Son vaxtlar yeniyetmə qızların evdən qaçması halları artıb. “Azadlıq və müstəqillik axtarışına çıxan” bu qızlar evi tərk edəndən sonra adətən taleyin ümidinə qalır, harada gəldi - internet klublarında, barlarda, təsadüfi tanış olduqları oğlanların evində, hətta küçələrdə gecələyirlər.
Nəticə isə çox pisdir. Yiyəsiz qalan belə gənc qızlar adətən zorlanır, təzyiqlərlə üzləşir, insan alverinin qurbanına çevrilirlər. Məlumat üçün bildirək ki, son günlər Bakıda üç qız itkin düşüb. İtkin düşənlərdən biri tapılaraq sığınacağa yerləşdirilib. Digər iki qızın axtarışları isə davam edir. Yetkinlik yaşına çatmayan qızların evdən qaçması, itkin düşməsi kimi hallar artıq xəbər statusundan çıxaraq statistikaya çevrilib. Qızların evdən qaçmasının səbəbləri müxtəlifdir.
Fatimə Hacıbəyli: “Qızların evdən qaçmasına ya ifrat dərəcədə mühafizəkarlıq, ya da ifrat özbaşınalıq səbəb olur”
“Vəfa” Sosial İctimai Birliyinin rəhbəri Fatimə Hacıbəyli qeyd etdi ki, qızların evdən qaçmasına ya ifrat dərəcədə mühafizəkarlıq, ya da ifrat özbaşınalıq səbəb olur. Hər iki variantda isə valideynlər günahkardır: “Evdən qaçan qızların əksəriyyəti valideyn məsuliyyətsizliyinin qurbanıdır. Adətən belə olur. Ana işləyir və hesab edir ki, analıq funksiyasını yerinə yetirib. Ata isə əksinə, qızı ilə söhbət etmək istəmir. Bu zaman da pərdə anlayışını əsas gətirirlər. Uşaq dayənin yanında böyüyür, sonradan da məktəbin ixtiyarına verilir. Buna görə də uşaqlar kənardan gələn informasiyanın həqiqət olduğuna inanır, yad təsirlərin altına düşürlər. Halbuki, valideynləri qızla danışmalı, kənarda baş verənlər haqqında məlumat verməlidir. Bəzən ana evdən çıxmır, cəmiyyətdə baş verənlərdən məlumatsız olur. O zaman ata qızla söhbət eləsə, yaxşı olar”.
Birlik sədrinin dediyinə görə, evdən qaçan qızların əksəriyyəti adətən aktiv sosial şəbəkə istifadəçiləridir. Qızlar əsasən internet vasitəsilə tanış olduqları oğlanların vədinə inanıb evdən qaçırlar: “Bəllidir ki, qız qaçmaqla bağlı bir gündə qərar qəbul etmir, düşünür, yollar axtarır. Buna görə də mən bütün məsuliyyətin valideynlərdə olduğunu düşünürəm. Ümumiyyətlə, evdən qaçan və ya qaçmağa cəhd edən qızların çoxu təhsilsizdir. Müşahidələr göstərir ki, təhsilin səviyyəsi aşağı olan rayonlarda, kəndlərdə qızlar məlumatsız olurlar, daha tez təsir dairəsinə düşürlər. Rayonlardakı məktəblərdə uşaqlarla iş aşağı səviyyədədir, məktəb psixoloqları işləmir. Halbuki qızlarla işləmək birbaşa məktəb psixoloqunun vəzifəsidir”.
Könül İsmayılova: “Gənclərin yalnız öz istəklərini önəmsədiyi dövrdə onlara çox sərbəstlik vermək gələcəkdə pis nəticələrə gətirib çıxara bilər”
Psixoloq Könül İsmayılova ailələrdə əsasən yetkinlik yaşına çatan qızlarla bağlı problemlər yaşandığını deyir: “Bu yaşda qızlar həssas olurlar, ətrafda baş verən hadisələrdən tez təsirlənirlər. Buna görə də onları aldatmaq asan olur. Bu yaş dövründə qızların davranışlarına nəzarət olmalıdır. Lakin bu zaman hədsiz qadağalar onları sərbəstliyə meylləndirə bilər. Yeniyetmələrin internetdən asılılığı, təsadüfi tanışlıqlar onların psixologiyasına təsirsiz ötüşmür. Bəzən evdən qaçmağa və ya intihara meylli uşaqlarla söhbət zamanı onlar dəlicəsinə aşiq olduqlarını söyləyirlər. Buna görə də valideynlər uşaqları nəzarətsiz buraxmamalı, onlarla mütəmadi söhbətləşməli və onları başa düşdüklərini, qızlarına etibar etdiklərini göstərməlidirlər. Yetkinlik yaşındakı qızların nəvazişə, qayğıya ehtiyacı olur. Bu qayğını isə onlara valideyn göstərməlidir”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, hər insan sərbəst qərar vermək seçiminə malikdir, amma bu o demək deyil ki, valideyni, cəmiyyəti, illərlə bizə ötürülən ailə dəyərlərini heçə sayıb, sərbəst həyat sürsün. Əgər evdən qaçmaların arxasında fiziki və mənəvi şiddət dayanırsa, bu məsələ araşdırılmalıdır: “Ailədən aldığı tərbiyə həmin uşaqların formalaşmasına təsir edir. Ona görə, bir anlıq verilən həmin qərarın səbəbləri araşdırılmalıdır. Əgər bu anlıq qərarla gənclər sərbəst yaşamağa başlasa, mən 10 il sonra cəmiyyətin necə olacağını təsəvvür edə bilmirəm. Ona görə də öncə şiddətin səbəbləri araşdırılmalı, ailə reabilitasiya edilməlidir. Ailələr özləri də bəzi şeyləri qorumadığı üçün indi gənclərin psixoloji vəziyyəti heç də yaxşı vəziyyətdə deyil. Gənclərin yalnız öz istəklərini önəmsədiyi dövrdə onlara çox sərbəstlik vermək gələcəkdə pis nəticələrə gətirib çıxara bilər. Əgər həmin uşaq ailədən şiddət görürsə, o özü də gələcəkdə şiddət göstərəcək. Ona görə də belə hallarda ailələrə psixoloji dəstək vermək lazımdır. Avropa kimi cəmiyyətdə uşaqlar buna öncədən hazırlanır, bizdə isə yox. Ona görə bizim kimi cəmiyyətdə gənclər buna hazır olmadığı üçün onların gələcəkləri təhlükə altında olur".
Günel CƏLİLOVA
