Azərbaycan xarici siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri Ermənistanın hələ də davam etdirdiyi işğalın beynəlxalq miqyasda tam ifşa olunaraq qınaq və təzyiq obyektinə çevrilməsidir. Ötən müddət ərzində bu istiqamətdə ölkəmizin mühüm uğurlara imza atması da birmənalı həqiqətdir. Ermənistanın işğal siyasətini pisləyən çoxsaylı sənədlərin, qərarların, qətnamələrin qəbulu da bunun təsdiqidir.
Eyni zamanda diqqət mərkəzində saxlanan başlıca məqamlardan biri dünya ictimaiyyətinin daha geniş miqyasda Dağlıq Qarabağ münaqişəsi barədə həqiqətlərdən xəbərdar olmasıdır. Bu məqsədlə nüfuzlu beynəlxalq media vasitələrində Qarabağ konfliktinə dair materialların yayımlanması da mühüm önəm kəsb edir. Son dövrlərdə bu istiqamətdə bir-birinin ardınca beynəlxalq mediada yer alan materiallar isə erməni tərəfi üçün növbəti zərbə sayılır. Məhz belə bir vaxtda baş nazir Nikol Paşinyanın İtaliyaya səfəri fonunda bu ölkənin "Lopinione" qəzeti Ermənistanın işğal siyasəti barədə geniş yazı dərc edib. Burada işğal siyasəti ən sərt formada tənqid olunur: "Təxminən otuz ildir Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ regionu və ona bitişik yeddi rayon Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal altında saxlanır və bu yaxınlarda qeyd olunan münaqişə yeni siyasi ssenarilərlə yenidən beynəlxalq birliyin diqqət mərkəzinə gəlib. Ermənistanın baş naziri Dağlıq Qarabağın Ermənistana mənsub olduğunu iddia etməklə işğal olunmuş ərazilərdən çıxmaq arzusunda olmadıqlarını ifadə edib, bu mövqe beynəlxalq səviyyədə kəskin tənqid olunub, həmçinin buna Azərbaycan rəhbərliyi tərəfindən düzgün cavab verilib.
Bundan əlavə, xatırladaq ki, münaqişənin özü bir milyondan çox azərbaycanlının öz torpaqlarından qovulması ilə nəticələnib və həmin şəxslər hazırda qaçqın və məcburi köçkün kimi yaşamaqdadırlar. Bu isə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin olunması və Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindən çıxarılmasını tələb edən BMT-nin çoxsaylı qətnamələri ilə ziddiyyət təşkil edir.
Dağlıq Qarabağ münaqişəsi, xüsusilə Azərbaycanın strateji əhəmiyyəti barədə geosiyasi təhlil və beynəlxalq münasibətlər baxımından maraq kəsb etdiyi kimi, həmçinin Ermənistandakı daxili vəziyyətin təhlili də regionun təhlükəsizliyi baxımından bir o qədər aktualdır. Qeyd etmək lazımdır ki, çətin iqtisadi vəziyyətə və Dağlıq Qarabağ münaqişəsini törətməsi səbəbindən təcrid olunduğuna görə Ermənistan regiondakı bütün əsas investisiya layihələrindən kənarda qalır və bunun bədəlini öz xalqı ödəyir. Əksəriyət baş nazirin diktator davranışından danışır.
Paşinyan ölkədəki ciddi sosial-iqtisadi böhrandan əziyyət çəkən xalqın nümayişləri sayəsində hakimiyyətə gəlib. Təbii resurslar baxımından kasad olan və dənizə çıxışı olmayan Ermənistan müsbət dəyişikliklərə öz qonşuları, xüsusilə Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətləri yaxşılaşdırmaqla nail ola bilər. Hələ ki, Paşinyan bu istiqamətdə müsbət addımlar atmamağı, əksinə, mənfi mövqe nümayiş etdirməyi qərara alıb, bu isə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi üzrə danışıqlar prosesinin dayandırılmasına gətirib çıxara bilər. Bu istiqamətdə davam etmək isə, təəssüf ki, nə Ermənistan, nə də Paşinyanın gələcəyi üçün müsbət nəsə vəd edir".
