“Ulu öndər Heydər Əliyevin dövründə Dağlıq Qarabağda azərbaycanlı əhalinin faiz nisbəti kəskin artmışdır, 2 dəfə artmışdır və azərbaycanlı əhali 30 faizə çatmışdır”. Bunu Prezident İlham Əliyev Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında şəhərin 70 illiyinə həsr olunmuş tədbirdə iştirak edərkən deyib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, 1980-ci illərin sonunda Azərbaycan böyük çətinliklərlə üzləşmişdi: “Çünki həm iqtisadi sahədə durğunluq hökm sürürdü, eyni zamanda, erməni millətçiləri baş qaldırmışdı, həm Dağlıq Qarabağda, həm də respublikamızın digər yerlərində, o cümlədən, Sumqayıtda. Ulu öndər Heydər Əliyevin dövründə Dağlıq Qarabağda azərbaycanlı əhalinin faiz nisbəti kəskin artmışdır, 2 dəfə artmışdır və azərbaycanlı əhali 30 faizə çatmışdır. Əgər Heydər Əliyev 1982-ci ildən sonra Moskvaya getməsəydi və Azərbaycanda qalsaydı, bəlkə də 10 il ərzində artıq orada azərbaycanlı əhali 50 faizə çatacaqdı. Dağlıq Qarabağda erməni millətçiləri Dağlıq Qarabağı Azərbaycandan ayırıb Ermənistana vermək haqqında məsələ qaldırırdılar. Əfsuslar olsun ki, Azərbaycan Respublikasının rəhbərliyi bu məsələyə çox biganə yanaşırdı, öz məsuliyyətini dərk etmirdi və beləliklə, vəziyyəti nəzarətdən buraxmışdı”.
Prezident onu da qeyd edib ki, 1987-ci ildə Heydər Əliyev vəzifədən gedəndən sonra iki həftə keçməmiş erməni millətçiləri Dağlıq Qarabağı Azərbaycandan ayırıb Ermənistana vermək haqqında beynəlxalq mətbuatda və sovet mətbuatında məsələ qaldırıblar: “Artıq Dağlıq Qarabağda separatçı meyllərə elə bil ki, yaşıl işıq yandırıldı. Heydər Əliyev vəzifədən gedəndən 3 ay sonra Sumqayıt hadisələri baş vermişdir. Sumqayıt hadisələri də məkrli planın tərkib hissəsi idi. Mən dəfələrlə bunu demişəm, əgər Heydər Əliyev o vaxt Azərbaycanda olsaydı, heç vaxt Dağlıq Qarabağ münaqişəsi baş verməzdi, heç vaxt torpaqlarımız işğal altına düşməzdi”.
Həqiqətən də o zaman Heydər Əliyev ölkə rəhbərliyində qalsaydı, keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində əhalinin demoqrafik tərkibi Azərbaycanın xeyrinə dəyişəcəkdi. Nəticədə Qarabağda separatçı meyllərin qarşısını almaq daha asan olacaqdı. Ən başlıcası, Qarabağda məlum fəlakətlər baş verməzdi.
“Heydər Əliyevin yeritdiyi siyasət, nəticə etibarilə, ona gətirib çıxaracaqdı ki, Dağlıq Qarabağda azərbaycanlı əhalinin xüsusi çəkisi daha da artacaqdı”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən millət vəkili Elman Nəsirovun sözlərinə görə, Heydər Əliyev hakimiyyətdə qalsaydı, o zaman Dağlıq Qarabağda azərbaycanlıların sayı artacaqdı: “Əvvəla cənab Prezident Sumqayıt şəhərinin 70 illiyi ilə bağlı çox mühüm tezislərlə çıxış etdi. Ulu öndər Heydər Əliyevin hakimiyyətinin həm birinci, həm də ikinci dövründəki misilsiz fəaliyyəti ilə bağlı olduqca maraqlı məqamlara toxundu. Xüsusilə ona diqqəti yönəltdi ki, Qarbaçov hakimiyyətə gələndən sonra erməni separatçıları ilə birləşdi. Əsas məqsədləri o idi ki, Heydər Əliyevi siyasi hakimiyyətdən uzaqlaşdırsınlar. Bunda başlıca məqsəd o idi ki, Dağlıq Qarabağı Azərbaycandan qoparıb Ermənistana birləşdirsinlər. Çünki Heydər Əliyev faktoru bu niyyətin qarşısında ciddi sədd idi. Təsadüfü deyil ki, 1987-ci ilin oktyabrında Heydər Əliyev vəzifədən uzaqlaşdırıldıqdan 2 həftə sonra həm xarici, həm də sovet mətbuatında Dağlıq Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsinin vacibliyi ilə bağlı materiallar dərc olunmağa başladı. Həmçinin, ulu öndər vəzifədən uzaqlaşdırıldıqdan 3 ay sonra erməni millətçiləri SSRİ DTK-sı ilə Sumqayıt hadisələrini törətdilər. Həqiqətən də 1982-ci ildən sonra da Heydər Əliyev Azərbaycana rəhbərlik etsəydi, o zaman Dağlıq Qarabağda azərbaycanlı əhalinin sayı artacaqdı. Cənəb Prezidentin əlində bununla bağlı faktlar, arqumentlər var. Bəli, Heydər Əliyevin yeritdiyi siyasət, nəticə etibarilə, ona gətirib çıxaracaqdı ki, Dağlıq Qarabağda azərbaycanlı əhalinin xüsusi çəkisi daha da artacaqdı. Azərbaycanlıların say nisbətinin 30 faizə çatmasının özü məhz həmin siyasətin nəticəsində baş verib. Həqiqətən də Heydər Əliyev Azərbaycanda hakimiyyətə rəhbərliyi davam etdirsəydi, vəziyyət başqa cür olardı. Nəzərə almaq lazımdır ki, Prezident İlham Əliyevin bununla bağlı səsləndirdiyi fikirlər son dərəcə əsaslandırılmış faktlardır. Son dərəcə ciddi təhlilin nəticəsidir”.
Vidadi ORDAHALLI
