İllər öncə sinifdə qalmaq şagird üçün ən ağır cəza növü sayılardı. Hətta dərsini pis oxuyan şagirdləri müəllimlər və valideynlər sinifdə qalmaqla qorxudar, beləcə uşaqlarda dərsə məsuliyyət yaradardılar. Məhz özündən yaşda kiçik olan şagirdlərlə bir parta arxasında oturmaq xofu çox şagirdi sinifdə qalmamaq üçün oxumağa vadar edirdi.
Açıqlanan son statistik məlumatlara görə, 4000-dən çox şagird sinifdə qalıb. Ekspertlərin fikrincə, əslində bu rəqəm azdır, şagirdlərin qiymətləndirilməsi şəffaf aparılarsa, daha çox şagirdin aşağı qiymət aldığı üzə çıxar.
Kamran Əsədov: “İbtidai siniflərdə şagirdlərin sinifdə saxlanmasına icazə verilmir”
Təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirdi ki, şagirdlər məktəbə gəlirsə, bu o demək deyil ki, onlar sinifdən-sinfə keçə bilərlər: "Bunun üçün məktəblilər dərslərini oxuyub, qiymət almalıdır. Qanunvericilik aktlarına görə, dörd və daha artıq fəndən illik “qeyri-kafi” qiymət alan, habelə dərs məşğələlərinə gəlmədiyi üçün biliyi qiymətləndirilməyən V, VIII və X sinif şagirdləri təkrar sinifdə saxlanılır. İndiyə qədər bu qayda olmayıb. Son iki ildir ki, bu həyata keçirilir. Bir və üç fəndən illik “kafi” qiymət alan V, VIII və X sinif şagirdlərinə isə həmin fənlərdən yay tapşırıqları verilir.
Həmin yeniyetmə yay müddətində hazırlaşaraq avqustun 25-dən sentyabrın 10-dək təkrar imtahan verə bilər. Təkcə imtahan verdiyi halda o, sinifdə saxlanılmayıb, növbəti tədris pilləsinə qəbul oluna bilər. Əgər yay tədris tapşırığından yenidən qeyri-kafi qiymət alırsa, o zaman həmin gənc təkrar sinifdə saxlanılır".
Ekspertin sözlərinə görə, ibtidai siniflərdə şagirdlərin sinifdə saxlanılmasına icazə verilmir: "İbtidai sinif şagirdlərinin təkrar sinifdə saxlanılması üçün yeganə əsas uzunmüddətli xəstəlik və yaxud məktəbdən yayınma halı hesab edilir. Rəsmi qaydalara əsasən, şagird ikinci yarımildə bu və digər fəndən “qeyri-kafi” qiymət alıbsa, ona həmin fəndən müsbət illik qiymət çıxarıla bilməz. Məsələn, əgər şagird birinci yarımildə “yaxşı”, ikinci yarımildə isə “qeyri-kafi” qiymət alarsa, onun nəticəsi müsbət qiymət çıxarılmayacaq. Amma qeyd etmək istəyirəm ki, özlərindən asılı olmayan səbəblərdən xarici dil, informatika, fiziki tərbiyə, musiqi, rəsmxətt fənləri üzrə şagirdlərin biliyinin qiymətləndirilməməsi onların yuxarı sinfə keçməsinə təsir etmir. Məsələn, obyektiv səbəbdən və sağlamlıq imkanları məhdud olan (fiziki qüsurlu) şagirdlərin müəyyən fənlərdən sinifdən-sinfə keçməsinə əlavə şərait yaradılır".
Ekspert onu da əlavə etdi ki, şagirdlərin sinifdə saxlanılması ilə bağlı statistik rəqəmlər onu göstərir ki, orta məktəblərdə məktəbdaxili qiymətləndirmədə irəliləyişlər var: "Bu, Təhsil Nazirliyinin artıq orta məktəblərdə keyfiyyətə xüsusi diqqət yetirdiyini göstərir. Hesab edirəm ki, bu tipli yanaşma təhsilin inkişafına müsbət təsir göstərəcək".
