Dünyanın ən böyük nüvə arsenalına malik ölkələr kimi dəyərləndirilən Rusiya və ABŞ arasındakı ziddiyyətlərin getdikcə kəskinləşməsi beynəlxalq miqyasda da xüsusi narahatlıqla qarşılanmaqdadır. Hesab edilir ki, məhz bu ziddiyyətlər dünyanın əksər bölgələrində münaqişələrin alovlanmasında mühüm rol oynayır. Bunun ən bariz nümunəsi qismində isə Suriya konflikti göstərilir.
Digər tərəfdən ekspertlər onu da xüsusi olaraq vurğulayır ki, ABŞ və Rusiyanın rəvac verdiyi münaqişələr yeni dünya savaşını da körükləyir. Hətta artıq bu savaşın başladığını iddia edənlər də var. İndilikdə isə hadisələr göstərir ki, ABŞ və Rusiyanın barışıq mövqeyindən çıxış etməsi getdikcə daha böyük müşkülə çevrilir. Rusiya prezidenti Vladimir Putinin "Rusiya çağırır" forumunda çıxışında səsləndirdiyi fikirlər də bunu təsdiq edir. Putin bildirir ki, ABŞ prezidenti Barak Obamanın administrasiyası ilə dialoq aparmaq çətindir. Çünki Amerika tərəfi şərtlərini diqtə etməyə cəhd edir: "İndiki administrasiya ilə danışıqlar aparmaq çox çətindir. Axı, dialoq praktiki olaraq yoxdur. Administrasiyadan təkid edirlər ki, onlara lazım olanlar yerinə yetirilməlidir. Amma bu dialoq deyil, bu, birilərinin diqtəsidir. Və belə demək olar ki, hər məsələ üzrə eyni vəziyyətdir". Dövlət başçısı əlavə edib ki, Rusiya Moskva və Vaşinqtonun bir-birinin maraqlarına hörmət edəcəyi şərtilə ABŞ-la əməkdaşlığa hazırdır: "Vəziyyətin normallaşması üçün nə etmək lazımdır? Bir-birinin maraqlarını nəzərə almaq lazımdır. Biz buna hazırıq".
"The National İnterest" nəşrində yazdığı məqalədə Xarici Siyasi Tədqiqatlar İnstitutunun böyük elmi işçisi Nikolas Qvozdev isə diqqəti ona yönəldir ki, Rusiya-Amerika münasibətlərində növbəti dövr başa çatıb: "Rusiya ilə hərbi münaqişə təhlükəsi artır. Sıfır risqin olduğu variant sadəcə yoxdur". Nikolas Qvozdev bildirir ki, Kreml Ağ Evin növbəti sahibinin kimliyini passiv şəkildə gözləmək istəmir: "Rusiya vəziyyəti öz xeyrinə dəyişmək üçün hərəkət etməyə davam edir. ABŞ-ın hökmranlığı dövrü, mümkündür ki, artıq sona yaxınlaşır: "İsgəndər"raketləri Kalininqradda yerləşdirilib, Rusiya NATO-nun şərq cinahını möhkəmləndirmək cəhdlərini bloklayır, mülki müdafiə sahəsində genişmiqyaslı proqram həyata keçirilir, ABŞ-ın ənənəvi müttəfiqləri - Türkiyə və Filippinlə Vaşinqtonun əlaqələrinin zəiflədilməsinə yönəlik səylər göstərilir, Kuba və Vyetnamdakı əvvəlki hərbi bazalara qayıtmağa cəhd göstərilir". Onun sözlərinə görə, Putin bu bazaları əsasən Vaşinqtonla əməkdaşlıq münasibətlərinin qaydaya salınmasında öz marağını nümayiş etdirmək üçün bağladı. Analitik bildirir ki, Rusiya hazırda həmin bazalara qayıtmaq istəyir və bu, Vaşinqtona ən güclü siqnaldır: "Bu, siqnaldır ki, Moskva Vaşinqtonla münasibətlərin bərpasına marağı itirib. Putin bunun əvəzində ABŞ-ın yeni prezidentinin Rusiyanın təsiri ilə barışmasını istəyəcək. Siqnal son dərəcə aydındır: Rusiyanın niyyətləri son dərəcə ciddidir. Görünür ki, ABŞ xəbərdarlığı ciddi qəbul etməyib". Qvozdev xatırladır ki, Suriya Obamanın proqnozlaşdırdığı kimi Rusiya üçün bataqlığa çevrilmədi: "Rusiya və Türkiyənin əməkdaşlıq münasibətləri normallaşdı, əvəzində Ankara və Vaşinqtonun münasibətləri pisləşdi". İngiltərənin "İndependent" qəzeti isə iddia edir ki, Moskva və Vaşinqonun çəkişməsi nəticəsində yeni dünya müharibəsi artıq başlayıb. Qəzet artıq dünyanın dörd bir tərəfində müharibə getdiyinə diqqət çəkir: "Doğrudur, bu müharibə Şimali Almaniya çöllərində supergüclərə aid tankların bir-birini qovması şəklində getmir. Amma yaxşı diqqət etsək görərik ki, dünya od içindədir. Söhbət bütün xırda münaqişələrin mutasiya edərək, ən azı ABŞ, Çin və Rusiyanın iştirak etdiyi böyük müharibəyə çevrilib-çevrilməyəcəyindən gedir.
Biz hələ 1945-ci ildən bəri 1962-ci ildə baş vermiş Kuba raket böhranı kimi qorxulu vaxtlara çatmamışıq, amma heç şübhəsiz, risqli, qeyri-sabit və qeyri-müəyyən zəmanədə yaşayırıq. Dünyada təxminən 195 ölkə var. Bunlardan yalnız 5-10 ölkə sözün əsl mənasında sülh içindədir. Qlobal Sülh İndeksinə görə, yalnız İslandiya və onun ardınca Danimarka, Avstriya, Yeni Zelandiya, Portuqaliya, Çexiya, İsveçrə, Kanada, Yaponiya, Sloveniya və Finlandiya tam sülh şəraitində yaşayır. Dünya əhalisinin isə yalnız kiçik hissəsi bu ölkələrdədir. Münaqişələr içində yaşayan ölkələrin siyahısı daha uzundur".
Maraqlıdır ki, qəzetdə Dağlıq Qarabağ münqişəsinin də region üçün təhlükə mənbəyi olaraq qaldığı qeyd edilib: "Münaqişələr arasında Suriya, Əfqanıstan, İraq, Ukrayna kimi məşhur olanları da var, Birma, Ermənistan və Azərbaycan münaqişələri kimi haqqında az bildiklərimiz də. Bu münaqişələrin adları müxtəlifdir. Hələ ki, dünyanın müxtəlif qrupları arasında xaotik, qarmaqarışıq xırda müharibələr gedir". Qəzet qeyd edir ki, "soyuq müharibə" illərində baş vermiş müharibələrdə hökumətlər və qiyamçılar amerikalıların, rusların və nadir hallarda çinlilərin adından müharibə aparırdı. Qeyd olunur ki, indi fərq dəyişib və özü də ortada daha ölümcül silahlar var. Bunun yenə real təsdiqi kimi Suriyadakı vəziyyət göstərilir. Hesab olunur ki, problemlər aradan qalxmasa, yeni dünya savaşı daha qorxulu mərhələyə qədəm qoyacaq.
Nahid SALAYEV