Bu günlərdə ABŞ-ın nüfuzlu “The Press Herald” qəzetində də Ermənistanın işğal siyasətini pisləyən yazı dərc olunub. Məqalədə Azərbaycanın Qarabağ bölgəsinin Ermənistan tərəfindən işğal edildiyi və Ermənistanın vassal dövlət olduğu bildirilir. Həmçinin qeyd olunur ki, Qarabağ müharibəsi vaxtı erməni silahlı qüvvələri hərbi cinayətlər törədiblər. Məşhur “Modern Diplomacy” portalı da Ermənistanın işğal siyasətinin davam etməsinin regiona ciddi təhdidlər yaratdığını, eyni zamanda işğalçı ölkədə faşizmin çiçəklənməsinə rəvac verdiyini vurğulayır. Qeyd olunur ki, müharibə cinayətkarlarının, faşistlərin və terrorçuların Ermənistanda indi milli qəhrəman elan edilməsi nəinki ATƏT-in Minsk Qrupu tərəfindən aparılan sülhün bərpa edilməsi təşəbbüslərinə mane olur, eyni zamanda bu qanlı əməllərə haqq qazandırır və yeni nəsillərə onları örnək kimi təbliğ edir. Dünyada ziddiyyətli şəxslərin şərəfinə ucaldılmış abidələrin dağıdılması aksiyasından nümunə götürərək ermənilərin də bu cinayətkarların adının əbədiləşdirilməsinə son qoyması tövsiyə olunur. Vurğulanır ki, bu, Ermənistan və onun türk qonşuları arasındakı münasibətlərin normallaşması, münaqişələrin həlli və bölgədə sülhün bərpa edilməsi üçün faydalı başlanğıc olardı.
Türkiyədə fəaliyyət göstərən Avrasiya Araşdırmalar Mərkəzinin saytında tanınmış fransız tarixçi Maksim Qauin də Ermənistanda faşizmin çiçəklənməsinin və işğal siyasətinin davam etməsinin ciddi təhdid mənbəyi olduğunu vurğulayır:“2019-cu ilin oktyabr ayında Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Njde kimi faşistləri dəstəkləyənlərə sayğı göstərdiyi üçün Nikol Paşinyanı ittiham edəndə, o müqavimət göstərməyə çalışdısa da, özünü təkzib etdi. Njde təkcə faşistlərlə əməkdaşlıq edənlərdən deyil, həm də alman əsilli olmayanlar üçün faşist doktrinasının hazırlanmasında ən çox səy göstərənlərdən biri olub. Faşistlərlə əməkdaşlıq edən tanınmış şəxslər arasında təkcə Njde Ermənistanın dövlət qurumları tərəfindən “milli qəhrəman” kimi təqdim olunur. Bundan başqa, Ermənistanın indiki halda Azərbaycan ərazilərini də işğalda saxlaması ciddi təhdid mənbəyi olaraq qalır. Dünya ictimaiyyəti, eləcə də ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri olan Fransa bu məsələdə qəti hərəkət etməlidir”. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, bu mövqe Fransa parlamentinin deputatı Mişel Vyale tərəfindən də bölüşülür: “Münaqişəni yenidən danışıqlar masasına gətirmək, vəziyyətə dəyişiklik etmək, vasitəçi rolunu oynamaq xarici diplomatiyanın işidir. Bu baxımdan Fransa diplomatiyası mühüm rol oynaya bilər. Ancaq bununla belə, ölkəmizin fəal rolunu görmürəm. Halbuki, Fransanın bu məsələdə öz şəxsi marağı olmalıdır. Çünki ilk növbədə, Qafqazın stabilliyi məsələsi çox vacibdir. Fransa diplomatiyası keçmişdə parlaq idi. Hətta bu gün Avropaya dair məsələlərdə belə Fransanın beynəlxalq səhnədə təkləndiyini görürük. Mənim kifayət qədər diplomatiya həyata keçirdiyimiz təəssüratım yoxdur. Ona görə də təəssüflənirəm. Çünki sabiq prezident Fransua Ollanda nisbətən hazırkı dövlət başçısı Emmanuel Makronla vəziyyət dəyişə bilərdi. Fransua Olland yalnız özünə yaxın şəxslərlə anlaşa bilirdi. Ancaq dostlarımızla danışmaq darıxdırıcıdır. Bu formada öz ətrafımızdakı dostları heç vaxt artıra bilmərik”.