Nadir İsrafilov: “Məsələyə fərqli yanaşma formalaşmalı, yeni forma və metodlar tətbiq edilməlidir”
Təhsil eksperti Nadir İsrafilov bildirdi ki, məsələyə iki mövqedən yanaşıla bilər: "Birincisi, ümumi təhsil müəssisələrində ümumilikdə milyon yarımdan artıq şagirdin təhsil alması və onların təlim-tərbiyəsi ilə 150 mindən artıq müəllimin məşğul olması, şagirdlərin heç də hamısının eyni səviyyəyə, müəllimlərin də eyni hazırlığa malik olmaması nəzərə alınarsa 4000 şagirdin təkrar sinifdə qalması elə də böyük rəqəm deyil.
Digər tərəfdən, təhsil qanunvericiliyimizə əsasən, təhsilin əsas məqsədi sistemləşdirilmiş bilik, bacarıq və vərdişlərin mənimsənilməsini təmin etmək, təhsilalanları ictimai həyata və səmərəli əmək fəaliyyətinə hazırlamaqdır. Ümumi təhsil təhsilalanlara elmlərin ümumi əsaslarının öyrədilməsini, zəruri bilik, bacarıq və vərdişlərin aşılanmasını, onların həyata və əmək fəaliyyətinə hazırlanmasını təmin edir".
Ekspertin sözlərinə görə, ümumtəhsil məktəbində təhsilalanların əsas vəzifəsi dövlət təhsil standartlarına uyğun bilik, bacarıq və vərdişlərə yiyələnmək, təhsilverənlərin vəzifəsi təhsil proqramlarının mənimsənilməsini təmin etməkdir: "Mövcud qaydalara əsasən, dörd və daha artıq fəndən illik "qeyri-kafi" qiymət alan, habelə dərs məşğələlərinə gəlmədiyi üçün biliyi qiymətləndirilməyən V, VIII və X sinif şagirdləri təkrar sinifdə saxlanılır. İbtidai sinif şagirdləri isə istisna hallarda - uzunmüddətli xəstəlik və yaxud məktəbdən yayınma səbəbindən təkrar sinifdə saxlanıla bilər. Deməli, təkrar sinifdə saxlanılanlar əsasən təhsilin ümumi orta və tam orta pilləsinə aid olan uşaqlardır. Məsələ ondadır ki, sinifdə saxlama heç bir müsbət nəticə vermirsə, onu növbəti sinfə adlatmaq da şagirdin məsuliyyətini azaldır - onda "oxusam da, oxumasam da, onsuz da növbəti sinfə keçirəcəklər" düşüncəsi yaradır. Buna görə də məsələyə fərqli yanaşma formalaşmalı, yeni forma və metodlar tətbiq edilməlidir. Düzdür, məktəblərdə zəif oxuyan, ayrı-ayrı fənlərdən yetirməyən şagirdlər üçün əlavə məşğələlər, fərdi saatlar təşkil etmək imkanları var. Lakin müəllimlərimiz zəif oxuyanlarla deyil, əsasən yaxşı oxuyanlarla əlavə məşğul olmağa, yəni repetitor fəaliyyəti ilə məşğul olmağa daha çox üstünlük verirlər, çünki bu sahədə onların maddi maraqları təmin olunur. Bir sıra ölkələrdə olduğu kimi, zəif oxuyanlar, proqram materialını yerinə yetirməyən şagirdlərlə əlavə məşğul olma saatlarının ödənişli olması problemi müəyyən qədər aradan qaldıra bilər. Əks təqdirdə zəif şagird "istehsal edən" müəllimlərə qarşı tələbkarlıq gücləndirilməlidir, necə ki, zay məhsul istehsal edən müəssisələrə müəyyən sanksiyalar tətbiq olunur”.
Günel CƏLİLOVA
