Prezident İlham Əliyev Azərbaycan xalqına Zəfər günü ilə bağlı təbrikində Xankəndidə son tamamlanma işləri gedən Zəfər Muzeyi barədə də məlumat verib.
“Xankəndidə də Zəfər Muzeyi olacaq. Artıq Zəfər Muzeyinin yaradılması ilə bağlı son tamamlama işləri aparılır. Onun məkanı keçmiş icra hakimiyyətinin binasıdır, hansı ki, vaxtilə Azərbaycana qarşı təcavüzün, işğalçılıq siyasətinin beşiyi idi. O, bir şeytan yuvası idi. O binaya mən şanlı Zəfərimizdən sonra - 2023-cü ilin oktyabrında gələndə, ilk növbədə, binanın pəncərələrini açdım ki, o şeytan ruhu oradan çəkilsin. İndi həmin o binada Zəfər Muzeyi yerləşəcək”, - Azərbaycan lideri qeyd edib.
Prezident İlham Əliyevin işğal dövründə separatizmin və təcavüzkarlığın simvollarından birinə çevrilmiş məkanda Zəfər Muzeyinin yaradılması ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər tarixi və siyasi baxımdan dərin məna daşıyır. Vaxtilə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə qarşı cinayətlərin planlaşdırıldığı, qondarma separatçı qurumun fəaliyyət göstərdiyi və işğalçılığın siyasi mərkəzlərindən biri olmuş bir ünvanın bu gün Zəfər tariximizin təbliğinə xidmət etməsi tarixin ironiyası olmaqla yanaşı, tarixi ədalətin təntənəsidir. Dünən təcavüzün, separatizmin və düşmənçiliyin yuvası olan məkanın bu gün Qələbənin, milli qürurun və dövlət suverenliyinin rəmzinə çevrilməsi həm Ermənistana, həm beynəlxalq ictimaiyyətə, həm də gələcək nəsillərə ünvanlanmış mühüm mesajdır.
Vaxtilə separatizmin və işğalçılığın simvolu olmuş bir məkanda Zəfər Muzeyinin yaradılması hansı siyasi, tarixi və mənəvi mesajları özündə ehtiva edir? Bu addım tarixi ədalətin bərpası və Azərbaycanın qalib dövlət kimi iradəsinin nümayişi baxımından nə dərəcədə əhəmiyyətlidir və ən əsası, dünən düşmənçiliyin, təcavüzün təbliğ olunduğu bir ünvanın bu gün qəhrəmanlıq və Zəfər tariximizin təbliği məkanına çevrilməsi gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsi baxımından hansı nümunəni ortaya qoyur?
Abutalıb Səmədov: "Zəfər muzeyi Azərbaycan əsgərinin qəhrəmanlığının, Azərbaycan diplomatiyasının böyük zəfərinin rəmzidir"
Politoloq Abutalıb Səmədov "Bakı-Xəbər" qəzetinə müsahibəsində bildirib ki, Qarabağ separatizminin yeni və qanlı mərhələsi 1987-ci ilin noyabrında Abel Aqanbekyanın Parisdə səsləndirdiyi bəyanatla başlayıb. Onun sözlərinə görə, həmin bəyanat sonradan hər iki xalqa böyük faciələr yaşadan prosesin başlanğıcına çevrilib. On minlərlə insanın ölümünə, şikəst olmasına, taleyinin alt-üst edilməsinə gətirib çıxaran qanlı mexanizm işə düşdükdən sonra isə Aqanbekyan bu məsələyə bir daha qayıtmayıb.
Politoloq qeyd edib ki, münaqişənin ilk illərində Azərbaycan Moskvadan ədalət gözləsə də, bu ümidlər özünü doğrultmayıb. Daha sonra BMT və ATƏT çərçivəsində ədalətli qərar əldə etmək üçün diplomatik mübarizə aparılıb. Lakin müxtəlif dövrlərdə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü təhlükə altına alan fərqli təkliflər gündəmə gətirilib.
Onun sözlərinə görə, əvvəlcə "ümumi dövlət" variantı təklif olunub. Bu plana əsasən, Qarabağ və Azərbaycan birləşərək vahid dövlət yaratmalı, bununla da guya ərazi bütövlüyü qorunmalı idi. Daha sonra isə Ki-Uestdə ərazi mübadiləsi ideyası ortaya atılıb. Qarabağ və Laçın dəhlizinin Naxçıvanı Azərbaycanın əsas hissəsi ilə birləşdirən dəhlizlə dəyişdirilməsi nəzərdə tutulurdu. Azərbaycan bu təklifin də qarşısını ala bilib.
Abutalıb Səmədov bildirib ki, Madrid prinsipləri də Azərbaycan üçün ciddi diplomatik sınaq idi. Həmin prinsiplər Qarabağın gələcək statusunun referendum yolu ilə müəyyənləşdirilməsini nəzərdə tuturdu. Üç böyük dövlətin bu prinsiplərin qəbuluna çalışdığı bir şəraitdə Azərbaycan uzunmüddətli və çətin diplomatik mübarizə aparmalı oldu.
Politoloq vurğulayıb ki, bu mübarizənin önündə Heydər Əliyev dayanırdı. Onun fikrincə, 1992-ci ildə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi hakimiyyətinin Helsinkidə keçirilən sammitdə diplomatik fəallıq nümayiş etdirə bilməməsi həmin dövrün mühüm çatışmazlıqlarından biri idi. 1994-cü ildə Budapeşt sammitində isə Azərbaycanın mühüm diplomatik uğuru əldə olundu. Qəbul edilən qərara əsasən, Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin Azərbaycan ərazisinə daxil olması üçün imkan yaranmadı.