Finlandiyanın “Kansanuutiset” qəzeti isə yazır ki, Ermənistanın işğal siyasəti nəticəsində Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsi siyasi və hərbi qarşıdurma meydanı kimi çoxsaylı insan itkilərinə şahidlik edib: “Hesablamalara görə, münaqişə nəticəsində 800 minə yaxın azərbaycanlı məcburi köçkünə çevrilib. Hərbi əməliyyatlar zamanı iki tərəfdən minlərlə əsgər və mülki şəxs həlak olub. Bu səbəbdən münaqişəni “dondurulmuş” hesab etmək olmaz. Cəbhə xəttində hər gün atəşkəs rejimi təxminən 20 dəfə pozulur. Ermənilər mövqeləri doldurmaq üçün adam tapmaqda çətinik çəkirlər və bu səbəbdən öz qüvvələrini atəş bölgəsində cəmləşdirirlər.
Müharibə vaxtı evlərindən didərgin düşmüş insanların əksəriyyəti hələ də Azərbaycanın müxtəlif rayonlarında məskunlaşıb. “Dağlıq Qarabağın Azərbaycanlı İcması” İctimai Birliyinin sədri Tural Gəncəliyev bildirib ki, təşkilatın əsas vəzifələrindən biri bu insanların çəkdiyi əzabların sona çatmasıdır. “Biz həyatımızın sonunadək bu vəziyyətdə yaşamaq istəmirik. Bu cür vəziyyət artıq təxminən 28 ildir ki, davam edir”, deyən Gəncəliyev ermənilərin və azərbaycanlıların birlikdə yaşadıqları vaxtları xatırlayır: “Bizim erməni icmasına əsas mesajımız ondan ibarətdir ki, biz Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri çərçivəsində yenə bu cür yaşamaq istəyirik. Bununla belə, zamanı geriyə döndərmək olmaz. Artıq qaçqın kimi üçüncü nəsil böyüyür”. O əlavə edib ki, ermənilərin öz yerlərində yaşamasını istəyir: “Lakin onlar da başa düşməlidir ki, azərbaycanlıları öz doğma yurdundan qovmaq olmaz”. Hərbi əməliyyatlar zamanı Ermənistan təkcə Azərbaycanın bu bölgəsini deyil, həmçinin ona bitişik yeddi rayonu da işğal edib. Atəşkəs haqqında sazişə də indiyədək lazımınca əməl edilməyib və münaqişənin nizamlanmasında mühüm rolu Rusiya, ABŞ və Fransanın həmsədri olduqları, habelə Finlandiyanın da üzvü olduğu ATƏT-in Minsk Qrupu oynayır. Dağlıq Qarabağa gəldikdə isə, BMT Təhlükəsizlik Şurası erməni silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın bu bölgəsindən dərhal çıxarılmasını tələb edən dörd qətnamə qəbul edib. Amma Ermənistan hələ də işğala son vermir və beynəlxalq sənədlərə məhəl qoymur”.
Beləliklə, təkcə son bir ayda beynəlxalq mediada Qarabağ münaqişəsinə dair dərc edilən yazılardan aydın görünür ki, Ermənistanın işğal siyasəti kəskin surətdə pislənir. Konfliktlə bağlı dünya mediasında dərc edilən materialların sayını daha da artırmaq olar. Onlarda əsas ortaq mövqe isə işğal siyasətinin tənqid hədəfinə çevrilməsidir. Dünya mediasında yer alan bu fikirlər, şübhəsiz ki, beynəlxalq ictimaiyyətin Qarabağ münaqişəsinə dair mövqeyinin formalaşmasına da təsirsiz ötüşmür və bu mövqe heç də Ermənistanın lehinə deyil. Eyni zamanda, bunlar həm də Azərbaycanın beynəlxalq uğurları sayıla bilər.
Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.
