ABŞ-ın Avropa, Asiya və Latın Amerikasındakı müxtəlif hərbi xidmətlərinin rəhbərləri və komandirləri Müdafiə naziri Pit Heqsetə bildiriblər ki, İrana qarşı genişmiqyaslı əməliyyatı qeyri-müəyyən müddətə davam etdirmək mümkün deyil. Onlar hesab edirlər ki, müharibə artıq ABŞ-ın, öz ərazisini müdafiə etmək də daxil olmaqla, digər bölgələrdəki təhdidlərə cavab vermək qabiliyyətini zəiflədir.
Bu barədə "The Washington Post" qəzeti Pentaqon katibi üçün məxfi sənədlə tanış mənbələrə istinadən məlumat yayıb. Söhbət Müdafiə Nazirinin Sərəncam Kitabından gedir. Ayda iki dəfə dərc olunan bu sənəddə dünya miqyasında gəmilərin, təyyarələrin, şəxsi heyətin və silah sistemlərinin mövcudluğu ətraflı şəkildə təsvir olunur və prezidentin prioritetlərini əks etdirir ki, katib də onları həyata keçirir. Buraya həmçinin yüksək vəzifəli generallar və admiralların qiymətləndirmələri də daxildir. Qəzetin mənbələri, Sərəncam Kitabı məxfi olduğundan, anonimlik şərti ilə danışıblar. Avqust ayında verilən açıqlama Yaxın Şərqdəki bəzi qüvvələrin sentyabr ayına qədər, bəzi bölmələrin isə 2027-ci ilə qədər orada qalmasını tələb edir. Məhz bu, hərbi etirazlara səbəb olub. Avropa, Sakit Okean və Cənub Komandanlıqlarının rəhbərləri, eləcə də Hərbi Dəniz Əməliyyatları Rəisi buna razılıq verməməklə cavab veriblər ki, bu da Pentaqon heyətinin təcrübəsində əmri yerinə yetirməyə hazır olarkən onunla bağlı sənədləşdirilmiş razılaşmanın olmaması deməkdir. Hər üç coğrafi komandanlıq İran istiqamətində köçürülən gəmiləri, təyyarələri və avadanlıqları itirib. Bu, həm mövcud missiyalara, həm də qoşun təliminə təsir edib. Avropa və Latın Amerikasındakı komandirlər Heqsetə birbaşa xəbərdarlıq ediblər ki, gəmilərin və kəşfiyyat təyyarələrinin Mərkəzi Komandanlığa təhvil verilməsi onların Amerika ərazisini müdafiə etmək missiyalarını yerinə yetirmək qabiliyyətini sarsıdıb. Sakit Okean Komandanlığının rəhbəri admiral Samuel Paparo, aviadaşıyıcı zərbə qrupu və esmineslər də daxil olmaqla, hər zaman təmin edilməli olan dəstək səviyyəsinə etiraz edib.
Ən dəhşətli mənzərəni Dəniz Əməliyyatları Rəisi Admiral Deril Kodl çəkib. O bildirib ki, Dəniz Qüvvələri əməliyyata hazırkı öhdəlik səviyyəsini qoruya bilməz, çünki onun nəzərdə tutulan son tarixi yoxdur. Dəniz Qüvvələrindən onlarla gəmi təmin etmək istənilib - əvvəlcə İranın əks-hücumlarını vurmaq və dəf etmək, sonra isə son aylarda Trampın Tehranı Hörmüz boğazını açmağa məcbur etmək üçün istifadə etdiyi İran limanlarını blokada etmək. Admiralın sözlərinə görə, Amerika esmineslərinin yalnız dörddə biri yerləşdirilməyə hazırdır ki, bu da müharibədən əvvəlki səviyyələrdən xeyli aşağıdır. Sənəddə həmçinin qeyd olunur ki, iş yükünün saxlanılması gəmi təmirini çətinləşdirəcək, yəni başqa bir münaqişə baş verərsə, donanma kifayət etməyə bilər. Kodl həmçinin ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Norfolkdakı ekspedisiyalarının uzadılması barədə açıq danışıb: "Mən adətən müqavilənin uzadılmasının böyük tərəfdarı deyiləm və onlara qəti şəkildə qarşıyam, amma təəssüf ki, burada hər şey təkcə bizdən deyil, həm də rəqibdən