Ramil Məmmədli: “Tramp beynəlxalq hüquq, münasibətlər sistemini dağıdır”
ABŞ Nümayəndələr Palatasının üzvü Rendi Fayn Vaşinqtonun Qrenlandiyanı ilhaq etməsinə imkan verən qanun layihəsini təqdim edib. Sənədə görə, ABŞ prezidentinə Danimarka Krallığı ilə danışıqlar aparmaq, Qrenlandiyanı ilhaq etmək və ya başqa şəkildə ABŞ ərazisi kimi əldə etmək də daxil olmaqla zəruri tədbirlər görmək səlahiyyəti verilir.
Bununla ABŞ Qrenlandiyanın ilhaqını rəsmi prosedur mərhələsinə keçirir. Bunu necə başa düşmək olar?
Bir ölkənin deputatları yığışıb qanun qəbul edirlər ki, filan ölkənin ərazisini ölkəyə birləşdiririk və prezidentə səlahiyyət veririk. Bununla dünya hara gedir? Axı ABŞ 33 Avropa ölkəsi ilə 1975-ci ildə Helsinki Yekun Aktına imza atıb ki, sərhədləri güc yolu ilə dəyişmək olmaz. Parlamentin prezidentə başqa bir ölkənin ərazisini ilhaq etməklə bağlı səlahiyyət verməsi nə dərəcədə normal və hüquqi baxımdan doğrudur? Bu, artıq o demək deyilmi ki, dünyanın beynəlxalq hüquq sistemi çökdü, tamamilə məhv olub getdi?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən hərbi ekspert Ramil Məmmədlinin fikrincə, Tramp ikinci dəfə prezident olandan sonra faktiki olaraq İkinci Dünya müharibəsindən sonra formalaşan beynəlxalq hüquq, münasibətlər sistemini dağıdır: “Bunun adı ancaq budur. Özü də məqsədli şəkildə dağıdır. Düzdür, neçə illərdir müxtəlif səbəblərdən beynəlxalq hüquq, qanunlar işləmir. Ancaq heç olmasa bunların bir hüquqi dayanağı var idi. Bir sıra qanunlar qəbul edəndə hüquqi baxımdan bu prinsiplərə söykənirdilər. Artıq bunların heç bir mənası qalmayıb. Əgər ABŞ Konqresində Trampa Qrenlandiyanı ilhaq etməklə bağlı səlahiyyətin verilməsi məsələsi qaldırılırsa, o zaman belə çıxır ki, 2014-cü ildə Rusiyanın Krımı ilhaq etməsi doğru idi? Cənubi Osetiya və Abxaziya separatçılarının bəzi ölkələr tərəfindən “tanınması” hüquqi baxımdan düzgündür? ABŞ NATO üzvü olan bir ölkənin ərazisini zorla ilhaq etmək istəyir. ABŞ-ın atdığı addımlar Rusiyaya, Çinə əsas verir ki, bu ölkələr də bənzər addımlar atsın. Rusiya zatən bununla məşğuldur və 4 ildir Ukraynada işğalçı müharibə aparır. ABŞ-ın beynəlxalq hüquqa tüpürməsindən sonra Çinin Tayvana güc tətbiq etməsi üçün heç bir maneə qalmır. Bütün bunlar dünyanı bilavasitə xaosa, yeni müharibələrə və bir sözlə, fəlakətə doğru aparır. Çünki bundan sonra hansı dövlət güclüdürsə, digər ölkənin ərazisini işğal etməyə qalxacaq. Beynəlxalq hüquq buna mane ola bilməyəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
