Məlum olduğu kimi, parlament seçkilərindən iki ay əvvəl Ermənistan hakimiyyəti partiya və blok adlarında şəxsi adların istifadəsini qadağan etmək qərarına gəldi. Dəyişikliyə ən sərt reaksiyanı "Samvel Karapetyanla Güclü Ermənistan" partiyası verdi. Hakim Vətəndaş Müqaviləsi Partiyasının əsas rəqibi parlamentə daxil olmaq istəsə, adını dəyişdirməyə məcbur olacaq. Lakin hakim partiyanın seçki platformasından da göründüyü kimi, Ermənistanda baş verən yeganə dəyişikliklər bunlar deyil.
2021-ci ildə, müxalifətin təzyiqi altında təşkil edilən Ermənistan Milli Məclisinə erkən seçkilər ərəfəsində, baş nazir Nikol Paşinyan çəkic qaldıraraq, korrupsioner məmurları və respublikanın digər düşmənlərini əzmək üçün istifadə edəcəyinə söz vermişdi. Beş il əvvəl o, "məxməri mandat"ın ölkəni əbədi olaraq dəyişdirəcək "polad mandat"la əvəz olunduğunu iddia etmişdi. Seçicilərin məhz bu transformasiyanı gözləmələri ehtimalı az olsa da, o, əsasən buna nail oldu. 2026-cı ildə hakim Vətəndaş Müqaviləsi Partiyası yeni bir seçki platforması dərc etdi. Bu platforma, üzvlərinin 7 iyun parlament seçkilərində qalib gələcəyi təqdirdə 2031-ci ilə qədər tətbiq etməli olduqları 100 bənddən ibarətdir. Çəkic yerinə Ermənistanın xəritəsi vuruldu. 2021-ci ildə hakim partiyanın platforması Ermənistan və Qarabağdakı ermənilərin hüquqlarının və təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə yönəlmişdisə, indi onun nümayəndələri yalnız "real Ermənistan"dan danışırlar. Platformada deyilir: "Real Ermənistan"ın ideologiyası xəyallarımızın vətən axtarışına son qoymaqdır. Ermənistan Respublikası xəyallarımızın vətənidir". Yeni platformada "Dağlıq Qarabağ" terminindən heç bir bəhs edilmir. Paşinyanın komandası Azərbaycanla "sülhün təsisatlaşdırılmasını" vurğulayır. Paşinyanın komandası sərhədlərin demarkasiyası və Bakı ilə sülh müqaviləsinin yekun imzalanması üzərində işi davam etdirmək niyyətindədir. Vətəndaş Müqaviləsi Partiyası həmçinin ölkə Konstitusiyasında dəyişiklik edilməsinin zəruriliyini bəyan edir. Hakim partiya da bunu 2021-ci ildə də istəyirdi, lakin o vaxtlar bu, Ali Məhkəmənin yaradılması zərurəti ilə izah olunurdu, indi isə əvvəlki referendumların şübhəli nəticələri ilə izah olunur. Hakimiyyət orqanları 2025-ci ilin yazında alovlanan Erməni Apostol Kilsəsi ilə münaqişəsini unutmayıb. Seçki platformasında açıq şəkildə bildirilir ki, bu təşkilat özünü dindarlardan uzaqlaşdırıb və xarici qüvvələrə ondan "Ermənistanın müstəqilliyinə və suverenliyinə qarşı hibrid müharibənin dayağı" kimi istifadə etməyə imkan verib. Paşinyanın komandasına görə, həll yolu katolikos II Qaregini vəzifədən uzaqlaşdırmaq, kilsənin nizamnaməsini qəbul etmək və yeni kilsə lideri seçməkdir. Son seçkilərdən əvvəl bu məsələ ictimaiyyətin diqqətindən tamamilə kənarda qalmışdı, ona görə də seçicilərə kilsə haqqında məlumat verilmirdi.
