsini bitirənlərin əksəriyyəti həmin dil üzrə sərbəst ünsiyyət saxlamağı bacarmır".
Ekspert hesab edir ki, kurslarla bağlı problemi həll etmək üçün yaxşı mütəxəssis yetişdirmək lazımdır: "Bunun üçün gərək ki, ali təhsil müəssisələrində də keyfiyyətin yüksəldilməsinə nəzarət edilsin. Belə olan halda keyfiyyətli mütəxəssislər olarsa, artıq aldadanlar da kimisə özünə cəlb edə bilməyəcəklər. Lakin hazırkı vəziyyətdə tələbat böyük olsa da, bu sahədə mütəxəssis qıtlığı var".
Günel CƏLİLOVA
