Tez-tez sosial şəbəkələrdə, saytlarda ailə daxilində baş verən hüquq pozuntuları xəbərləri ilə rastlaşırıq. Qadınların hüquq pozuntuları ilə bağlı aqressiya dolu yazıları qarşımıza çıxır. Onlar bu məsələlərin diqqətdən kənarda qalmasından, geniş şəkildə işıqlandırılmamasından gileylənirlər.
Son vaxtlar isə ölkəmizdə ailədaxili münaqişələrin, ər-arvad arasında dava-dalaşların artması müşahidə olunur. Bəzi ailələr öz aralarında yaranan problemləri elə öz aralarında da həll edə bilirlər. Amma bəzilərində isə problem ən dərin nöqtəyə qədər gedir, hətta bəzən cinayətlə də nəticələnir. Bu cür problemlərdən daha çox əziyyət çəkənlərdən biri də uşaqlar olur. Heç şübhəsiz ki, ailədaxili münaqişələr uşaqlara daha çox təsir, onların psixoloji problemlərinin pozulmasına gətirib çıxarır.
Bəziləri bu vəziyyətin yaranmasını gender bərabərliyinin pozulması ilə izah edirlər.
Çağdaş dövrdə gender bərabərliyi mövzusu olduqca aktualdır. Cəmiyyətin diqqət mərkəzindəki məsələlərdən olan bu anlayış özündə ictimai, siyasi, mədəni və digər sahələrdə kişi-qadın bərabərliyini ehtiva edir.
Cinsi ayrı-seçkilik daha çox idarəçilikdə və söz sahibi olmaq məqamlarında özünü büruzə verir. Belə halların olmaması üçün ölkə vətəndaşlarının cins, irq, din, milliyyətindən asılı olmayaraq qanun qarşısında bərabər olduqları və eyni məsuliyyəti daşıdıqlarını bilmək vacibdir.
Əslində bunlar tamam fərqli anlayışlardır
Gender bərabərliyi cəmiyyətdə daha çox qadınlara qahmar çıxmaq, onlara xüsusi diqqət göstərmək kimi xarakterizə edilir. Əslində bunlar tamam fərqli anlayışlardır. Çünki sadalananlar hüquqi yox, etik müstəvidən yanaşmadır. Qadınların çox zaman haqlı narazılıqları, kişilərinsə idarəçilik iddiaları gender bərabərliyinin şərtlərinə əməl olunmamasına yol açır, nəticədə balans pozulur. Qadın və kişilərin hüquqi, sosial, mənəvi baxımdan bərabər olması sağlam ailə institutunun inkişafı üçün də mühüm addım sayıla bilər.
Əksər dünya ölkələrində bu sahədə bir çox qanunlar qəbul edilib. Hər hansı fiziki və cinsi özəlliyinə görə fərqlər qoyulmasına görə müəyyən addımlar atılıb, mühüm beynəlxalq sənədlər müəyyən edilib.
Azərbaycan qadınları XX əsrdə qısa müddət ərzində yüzilliklərə bərabər inkişaf yolu keçməyi bacarıblar. Onların cəmiyyətdə, ictimai həyatda, ailədəki mövqeyində köklü dəyişikliklər baş verib. Bütün bunların əksər hissəsi Sovet dövründə gerçəkləşsə də, bu nailiyyətlərin əsas hissəsi müstəqillik dövrünün payına düşür. Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan, ölkədə sabitlik bərpa edildikdən sonra qadınların siyasi, eləcə də ictimai müstəvidə rolu xeyli dərəcədə artıb. Konstitusiyamız qarşısında qadınlar və kişilər eyni hüquqlara malikdirlər. Bu prosesi daha da sürətləndirmək üçün bir sıra qanunlar qəbul edilib, tədbirlər planı həyata keçirilib və keçirilməkdədir.
Onlar Azərbaycanda möhkəm təməllər üzərində qurulan ailə dəyərlərini dağıtmaqla məşğul olurlar
Çox təəssüflər olsun ki, bəzi Qərb dairələrindən maliyyələşən qruplar feminist adı ilə küçələrə çıxır, müxtəlif təbliğatlar aparırlar. Əslində isə onlar Azərbaycanda möhkəm təməllər üzərində qurulan ailə dəyərlərini dağıtmaqla məşğul olurlar.
Əslində feminizm cinslər arasında bərabərliyi təşviq edən ictimai-siyasi hərəkatdır. Feministlər deyirlər ki, kişilərlə qadınlar bərabər imkanlara, hüquqlara malik olmalı, onlara eyni cür rəftar və hörmət edilməlidir. Feminizm qadınlara verilən ictimai qiymətləndirmədə ədalətsizliyin olmasının qəbul edilməsindən meydana çıxıb. O, qadınların sıxışdırılmasının əsaslarını və səviyyələrini təhlil edərək, onların azadlığına nail olmağa çalışır. Feminist hərəkatlar qadınların hüquqları uğrunda mübarizə aparırlar. Bu hüquqlara təhsil almaq, işləmək, səs vermək, dövlət vəzifələri tutmaq, müqavilə bağlamaq, mülkiyyət sahibi olmaq, ədalətli əmək haqqı almaq, nikahda bərabər hüquqlara sahib olmaq və s. daxildir. Məlumdur ki, Azərbaycan xanımlarının sadlanalarla bağlı heç bir problemi yoxdur.
O qadınların başları üzərinə qaldırdıqları plakatlarda yazılmış yazılar, ifadələr utancvericidir
Onu da qeyd etmək lazımdır ki, müasir feminizm qadınların seçim hüququna əhəmiyyət verir. Müasir feministlər inanırlar ki, istənilən qadının iddialı və ya ənənəvi həyat tərzi sürmək seçimi olmalıdır. Burada əsas məqam, qadının nə seçdiyi deyil, istədiyini seçə bilməsidir.
Bəzən bizim kimi cəmiyyətlərdə feminizm ilə gender bərabərliyi eyni ad altında istifadə edilir. Əslində hər ikisi tamamilə fərqli məfhumlardır:
Bildiyimiz kimi, Azərbaycan Şərqdə qadınlara seçmək və seçilmək hüququ verən ilk ölkə olub. Bu halda ölkəmizdə hansı qadın hüquqlarının pozulmasından, qadınların səsinin boğulmasından söhbət gedə bilər?! Qərb dairələrindən maliyyələşən və özlərini feminist kimi qələmə verən bir qrup qadının bu ad altında Bakıda həyata keçirdikləri yürüşləri hamı görüb. O qadınların başları üzərinə qaldırdıqları plakatlarda yazılmış yazılar, ifadələr utancvericidir. Biabırçılıqla nəticələnən və heç bir ədəb-ərkan qaydalarına sığmayan bir aksiyalar sayılır.
Azərbaycanın ailə modeli, ailə institutu ölkənin ən böyük mənəvi dəyərlərindən biridir. Gərək bilək ki, ən böyük mənəvi dəyərimiz ailə institutudur və onu qorumalıyıq. Bunun da ən başlıca yollarından biri gender, ailə və demoqrafiya məsələlərinin düzgün işıqlandırılmasından keçir.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