Diqqətəlayiq haldır ki, 2021-ci ildə Vətəndaş Müqaviləsi Partiyası hökuməti Rusiya ilə "müttəfiq münasibətləri və strateji tərəfdaşlığı" genişləndirməyə davam edəcəyini elan etdi. KTMT (Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı) də Ermənistanın təhlükəsizlik sistemində mühüm bir halqa kimi təsvir edildi. Beş il sonra Vətəndaş Müqaviləsi Partiyası öz təbliğatında respublikanın KTMT-dəki üzvlüyünün dondurulduğunu və yenidən alovlandırılmayacağını, Rusiya ilə münasibətlərin "strateji müttəfiqlikdən" "konstruktiv transformasiyaya" keçdiyini bildirdi. Eyni zamanda, hakim partiya Avropa İttifaqına daha çox diqqət ayırmaq qərarına gəlib. 2021-ci ildə əsas diqqəti vizasız rejim yaratmaq olsa da, indi təşkilata qoşulmaq üçün lazım olan islahatları həyata keçirəcəyinə söz verir. Ümumilikdə, Ermənistanın xarici siyasəti "balanslaşdırılmış və yenidən balanslaşdırılmış" yanaşma yürüdəcək. Vətəndaş Müqaviləsi Partiyası orduya münasibəti də dəyişib. Beş il əvvəl hakim partiya onu strateji müttəfiqi Rusiyaya güvənərək inkişaf etdirməyi planlaşdırırdı. 2026-cı ildə isə bunu öz hərbi-sənaye kompleksinin işi ilə etməyi ümid edir. Eyni zamanda, silahlı qüvvələr təhlükəsizliyi təmin etmək üçün "ehtiyat alət" kimi qəbul edilməyə başlayıb və yalnız diplomatiya təsirsiz olduqda bundan istifadə ön plana çıxır. Hər necə olsa, martın sonu və aprelin əvvəlində keçirilən sorğular göstərir ki, seçki yarışında Vətəndaş Müqaviləsi Partiyası liderlik edir. Azad Sosiologiya vətəndaş təşəbbüsünə görə, seçicilərin 22%-i Vətəndaş Müqaviləsi Partiyasına səs verməyə hazırdır. Bu təvazökar nəticəyə baxmayaraq, bu, ölkədə ən populyar siyasi qüvvədir. Ondan sonra Güclü Ermənistan bloku (14%), oliqarx Qagik Tsarukyanın Çiçəklənən Ermənistan partiyası (10%) və keçmiş prezident Robert Köçəryanın Ermənistan bloku (7%) gəlir. “Gallup International” oxşar rəqəmlərə istinad edir. Paşinyanın partiyası 24,3%, Karapetyanın 13,4%, Tsarukyanın 7,9% və Köçəryanın 5,5% səs toplayıb. Bunlardan seçicilərin 51,9%-i mütləq seçkilərdə iştirak etmək niyyətindədir, digər 8,6%-i isə bunu çox ehtimal olunan hesab edir. Beləliklə, partiyalar üçün seçki baryerinin 4%, bloklar üçün isə 8-10% (iştirakçıların sayından asılı olaraq) olduğunu nəzərə alsaq, növbəti parlamentə yalnız üç təşkilat düşə bilər. Müxalifətin seçki platformalarına gəldikdə isə, hamısı ölkəni Paşinyandan daha yaxşı idarə etmək vədini qabardır. Xüsusilə, onlar Azərbaycana güzəşt etməyi dayandıracaqlarına, Ermənistandan əhali axınının qarşısını alacaqlarına və Rusiya ilə münasibətləri bərpa edəcəklərinə söz verirlər. Lakin bunun necə əldə ediləcəyini və hansı qurbanların tələb olunacağını heç biri izah etmir.
Onların belə bir platforma ilə birləşmələri və mövcud hökumətə qarşı vahid cəbhə təqdim etmələri məntiqli görünsə də, müxalifət liderləri arasında şəxsi ambisiyalar üstünlük təşkil edir. Məsələn, Karapetyanın tərəfdarları Köçəryanın baş nazirliyə namizədliyi irəli sürüləcəyi təqdirdə heç bir halda ona səs verməyəcəklərinə and içib. "Güclü Ermənistan" öz liderinə o qədər diqqət yetirir ki, hətta hər hansı bir güzəştə getməyə hazır olan ilk prezident Levon Ter-Petrosyanla ittifaqı da rədd edib. Tsarukyan Ermənistanın çiçəklənməsini istəyən hər kəslə birləşmək istədiyini, lakin heç kimlə blok yaratmayacağını bəyan edib. Yeni parlamentə düşməmək riski ilə üzləşən Köçəryanın həmvətənlərini inandırmağa çalışır ki, onun hakimiyyəti respublika tarixində ən yaxşı hakimiyyət olub.
Tahir TAĞIYEV