asılıdır". Ordu və Hərbi Hava Qüvvələrinin rəhbərləri katibin qərarı ilə razılaşsalar da, hər iki xidmət əhəmiyyətli risklər barədə xəbərdarlıq edib. Göndərdiyi məktubda diviziya komandiri, general-mayor Brandon Tegtmeier yazır ki, mart ayında 2000 əsgər göndərən 82-ci Hava-Desant Diviziyasının bölmələri bir il ərzində göndərişdə olacaqlar. Məktubda deyilir ki, komandanlıq uzun müddətli göndərişlərin hər bir ailəyə, o cümlədən komandirlərin ailələrinə mənfi təsir göstərdiyini başa düşür. Bu qoşunlar İrana qarşı istənilən quru hücumunun əsasını təşkil edəcək. Amerika bazalarını raketlərdən və dronlardan qoruyan “Patriot” hava hücumundan müdafiə sistemlərinin göndərilməsinin də uzadılması gözlənilir. Gecə-gündüz bombardman həyata keçirən bir çox Hərbi Hava Qüvvələri bölmələri də 2027-ci ilə qədər Yaxın Şərqdə qalacaq. Silah çatışmazlığı vəziyyətin daha da gərginləşmə potensialını məhdudlaşdırır. Tehranın bölgədəki Amerika hədəflərini vurmaq qabiliyyətini saxlamasına baxmayaraq, İranla müharibə və Ukraynaya əvvəlki tədarüklər səbəbindən “Patriot” raket tutucuları tükənib. Bundan əlavə, THAAD raketləri və Tomahawk” qanadlı raketləri tükənib, “Reaper” dron donanmasının təxminən 25%-i itirilib və ABŞ bazaları milyardlarla dollar ziyana məruz qalıb. Lakin Tramp administrasiyası sursat çatışmazlığı ilə bağlı xəbərlərin yalan olduğunda israr edir. Qəzetin mənbələrindən biri hərbi rəhbərliyin ümumi tonunu belə təsvir edib: altı aylıq həddi keçən əməliyyat "çox genişmiqyaslı və çox uzun" olub. Riskləri müzakirə etmək komandirlər üçün yeni bir şey deyil, lakin hazırkı proqnoz "bərbad" görünür və bəzi generallar və admirallar həmişəkindən daha açıq danışıblar. Heqsetin sözçüsü Şon Parnell qəzetə bildirib ki, qüvvələrin yerləşdirilməsinin miqyası və vaxtı ilə bağlı qərarlar mövcud təhdid qiymətləndirməsinə, prezidentin strateji prioritetlərinə və Birləşmiş Qərargah Rəislərinin və komandirlərin tövsiyələrinə əsaslanır. Pentaqon daxili prosedurları və hərbi xidmətlər tərəfindən konkret təsdiq və ya rədd cavablarını müzakirə etməkdən imtina edib. General Den Keynin, Avropa Komandanlığının və Hərbi Hava Qüvvələrinin sözçüləri də şərh verməkdən imtina ediblər, Cənub, Sakit Okean və Mərkəzi Komandanlıqların, eləcə də Ordunun nümayəndələri sorğulara cavab verməyiblər. Qeyd olunur ki, komandirlər və Ağ Evin siyasəti arasındakı mövcud fikir ayrılığı ordudan gələn ilk xəbərdarlıq deyil. Hətta hərbi əməliyyatlar başlamazdan əvvəl də Keyn Ağ Evə ABŞ-ın davamlı bir kampaniya üçün kifayət qədər sursat və müttəfiq dəstəyinin olmadığını bildirib. Daha sonra Avropa Komandanlığının rəhbəri general Aleksus Qrinkeviç Pentaqona İsraili və Amerikanı raket zərbələrindən qorumaq üçün dəniz qüvvələrinin çatışmadığı barədə xəbərdarlıq edib. Sakit okeanda ABŞ müttəfiqləri raketlərin və tutucuların tükənməsinin onları Çin qarşısında həssas hala gətirəcəyindən qorxur - Pekini çəkindirmək planının əsas elementi olan bölgəyə təyin olunmuş yeganə təyyarədaşıyan gəmi 300 gündən çoxdur ki, yerləşdirilən gəmini əvəz etmək üçün Yaxın Şərqə göndərilib.
Samirə SƏFƏROVA
