Aparılan son təhlillər koronavirus təhdidinin gözlənildiyindən də böyük sürətlə yayıldığını üzə çıxarır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) rəyincə, dünyanın bir çox ölkələrində koronavirus infeksiyasına yoluxmanın yenidən artması pandemiyanın ilk dalğasının ikinci pik nöqtəsi kimi dəyərləndirilməlidir.
Qurum tərəfindən koronavirusun qeydə alındığı ölkələrin virusa yoluxma hallarının sayı ilə bağlı statistikası COVID-19-un miqyasının artdığını göstərir. Ayrı-ayrı ölkələrin statistikası göstərir ki, hazırda dünyada koronavirusa ümumi yoluxma sayı 12 milyona yaxınlaşır. Bununla yanaşı, ən son məlumatlara görə, COVID-19-un qeydə alındığı 218 ölkədə 540 mindən çox insan təhlükəli virusdan ölüb. Özü də ölüm halları hər gün artmaqdadır. Koronavirusun çox yayılması baxımından ən təhlükəli ölkə Amerika Birləşmiş Ştatlarıdır. Amerika qitəsinin bu nəhəng ölkəsində təhlükəli virusa 3 milyondan çox yoluxma qeydə alınıb. Dünyada koronavirusun ən çox təhlükə törətdiyi Birləşmiş Ştatlar COVID-19-dan ölənlərin sayı baxımından da dünyada birinci yerdədir. Belə ki, ABŞ-da təhlükəli infeksiyadan ölənlərin sayı 135 min nəfərə yaxınlaşır. Virusun Asiyada yayılmağa başlamasına baxmayaraq, dünyanın pandemiya baxımından ikinci ən təhlükəli ölkəsi də elə Amerika qitəsindədir. Belə ki, Braziliyada 1 60 mindən çox insan koronavirus daşıyıcısı kimi qeydə alınıb. Cənubi Amerikanın bu ölkəsində virusdan 665 mindən artıq insan həyatını itirib. Cənubi Asiyanın ən böyük dövlətlərindən olan Hindistanda da koronavirus “kabus“u gündən-günə artır. Bu ölkədə indiyədək 700 mindən artıq koronavirus xəstəsi qeydiyyata alınıb. Lakin bu da son deyil. Hindistan həkimləri 20 mindən çox insanı pandemiya qurbanı kimi qeydə alıblar. Qonşu Rusiyanın dünyada koronavirus pandemiyasının yayıldığı 4-cü ən təhlükəli ölkə kimi qeydə alınması COVID-19-un sərhəd tanımadığını göstərir. Qonşu İran dünyanın koronavirusa yoluxma baxımından ən təhlükəli ölkələri siyahısındadır və sonuncu ikisinin Azərbaycanla qonşu olması təhdidin ölkəmiz üçün bir qədər də artımına rəvac verir. Hazırda Azərbaycanda bu virusa yoluxanların sayı 20 mini keçir. Qeyd edildiyi kimi isə, bu ilin ən təhlükəli virusu adlandırılan COVID-19 yayılma nöqteyi-nəzərindən sərhəd tanımır. Məsələ burasındadır ki, Avropa qitəsi, o cümlədən Qərbi Avropa dövlətləri də virusun qarşısında aciz qaldıqlarını etiraf edirlər. Sadalananlar onu göstərir ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının pandemiya elan etdiyi, digər beynəlxalq qurumların həyəcan siqnalı çaldığı koronavirus təhlükəsi gündən-günə artır.
İsrailli professor Leonid Eydelman qeyd edir ki, koronavirus pandemiyasının ikinci dalğasının bu ilin noyabr-dekabr aylarında baş verəcəyi ehtimal olunur. O bildirir ki, mövsümi kəskin resperator virus infeksiyalarının COVID-19-la oxşar simptomları vəziyyəti daha da kəskinləşdirə bilər. Belə ki, respirator xəstəliklərlərdən əziyyət çəkən xəstələri COVID-19 xəstələrindən ayırmaq çətin olacaq. Mütəxəssis payız aylarında ölkələrin səhiyyə sistemini daha mütəşəkkil olmağa çağırıb. Eydelman yoluxma hallarının çox olduğu ərazilərdə regional karantinlərin tətbiqinə tərəfdar olduğunu bildirib. O, təhlükəsiz və kütləvi peyvəndlərin 2021-ci ilin ikinci rübündən tez tətbiq ediləcəyinə inanmadığını qeyd edərək, bu virusla yaşamağı öyrənməyə çağırıb.
“Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi”nin (TƏBİB) İdarə Heyətinin sədri Ramin Bayramlı da payız-qış aylarında daha ehtiyatlı olmağı vacib sayır:“Ekspertlər payız aylarına ciddi hazır olmağımızı tövsiyə edirlər. Çünki bu zaman digər mövsümi xəstəliklər aktivləşir. Bu da COVID-19 simptomlarına oxşardır. Nə qədər ciddi karantin rejimi olsa və xəstəxana sayı artsa da, vətəndaş məsuliyyəti olmadan virusun qarşısını almaq mümkün deyil. Ona görə də hamılıqla birlikdə vaksin tapılana qədər qoyulan qaydalara ciddi əməl etməliyik”. Elə digər ekspertlər də bildirir ki, virusa qarşı mübarizədə vətəndaş məsuliyyəti artıq əsas yer tutmağa başlayır.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının fövqəladə hallar proqramının icraçı direktoru Maykl Rayan bildirib ki, gigiyena qaydaları, sosial məsafənin qorunması və yoluxmuş şəxslərin və onlarla ünsiyyətdə olanların effektiv təcridi tədbirlərinə ciddi şəkildə riayət olunmalıdır. Əks halda, infeksiyanın səviyyəsi davamlı şəkildə yüksələn xətlə inkişaf edə bilər. Rayan həmçinin bildirib ki, ikinci dalğanın baş verməsi potensialı qış mövsümündə daha çox real görünür. Çünki qış aylarında insanlar qapalı məkanlarda daha sıx şəkildə bir araya gəlirlər və bu zaman infeksiyanın insanlar arasında yayılması yeni sürət tempi əldə edə bilər. Bu fonda qeyd edək ki, pandemiyanın zərərlərini minimuma endirmək üçün Azərbaycan dövləti tərəfindən əhəmiyyətli və sistemli tədbirlər görülməkdədir. Ölkəmizin bu sahədə vəziyyətinin digər ölkələrlə müqayisədə xeyli dərəcədə qənaətbəxş olduğunu da demək olar. Amma sosial izolyasiya və karantin qaydalarına tam məsuliyyətlə əməl etmədən virusun Azərbaycanda yayılmasının qarşısını almaq mümkün deyil. Digər ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, dövlət qurumlarının səmərəli tədbirləri ilə yanaşı, əhalinin də göstərilən tədbir və tövsiyələrə intizamla əməl etməsi nəticəsində lazımi nəticə əldə etmək mümkündür. İndi həmişə olduğundan daha çox həmrəyliyə, sosial məsuliyyətə və həyata keçirilən zəruri tədbirləri dəstəkləməyə ehtiyac var. Başqa sözlə, karantin rejiminin qaydalarına riayət etmək hamının vətəndaşlıq borcudur. Sosial məsafəyə və şəxsi gigiyena qaydalarına lazımınca əməl edilməli, maskadan mütəmadi istifadə gündəlik həyat tərzimizə çevrilməlidir. Əks təqdirdə virus təhdidi artmaqda davam edəcək.
Ramil QULİYEV
