Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun baş direktoru, professor Kərim Şükürovun vəzifəsindən istefa verdiyini açıqlaması və istefa ərizəsini yanvarın 21-də AMEA prezidentinə təqdim edəcəyini bildirməsi elmi ictimaiyyətdə birmənalı qarşılanmayıb.
Bir sıra ekspertlər K.Şükürovun istefasını AMEA-da gözlənilən istefa dalğasının başlanğıcı kimi dəyərləndirməyə başlayıblar. Ekspertlər hesab edir ki, K.Şükürovun istefa verməsinin səbəbi akademiya sistemində elmə və alimə dəyər verilməməsi ilə bağlıdır. Akademiyanın elmdən çox dedi-qodu, yeyinti, pulsilmə, intriqa yuvasına çevrildiyini deyən ekspertlərin fikrincə, K.Şükürov da buna görə istefa verib.
Əslində nə baş verib ki, K.Şükürov istefa ərizəsi yazmağa məcbur olub?
K. Şükürov istefasının səbəbini akademiyanın prezidenti Ramiz Mehdiyevin yanvarın 19-da Rəyasət Heyətinin iclasında institutla bağlı səsləndirdiyi fikirlərlə izah edib. “20 Yanvar Ümumxalq Hüzn Günü ərəfəsində AMEA–nın prezidenti akademik Ramiz Mehdiyevin ştat cədvəli üzrə 250-dən çox elmi və texniki personalı olan Tarix İnstitutu, o cümlədən baş direktor kimi mənim haqqımda söylədiyi hüquqi baxımdan ziddiyyətli və həqiqəti əks etdirməyən fikirlərindən çox böyük təəssüf hissi keçirdim. Ramiz Mehdiyev instituta rəhbərlik etdiyim bir ildən az müddət ərzində bir dəfə də olsun məni dəvət edib institut haqqında müzakirə aparmayıb. Fəsadlarını indi də yaşadığım COVİD-i ağır formada keçirib, hospitalda yatmışam, səlahiyyətlərim vitse-prezidentə verilib. Bir dəfə mənim səhhətimlə maraqlanmayıb. Onun belə bir qeyri-professional və qeyri-humanist idarəçiliyini bir tərəfə qoyuram. O, vəzifəsinə uyğun olaraq, heç olmasa, Tarix İnstitutunun 2021-ci il üzrə illik elmi hesabatını belə oxumamışdır.
İndi soruşuram: Ramiz Mehdiyev, Tarix İnstitutunda sizin təxəyyülünüzün məhsulu olan xoşa gəlməyən vəziyyət olsaydı, bu işlər necə həyata keçirilə bilərdi? Acı bir təəssüflə qeyd edirəm ki, AMEA–nın prezidenti milli akademiyaların rəhbərləri üçün səciyyəvi olan intellektual səviyyəli dialoq ilə deyil, məişət səviyyəli intriqalarla məşğul olur və onu akademiyanın gündəliyinə çevirir. Mən isə bütün fəaliyyətimi müasir çağırışlara cavab verə bilən modern Tarix İnstitutu yaratmağa həsr etmişəm…”
O qeyd edib ki, Tarix İnstitutu və onun rəhbəri kimi haqqındakı qeyri-adekvat fikirlərinə etiraz olaraq, digər tərəfdən isə demokratik ənənələri əsas götürərək, nəinki tutduğu vəzifədən, o cümlədən Ramiz Mehdiyevin rəhbərlik etdiyi AMEA sistemindəki bütün işlərindən istefa haqqında ərizə təqdim edəcək.
