Tez-tez belə fikirlər səsləndirilir ki, ölkədə işsizliyin səviyyəsi 49 faizdən 6 faizə düşüb. Ancaq ölkədə işsizliyin 6 faiz olması deyilsə də, bir sıra müqayisəli rəqəmlər bunun əksini deyir. Məsələn, Azərbaycanda tətbiq edilən sosial müavinətlərdən biri də uşaq doğularkən ödənilən birdəfəlik sosial müavinətdir.
Qanunvericiliyə görə, anadan olan uşağın valideynlərindən ən azı birinin rəsmi sığorta ödənişi, dolayısıyla, rəsmi iş yeri varsa, uşağın doğulmasına görə birdəfəlik müavinəti Dövlət Sosial Müdafiə Fondu (DSMF) ödəyir. Yeni dünyaya gəlmiş uşağın valideynlərindən heç biri işləmədikdə bu müavinət dövlət büdcəsi hesabına verilir.
Sosial müavinətin verilməsilə bağlı rəqəmlər işsizliyin daha yüksək olduğunu göstərir. Belə ki, ötən il toplam 124 min 600 ailəyə uşağın dünyaya gəlməsinə görə birdəfəlik müavinət ödənilib. Müavinət alan 124 min ailədən cəmi 48 min 600-ü, yəni bütün müavinət alan ailələrin cəmi 39 faizi bunu sığorta ödənişi kimi əldə edib. Yerdə qalan 76 minə yaxın ailədə isə valideynlərin heç birinin rəsmi sığorta ödənişi olmadığından, müavinət dövlət büdcəsi hesabına ödənilib. Başqa sözlə, müavinət alan hər 100 ailədən 61-də valideynlərin heç birinin rəsmi gəliri olmayıb. Ötən il ölkədə bütövlükdə 127 minə yaxın uşaq doğulub. Bu o deməkdir ki, həmin il ölkədə doğulan uşaqların 60 faizinin valideynlərindən heç birinin rəsmi gəliri olmayıb.
“İşsizlik səviyyəsi 6 faiz olaraq göstərilsə də, qeyri-rəsmi olaraq bu göstərici 15 faizdən yuxarıdır”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin fikrincə, bütün bunlar ölkədə işsizliyin göstərilən rəqəmdən daha çox olduğunu təsdiqləyir: “Azərbaycanın iqtisadi statistikasında ən mübahisəli məqamlardan biri işsizlik üzrə məlumatlardır. Reallıq odur ki, ölkədə deyiləndən daha çox işsiz var. Nəzərə almaq lazımdır ki, karantin dövründə problem daha da dərinləşib. Çünki əvvəllər işsizlər heç olmasa gündəlik iş tapa bilirdilərsə, sərt karantin dövründə bu imkan olmayıb. Düzdüz, bu ilin əvvəlindən karantin tədbirləri yumuşaldılsa da, işsizlərin sayı kəskin azalmayıb. İşsizliyin miqyası, xüsusən pandemiyaya görə artdı. Rəsmi rəqəmlərdə işsizlik səviyyəsi 6 faiz olaraq göstərilsə də, qeyri-rəsmi olaraq bu göstərici 15 faizdən yuxarıdır. Çünki kifayət qədər sektor var ki, pandemiya ilə əlaqədar olaraq fəaliyyət göstərmədi, yaxud da qismən fəaliyyət göstərdi. Həmin sahələrdə isə kifayət qədər işçi çalışırdı. İaşə sektorunda dövriyyə 2-3 dəfəyədək azalıb. Kütləvi tədbirlərin təşkili, demək olar ki, yox səviyyəsindədir. Şadlıq evləri, restoranlar tam gücü ilə işləyə bilmir. Müəyyən məhdudiyyətlər var. Bütün bunlar bir daha onu sübut edir ki, işsizliklə bağlı real mənzərə fərqlidir”.
Ekspert hesab edir ki, işsizliyin minimuma enməsi üçün real sektorda iqtisadi artım yüksək olmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
