Əfqanıstanda NATO əsgərləri və ABŞ-ın nəzarətində olan yerli hökumətlə mübarizə aparan “Taliban”ın Rusiya ilə yaxınlaşdığı söz-söhbətləri Vaşinqtonda ciddi narahatlığa yol açıb. Rusiyanın iddiaları təkzib etməsi, “Taliban”ın isə əksinə bunu təsdiqləməsi şübhələri daha da artırır.
Baki-xeber.comn xəbər verir ki, ABŞ, son vaxtlar Rusiya ilə “Taliban” arasında yaxınlaşma xəbərlərindən sonra Kabil hökumətinin devriləcəyindən narahatdır. Belə ki, Vaşinqton Rusiya və “Taliban” arasındakı bağların dərinləşməsi, onsuz da qeyri-sabit ölkədə vəziyyətin daha da kompleks hala gətirilərək Kabildəki hökuməti devirmək üçün ortaq hərəkət etdiklərinə dair məlumatlardan narahatlıqlarını açıq dilə gətirməyə başlayıb.
“The New York Times” yazır ki, ABŞ rəsmiləri Rusiyanın bu ölkədə İŞİD-lə mübarizə açıqlamalarının “Taliban”a yardımları pərdələmək cəhdindən başqa bir şey olmadığı fikrindədir.
Ancaq Rusiya iddiaları təkzib edir, ən maraqlısı da odur ki “Taliban” Moskvanın əksinə olaraq yaxınlaşma olduğunu təsdiqləyir.
Əfqanıstan parlamenti isə məsələni yaxın günlərdə müzakirəyə çıxarmağı planlaşdırır. Məhz bu xəbərdən sonra Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova Kabildəki rus səfirliyində mətbuat konfransı keçirərək “Taliban”la görüşün olmadığını deyib: "Rusiya “Taliban”la hər hansı bir gizli görüş keçirməyib, onlara dəstək iddiaları da yalandır".
Zaxarova, Rusiyanın Əfqanıstanda sülh istədiyini və yalnız “Taliban”ın deyil, bölgədəki bütün müxaliflərin sülh müzakirələrinə qatılması tərəfdarı olduğunu deyib.
«Taliban» sözçüsü Zabihullah Mücahid isə Rusiyanın onlara mənəvi və siyasi baxımdan dəstək olduğunu deyir. O, ruslarla çoxdan, İŞİD-dən öncə əməkdaşlıq etdiklərini bildirir: «2008-ci ilin əvvəlində – Rusiya bizə dəstək olanda, dünyada İŞİD deyilən şey yox idi. Onların yeganə məqsədi bizi ABŞ və onun müttəfiqlərinə qarşı gücləndirmək idi».
Talibançılar Rusiyanın dəstəyinin ölkədəki ABŞ əsgərlərindən xilas olmaq üçün onlara lazım olduğunu da deyir: «Biz mümkün qədər tez ABŞ və digər xarici əsgərlərin torpaqlarımızı tərk etməsini istəyirik. Əfqanıstanın ABŞ və onun müttəfiqlərindən yaxa qurtarması üçün dəstəyə ehtiyacı var və Rusiya da yad qüvvələrin Əfqanıstanı tərk etməsini istəyir».
«Taliban» təmsilçilərinin bu yaxınlarda Tacikistanda, sonra da Moskvada Rusiya rəsmilərilə görüşləri və ələ keçirilmiş rus silahları əfqan kəşfiyyatını da narahat edir. Onlar Rusiyanın «Taliban»ı həm silah, həm də pulla təmin edəcəyindən qorxurlar. “Taliban”ın Kunduz kölgə qubernatoru Molla Abdul Salamın Tacikistana səfər etdiyini deyən Kunduz təhlükəsizlik xidmətinin rəhbəri Qasım Canqalbaq “Taliban”ın ruslarla danışıqlar apardığını deyir. Ancaq bununla belə Rusiyanın “Taliban”a birbaşa kömək etdiyinə dair əllərində dəlil olmadığını bildirib: “Taliban” əgər Rusiyadan zenit almağı bacarsa bölgədə böyük bir oyun dəyişikliyi olacaq və o zaman sülhü unudun".
Əfqanıstandakı NATO qüvvələrinin komandiri general Con Nikolson bölgədə Rusiyanın İŞİD-lə mübarizə məsələsini öz siyasətinə bəraət qazandırmaq məqsədilə ortaya atdığını deyir. O, Rusiyanın Əfqanıstana «düşmən təsirli» ölkələrə – İrana, Pakistana qoşulduğunu, Moskvanın «Taliban»a hüquqi don geyindirdiyini söyləyib.
Xatırladaq ki, Əfqanıstan hələ XIX əsrdən Rusiya ilə Britaniyanın hakimiyyət mübarizəsi apardığı «Böyük Oyun» dövründən beynəlxalq intriqalar və münaqişələrə səhnə olub. Amerika Birləşmiş Ştatları isə 1980-ci illərdə Pakistan vasitəsilə Sovet ordusu ilə mübarizə aparmaq üçün Əfqanıstanın silahlı qiyamçıları “Taliban”a silah və maliyyə dəstəyi verib.
İndi isə ölkədə fəal olan İŞİD döyüşçüləri bir tərəfdən hökumət və koalisiya qüvvələri, digər tərəfdən talibançılarla vuruşur. Rusiya İŞİD-in arxasında ABŞ-ın, ABŞ isə «Taliban»ın arxasında Rusiyanın dayandığını deyir. Moskva Əfqanıstanda müharibəyə görə ABŞ və NATO-nu həmişə qınayıb, yerli hökumətə isə yardım edirdi. Ancaq Ukrayna və Suriya məsələsindən sonra Qərblə münasibətləri pisləşdiyindən Rusiya Əfqanıstan hökumətilə də əməkdaşlığı dayandırıb.
Tahir TAĞIYEV