Qeyd edək ki, R.Mehdiyev AMEA-nın Rəyasət Heyətinin iclasında Tarix İnstitutunda hökm sürən qeyri-sağlam iş mühitini tənqid edib, bu mühitin institutun əvvəlki rəhbərindən miras qalmış mənasız intriqaların nəticəsi olduğunu vurğulayıb.. “Müəssisədə dedi-qoduların daha da dərinləşməsi, bəzi əməkdaşların öz həmkarları haqqında yazdıqları şər və böhtan xarakteri daşıyan anonim məktublar, elmi mühitin sıradan çıxması və institut rəhbərliyinin bütün bu hallar qarşısında qətiyyətsizliyi məni narahat edir. İnstitut rəhbərliyini bu məsələlərə dair ortaya qətiyyət və iradə qoymağa çağırır, məsələləri həll etməsi ilə bağlı ciddi xəbərdarlıq edirəm”-deyə R.Mehdiyev bildirib.
Cəbi Bəhramov: “…Xahiş edirəm, məni bu işə qarışdırmayın”
AMEA-nın Tarix İnstitutunun keçmiş direktoru Yaqub Mahmudovun uzun illər müavini olmuş və hazırda bu müəssisənin icraçı direktoru olan professor Cəbi Bəhramovla əlaqə saxladıq. C.Bəhramov “xahiş edirəm, məni bu işə qarışdırmayın. Mənim heç nədən xəbərim yoxdur və bu işlərin də heç birinin mənə aidiyyəti yoxdur”- deyə cavab verdi.
R.Mehdiyev açıq şəkildə bildirib ki, bu qeyri-sağlam mühit institutun əvvəlki rəhbərindən miras qalan mənasız intriqaların nəticəsidir. Amma Cəbi müəllim deyir ki, institutda baş verənlərin heç birindən xəbəri yoxdur.
Tarix İnstitutu: “Kərim müəllim instituta gəlməyib, telefonuna da zəng çatmır”
Tarix İnstitutunun ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsindən “Bakı-Xəbər”ə bildirildi ki, K.Şükürov instituta gəlmir və onun istefa ərizəsinin AMEA rəhbərliyi tərəfindən qəbul edilib-edilmədiyi barədə heç bir məlumat yoxdur: “Bizdə hələ heç bir məlumat yoxdur, bir xəbər olan kimi açıqlanacaq. Kərim müəllim instituta gəlməyib, telefonuna da zəng çatmır...”
İdris Abbasov: “Mənəvi-psixoloji təzyiqə və haqsızlığa dözməyən institut direktoru...”
K.Şükürovun istefasını şərh edən AMEA-nın Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun Nəzəri dilçilik şöbəsinin müdiri, filologiya elmləri doktoru, professor İdris Abbasov bizimlə söhbətində bildirdi ki, Ramiz Mehdiyev akademiyaya prezident gələndən sonra burada müsbətə doğru heç bir dəyişiklik baş verməyib, əksinə, vəziyyət daha da pisləşib. Baş akademik ziddiyyətli açıqlamalar verir. Onun sözü ilə əməli düz gəlmir: “Tarix İnstitutunda hökm sürən qeyri-sağlam iş mühiti institutun əvvəlki rəhbərindən (Yaqub Mahmudovdan – İ.A.) miras qalmış mənasız intriqaların nəticəsidir” – söyləyən Ramiz Mehdiyev, onun təbirincə desək, həmin “qeyri-sağlam iş mühiti”nin müəllifini və “intriqant”ı özünə müşavir təyin edir. Pislədiyi Yaqub Mahmudov indi də onun müşaviridir. Ramiz Mehdiyev Tarix İnstitutunun direktorunu qətiyyətsizlikdə və iradəsizlikdə ittiham edib. Mənəvi-psixoloji təzyiqə və haqsızlığa dözməyən institut direktoru Ramiz Mehdiyevin rəhbərlik etdiyi qurumdan istefa vermək qərarına gəlir... Artıq Elmlər Akademiyası Mehdiyevlə vidalaşmaq haqqında düşünməlidir. Əks təqdirdə, bunun ağır fəsadları olacaq. Ciddi islahatlar getməli, akademiyanı cənginə almış özbaşınalığa, məsuliyyətsizliyə, “pokazuxalığa” son qoyulmalı, elm adına mənimsənilən yüz minlərin, milyonların, yeyilən 10 milyonlarla qrantların, zərərli fəaliyyət və ya fəaliyyətsizlik nəticəsində dövlətin elm potensialına vurulan ziyanın həcmi müəyyən edilməlidir. Riyakar məddahların, yaltaq və alçaqların, xüsusən, xəyanətkarların statistikası aparılmalıdır. Nəhayət, rüşvətə, alıb-aldatmağa, fırıldağa, dövlət əmlakını mənimsəməyə son qoyulmalı, talançı alim-akademik şəbəkəsinin üzvlərindən, heç olmasa, bir neçəsi cəzalandırılmalıdır”- deyə İ.Abbasov bildirdi.
