Azərbaycanda narkotik maddələrdən və vasitələrdən istifadə kütləvi hal alıb. Azərbaycanda “Narkomanlığa düçar olmuş şəxslərin müalicəsi, reabilitasiyası və resosializasiyası üzrə Proqram” 2014-cü ildən tətbiq olunur. Amma 2014-cü ildən bu yana narkotik istifadəçilərinin sayı rəsmi rəqəmlərdə də, reallıqda da kəskin artıb.
Məsələn, 2015-ci ildə ölkədə 28 min 555 nəfər istifadəçi qeydiyyatda idisə, 2021-ci ildə bu rəqəm 34 minə çatır. Əslində isə heç kimə sirr deyil ki, Azərbaycanda narkotik istifadəçilərinin real sayı rəsmi rəqəmlərdən dəfələrlə çoxdur. Sayın çoxluğunu rəsmi qurumlar da, mütəxəssislər də təsdiqləyir.
Narkotikdən əziyyət çəkənlərin sağalmasında narkoloqların rolu əvəzsizdir. Ancaq bu gün ölkəmizdə narkoloq sayı yetərincə deyil. Belə ki, son 6 illə müqayisədə ölkədə narkoloqların sayı azalıb. Dövlət Statistika Komitəsinin son olaraq açıqladığı rəqəmlərə əsasən, 2016-cı ildə ölkədə narkoloqların sayı 91, ötən il 67, cari ildə isə 66 olub. Bununla da əhalinin hər 10 min nəfərinə düşən narkoloq sayı 0,1 olub.
Emil Maqalov: “Narkomaniya ilə bağlı mövcud problemlərin həlli üçün nə kifayət qədər vəsait, nə də ki narkoloq var, ancaq…”
Narkoloq sayının az olması barədə danışan narkomaniya üzrə ekspert Emil Maqalov bildirdi ki, narkomaniya ilə bağlı mövcud problemlərin həlli üçün nə kifayət qədər vəsait, nə də ki narkoloq var: “İnkişaf etmiş ölkələrdə Zərərin Azaldılması layihəsi çərçivəsində narkotik asılılığından əziyyət çəkənlər pulsuz olaraq müayinə, müalicə olunur, anonim şəkildə psixoloq, narkoloq, hüquqşünas xidmətindən yararlanırlar. Onlara steril materiallarla, yeni şprislər və bəzi dərmanlar da pulsuz verilir. Layihə çərçivəsində, həmçinin, tibbi metadonla əvəzedici terapiyaya imkan verilir. Şəxsin narkomaniyadan xilas ola bilməməsinin səbəbi asılılıqdır. Layihə çərçivəsində isə tibbi metadon proqramı ilə şəxs asılı vəziyyətdən çıxarılır. Azərbaycanda adıçəkilən layihə 15 ildir ki mövcuddur. Amma layihə işləmir, görülən işlər çox zəifdir. Bu layihəyə yenidən təkan verilməlidir. Azərbaycanda adıçəkilən layihə 15 ildir mövcuddur. Amma layihə işləmir, görülən işlər çox zəifdir. Bu layihəyə yenidən təkan verilməlidir”.
Pərvanə Mustafayeva: “Narkoman sağalmaq istəyəndə ya həkim olmur, ya da yüksək məbləğdə pul tələb olunur”
Həkim ekspert Pərvanə Mustafayeva bildirdi ki, ölkədə narkomaniya məsələsinə münasibət dəyişməlidir: “Birinci növbədə narkomana cinayətkar kimi yox, xəstə kimi baxılmalıdır. Nə qədər ki, bu münasibət dəyişməyib, bu məsələdə uğura nail olmaq mümkün deyil. Narkomanlar üçün metodon proqramı olmalıdır. Onlar gedib sərbəst şəkildə aprteklərdən metadon almalıdırlar, pulsuz şprislərlə təmin olunmalıdırlar və xüsusi reablitasiya proqramı olmalıdır. İlk növbədə onların sosial reablitasiyası önə çəkilməlidir. Yaxşı olar ki, bu iş dövlət nəzarətində olan qurumlarda həyata keçirilsin. Özəl sektorlarda olanlar isə icbari tibbi sığorta çərçivəsində olsaydı daha məqsədəuyğun olardı. Mütləq bu məsələdə çox köklü dönüş olmalıdır. Təəssüflər olsun ki, belə deyil”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, peşəkar həkim, narkoloq çoxluğu mərkəzi yerlərdə daha çoxdur. Əslində səhiyyə elə olmalıdır ki, hər bir rayonda yüksək səviyyədə peşəkarlar olmalıdır. Türkiyədə İzmirdə də, Ankarada da, İstanbulda da səhiyyənin səviyyəsi eynidir: “Ancaq bizdə bölgələrdə narkoloji reabilitasiya mərkəzləri yox səviyyəsindədir. Özəllərə isə yüksək qiymətdən yaxınlaşmaq olur. Bu kimi səbəblər narkotikdən əziyyət çəkənlərin sayının artmasına səbəb olur. Narkoman sağalmaq istəyəndə ya həkim olmayacaq, ya da yüksək məbləğdə pul tələb ediləcək”.
Günel CƏİLOVA
