ABŞ prezidenti Trampın İranın enerji infrastrukturuna hücumu beş gün təxirə salmaq qərarından sonra Brent markalı xam neftin qiyməti 9 faiz azalaraq barel üçün 96,96 dollara düşüb. Britaniya mediası Trampın "gecikmə" qərarının arxasındakı həqiqəti araşdırıb.
“Financial Times” qəzetinin yazdığına görə, Trampın hücumu təxirə salmasının əsl səbəbi Hörmüz boğazı bağlandıqda yola düşən son LNG (Mayeləşdirilmiş Təbii Qaz) gəmilərinin təyinat yerlərinə çatması üçün vaxt qazanmaq olub.
Qəzet qlobal enerji bazarlarındakı qorxunc vəziyyəti belə təsvir edir: "Körfəz bölgəsindən mayeləşdirilmiş təbii qaz axını, bölgədən yola düşən son bir neçə tankerin təyinat yerlərinə çatması ilə növbəti 10 gün ərzində qəfil dayanacaq. Dünyanın təbii qaz istehsalının beşdə birini qarşılayan Qətər, Hörmüz boğazının blokadası səbəbindən ixracı dayandırıb. Ras Laffan qaz hasilatı və ixracı mərkəzinə dəyən ziyan bəzi sazişlərdə beş ilə qədər "fors-major" elan edilə bilər. Asiya və Avropada qaz qiymətlərinin artması ilə bir çox ölkə ev təsərrüfatlarının istehlakını azaltmaq və ya dörd günlük iş həftəsi kimi radikal tədbirlər həyata keçirmək məcburiyyətində qalacaq".
Qətərdən 99% asılı olan Pakistanda qaz böhranının dərinləşdiyi, ayın sonuna qədər daşınmaların tamamilə dayanacağının gözləndiyi və rəsmilərin "əlimizdə heç nə qalmayacaq" xəbərdarlığı etdiyi bildirilir. Eynilə, Tayvan və Banqladeş də enerji böhranı səbəbindən universitetlərin bağlanması da daxil olmaqla məhdudlaşdırıcı tədbirlər həyata keçiriblər.
“Financial Times”ın məlumatına görə, elan edilən beş günlük müddət diplomatik fəaliyyətdən daha çox qlobal iqtisadiyyatın tamamilə çökməsinin qarşısını almağa yönəlmiş strateji nəfəs alma ilə bağlıdır.
Qeyd edilir ki, əgər əməliyyat təxirə salınmasaydı, Hörmüz boğazından yola çıxan və dünya bazarları üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən son tankerlərin hədəfə alınması qaçılmaz olacaqdı. Digər tərəfdən, qaz tankerlərinin limanlara çatmaması enerji təchizatında geri dönüşü mümkün olmayan xaosa və misli görünməmiş iqtisadi fəlakətə səbəb olacaqdı.
Britaniya mətbuatından fərqli olaraq, İran İnqilab Keşikçiləri isə Trampın hücum qərarının ləğvini İranın qisas qorxusu ilə əlaqələndirirlər.
Tahir TAĞIYEV