Səmədovun sözlərinə görə, 1996-cı ildə 53 ölkənin Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləməsi də diplomatik mübarizənin mühüm nəticəsi idi. Lissabon sammitində əldə olunan bu uğur Ermənistanın ovaxtkı prezidenti Levon Ter-Petrosyanın siyasi mövqeyinə ciddi təsir göstərdi və onun istefasına gətirib çıxaran prosesdə mühüm rol oynadı. Politoloq qeyd edib ki, bu gün Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan da ölkəsinin məğlubiyyətinin əsasını məhz Lissabon sammitindəki diplomatik uğursuzluqla əlaqələndirir.
Abutalıb Səmədov hesab edir ki, Azərbaycanın qələbəsinin təməli yalnız diplomatik müstəvidə qoyulmayıb. Paralel olaraq güclü ordunun formalaşdırılması, silahlı qüvvələrin müasir silahlarla təchiz edilməsi və gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsi istiqamətində də genişmiqyaslı işlər görülüb. Bütün bunlar 44 günlük Vətən müharibəsində öz nəticəsini verdi. Azərbaycan ordusu qısa müddətdə böyük hərbi uğurlara imza atdı, Ermənistan ordusunda isə fərarilik halları geniş vüsət aldı.
Politoloqun fikrincə, Azərbaycanın əks-hücuma keçməsi üçün ən əlverişli məqam düzgün seçilmişdi. Ermənistanın təxribatlarına qarşı başlanan hərbi əməliyyatlar zamanı böyük dövlətlərin prosesə müdaxilə imkanlarının və fəallığının azaldılması istiqamətində də uğurlu siyasi addımlar atıldı. Nəticədə Azərbaycan tarixinin ən böyük qələbəsini qazandı, işğal altındakı torpaqlarını azad etdi və ərazi bütövlüyünü təmin etdi. 2023-cü ildə keçirilən antiterror əməliyyatından sonra isə ölkənin bütün ərazisində suverenlik tam bərpa olundu, separatçı rejimin mövcudluğuna son qoyuldu.
Səmədov bildirib ki, bu gün vaxtilə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə və müstəqilliyinə qarşı planların hazırlandığı ərazidə Zəfər muzeyinin fəaliyyətə başlaması xüsusi tarixi və siyasi məna daşıyır. Bu muzey 44 günlük müharibədə qazanılmış hərbi, siyasi və diplomatik uğurların rəmzidir.
"44 günlük müharibədə təkcə ordumuz qalib gəlmədi, Azərbaycan siyasəti qalib gəldi, Azərbaycan diplomatiyası qalib gəldi. Təkcə ordunun gücü ilə bu böyüklükdə qələbəyə nail olmaq mümkün deyildi", – deyə politoloq vurğulayıb.
O qeyd edib ki, hazırda dünyada onlarla separatizm ocağı mövcuddur və onların bir çoxunda silahlı qarşıdurmalar davam edir. Lakin Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünə qəsd edən separatizmi hərbi, siyasi və diplomatik vasitələrin vəhdəti ilə aradan qaldırmağa nail olub. Bu baxımdan, Zəfər muzeyi yalnız hərbi qələbənin deyil, həm də dövlətin siyasi iradəsinin və diplomatik uğurunun təcəssümüdür.
Politoloqun sözlərinə görə, Azərbaycan xalqı üçün bu qələbənin miqyası uzun illər təsəvvür edilməsi çətin olan tarixi hadisədir. Hətta 1990-cı illərdə Heydər Əliyevin Qarabağ ermənilərinə ən yüksək muxtariyyət təklif etməsi də o dövrdə mövcud olan beynəlxalq reallıqlarla bağlı idi. Həmin vaxt Azərbaycanın qarşılaşdığı geosiyasi təzyiqlər və beynəlxalq mövqelərin zəifliyi ərazi bütövlüyünü qorumaq üçün güzəştli variantları gündəmə gətirirdi. Bu gün isə vəziyyət köklü şəkildə dəyişib.
Abutalıb Səmədov diqqətə çatdırıb ki, azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri aparılır. Azərbaycan bu prosesləri öz imkanları hesabına həyata keçirir, heç kimdən yardım gözləmədən yeni layihələr reallaşdırır. Artıq keçmiş məcburi köçkünlərin bir hissəsi doğma torpaqlarına qayıdıb və Böyük Qayıdış prosesi davam edir.
O hesab edir ki, Zəfər muzeyi gələcək nəsillər üçün Azərbaycan xalqının dəmir iradəsinin, fədakarlığının, qəhrəmanlığının və vətənpərvərliyinin simvolu olaraq qalacaq. Azərbaycan əsgərinin 44 günlük müharibədə göstərdiyi şücaət, həyata keçirilən hərbi əməliyyatlar və xüsusilə Şuşanın azad edilməsi dünya hərb elminin diqqətini cəlb edib. Bu əməliyyatın dünyanın müxtəlif ölkələrin hərbi akademiyalarında öyrənilməsi də qələbənin hərbi əhəmiyyətini göstərir.
Politoloq sonda vurğulayıb ki, Azərbaycan xalqı 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı qələbə ilə fəxr etmək üçün tarixi haqq qazanıb. Bu qələbə sübut etdi ki, Azərbaycan yalnız öz hərbi gücünə deyil, düzgün siyasi strategiyasına, diplomatik iradəsinə və milli birliyinə arxalanaraq ən mürəkkəb problemləri belə həll etməyə qadirdir.
Akif NƏSİRLİ
