Aqşin Əliyev: “İstənilən halda, Gürcüstanın belə addımı Azərbaycanın haqlı narazılığına səbəb olacaq”
Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Qriqori Karasin müsahibəsində deyib ki, 2008-ci ildə baş vermiş müharibədən sonra Gürcüstan öz keçmiş ərazisində yaranan iki yeni dövləti (Abxaziya və Cənubi Osetiya) tanımadığı üçün, onun gömrük sərhədlərinin haradan keçdiyi barədə qeyri-müəyyənlik mövcud idi:
“Biz Rusiya ilə Gürcüstan arasında 2011-ci ildə imzalanan gömrük inzibatçılığı və ticarətin monitorinqi haqqında sazişə böyük ümidlər bəsləyirik. Ümid edirik ki, bu saziş regionda ticarətə güclü impuls verəcək. 2011-ci ildə imzalanan saziş məhz bu məsələyə aydınlıq gətirdi. Biz tezliklə dövlətdaxili prosedurları bitirməyə çalışacağıq ki, yaxın aylarda vacib sənədləri imzalayaq. Bundan sonra saziş işləyəcək”.
Q.Karasin məlum sazişdən əsas faydalanacaq tərəfin Ermənistan olması və Moskvanın bu işi İrəvanın xahişi ilə yerinə yetirməsi barədə suala belə cavab verib: “Həqiqətən də Ermənistanın xahişi var. Lakin bu məsələdə söhbət Rusiya ilə Gürcüstan arasında İsveçrənin vasitəçiliyi ilə imzalanan ikitərəfli sazişdən gedir. Bu saziş, Abxaziya və Cənubi Osetiya da daxil olmaqla, üçüncü ölkələr üçün öhdəliklər qoymur”.
Qeyd edək ki, Gürcüstan hökuməti ölkə ərazisi vasitəsilə Rusiyaya yüklərin, ehtiyac olacağı təqdirdə, nəzarətdən kənar Sxinvali regionu vasitəsilə daşınması üçün İsveçrənin SGS şirkəti ilə müqavilə imzalayıb. Baş nazir Giorgi Kvirikavili bildirib ki, Gürcüstan-Rusiya sərhədindəki Kazbeki-Yuxarı Lars gömrük-buraxılış məntəqəsində fövqəladə vəziyyət yaranarsa, yüklər qeyd olunan marşrutla daşına bilər. “Bu müqavilənin heç bir maddəsi Gürcüstanın maraqları əleyhinə yönəlməyib. Söhbət ondan gedir ki, Yuxarı Lars gömrük-buraxılış məntəqəsi istiqamətində fors-major situasiya zamanı, məsələn, güclü qar, yaxud sürüşmə baş verərsə, Sxinvali istiqamətində bu yol açıla bilər. Bu dəhlizdən həm Türkiyə, həm Ermənistan, həm də ölkəmizin tranzit potensialından yararlanan digər ölkələr istifadə edə bilər. Lakin bu, hələ ki, birtərəfli imzalanmadır. Biz danışıqları davam etdiririk, çünki Rusiya tərəfindən irəli sürülən müəyyən şərtlər var ki, bizim üçün qəbuledilməzdir”, - deyə G.Kvirikaşvili Gürcüstan parlamentində çıxışı zamanı deyib.
Bütün sadalananlardan bu nəticəyə gəlmək olur ki, Gürcüstan hökuməti Ermənistanı blokadadan çıxaracaq yolun açılışına icazə verib. Azərbaycanın önəmli strateji partnyoru sayılan Gürcüstanın atdığı bu addımı necə izah edə bilərik?
Ekspert Aqşin Əliyev qəzetimizə bildirdi ki, bu, Gürcüstanın Ermənistana mühüm nəfəslik verməsi anlamına gəlir: “Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyan ötən ilin sonlarında Gürcüstana səfər etdi. Həmin səfər çərçivəsində yolun açılması ilə də bağlı müzakirələr aparıldı. Mövzu Azərbaycanda ciddi etirazlara səbəb oldu. Bu da təbiidir. Çünki Ermənistan-Gürcüstan münasibətlərinin hansı həddədək inkişafı məsələləri Azərbaycan hakimiyyətinin diqqətindən yayına bilməzdi.
Ermənistan hakimiyyəti uzun müddətdir Gürcüstanın nəqliyyat yollarından maksimum istifadə etməyə çalışır. Bilirsinz ki, Rusiya strateji müttəfiqi Ermənistanla quru yolla ancaq Gürcüstan üzərindən əlaqə saxlaya bilər. Gürcüstanla Rusiya arasında münasibətlərin normal olmaması buna imkan vermirdi. Hətta iki ölkə arasında diplomatik münasibətlər belə lazımi səviyyədə bərpa olunmayıb. İndi birdən-birə nə oldu ki, Gürcüstan Rusiya ilə belə razılaşmaya getdi? Faktiki olaraq Gürcüstan Ermənistanın da istifadə edə biləcəyi yolun açılmasına icazə verib. Düzdür, bunu müxtəlif amillər, fors-major vəziyyətin olacağı təqdirdə mümkünlüyü ilə izah edirlər. Gürcüstan rəsmiləri bəyan edirlər ki, həmin yolun açılması ölkələrinin maraqlarına zidd deyil. Ancaq mən belə düşünmürəm. Hesab edirəm ki, Gürcüstanın dəmir yolunun işləməsinə razılıq verməsi tanınmayan və işğal altında olan Abxaziya ilə rəsmən əlaqənin qurulması mənasına gələcək. Bu amil birbaşa Gürcüstanın milli maraqlarına ziddir. Tiflis Rusiya-Ermənistan dəmir yolunun açılması məsələsində Azərbaycanın da mövqeyini nəzərə almalıdır. Azərbaycan öz torpaqlarının işğalına görə Ermənistan ətrafında iqtisadi blokdanın zəifləməsində maraqlı deyil. Gürcüstan Azərbaycanın strateji tərəfdaşıdır. Azərbaycanın əsas enerji layihələrində Gürcüstan yer alıb, boru xətləri bu ölkədən keçir. Bundan başqa, Azərbaycan Gürcüstana böyük həcmdə investisiyalar yatırıb, kreditlər verib. Bunların heç birini Ermənistan Gürcüstan üçün etməyib.
Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu işə düşəndən sonra Ermənistan yüklərini gürcülərin razılığı ilə buradan göndərmək istəyirdi. Azərbaycan və Türkiyənin sərt reaksiyasından sonra artıq bundan danışmırlar. Ermənistan artıq Gürcüstan üzərindən Rusiya ilə əlaqə qurmağı reallaşdırmaq üzrədir. Burada ən maraqlı nüans Gürcüstanın hansı marağının olması ilə bağlıdır. Ermənistan mətbuatında gedən yazılarda Tiflis tərəfindən bununla əlaqədar ermənilərə öz müttəfiqləri olan Rusiya ilə danışmalarının tövsiyə olunduğu qeyd edilib. Mən düşünmürəm ki, bu məsələ 100 faiz həllini tapıb. İstənilən halda, Gürcüstanın belə addımı Azərbaycanın haqlı narazılığına səbəb olacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