Məhərrəm Zülfüqarlı: “Kərim Şükürov Azərbaycan tarix elminin iftixarıdır...”
K.Şükürovu 1972-ci ildən tanıdığını və yaxın dostluq əlaqələrinə malik olduğunu deyən AVCİYA-nın vitse-prezidenti, professor Məhərrəm Zülfüqarlının sözlərinə görə, bu açıqlamada K.Şükürova dost kimi deyil, bir tarixçi kimi münasibət bidirir. “Kərim Şükürov Azərbaycan tarix elminin iftixarıdır. Bunu mən demirəm, bunu məndən əvvəl başqa yüksək titullu alimlər deyib, mən də təsdiqləyirəm. Çünki Kərim Şükürov kimi yüksək səviyyəli tarixçilərimiz çox azdır, onun kimi alimləri qorumaq lazımdır. Kərim Şükürov kimi alimi hansısa intriqalara çəkmək doğru deyil. Qaldı AMEA-nın Rəyasət Heyətinin iclasındakı insidentlə bağlı məsələyə, Kərim müəllim həmişə Azərbaycanın azadlığı, istiqlaliyyəti, demokratiya uğrunda mübarizə aparıb. Onun bu mübarizəsi şəxsi mənafe ilə bağlı olmayıb, bu, Azərbaycanın mənafeyindən irəli gəlib. O heç zaman şəxsi mövqedən çıxış etməyib. Baş verənlərlə bağlı Kərim müəllim özü və akademiyanın vitse-prezidentinə məlumat verib. Ola bilsin ki, yanvarın 19-da olan iclasda Tarix İnstitutunun gördüyü işlərlə bağlı haqsız iradlar, əsassız tənqidlər olub. Ramiz Mehdiyev Prezident Administrasiyasının rəhbəri olduğu dövrdə həmişə icra başçılarına göstəriş verən insan olub. Amma unutmaq lazım deyil ki, akademiya elm mərkəzidir. İcra başçısı strukturundan fərqli olaraq, Akademiyada demokratik fikir mübadiləsinə, demokratrik mühitə ehtyac var. Alimlər də çalışırlar ki, onların gördüyü işlərə layiqli qiymət verilsin. Bu baxımdan Kərim Şükürova haqq qazandırıram ki, alimlərlə, elm adamları ilə icra başçıları, məmurlarla davranılan kimi davranılması düzgün deyil. Kərim müəllimlə həm də uzun müddətdir bizim universitetdə eyni kafedrada işləyirik. Daim də tələbələrin hörmətini, sevgisini qazanan müəllimdir...”
M.Zülfüqarlı hesab edir ki, gec-tez haqq öz yerini tutacaq.
Yayılan son məlumata görə, Tarix İnistitu baş direktorunun istefa ərizəsi qəbul olunmayıb. Bu barədə mətbuata AMEA-nın vitse-prezidenti İsa Həbibbəyli bildirib: “AMEA-nın Tarix İnistutunun baş direktoru Kərim Şükürovun istefa ərizəsi qəbul olunmayıb”. O, həmçinin bildirib ki, K.Şükürovun fəaliyyətini davam etdirməsi tövsiyə olunub.
İradə SARIYEVA
