Bəhruz Quliyev: “907-ci düzəlişin birdəfəlik ləğvi yalnız Azərbaycana münasibətdə gecikmiş ədalətin bərpası deyil, eyni zamanda ABŞ-ın...”
ABŞ-nin keçmiş prezidenti Co Baydenin həmmüəlliflərindən olduğu qərəzli və ədalətsiz "Azadlığa Dəstək Aktı"na 907-ci düzəlişin tamamilə olunması məsələsi aktualdır. Bədnam 907-ci düzəlişin ləğv perspektivləri böyükdür və ləğvin strateji əhəmiyyəti var.
Təbii ki, 907-ci düzəliş tarixi ədalətsizlikdir və bu gün tamamilə mənasızdır və yeni ABŞ–Azərbaycan reallıqları fonunda birdəfəlik ləğv olunmalıdır.
Məlum olduğu kimi 907-ci düzəliş erməni lobbisinin təsiri və o dövrdəki zəif, qeyri-peşəkar Azərbaycan hakimiyyətinin fəaliyyətsizliyi nəticəsində mümkün olub. Bu sənəd ABŞ–Azərbaycan münasibətlərində siyasi təzyiq aləti rolunu oynayıb, bu işdə Bayden-Blinken administrasiyası xüsusi fəallıq göstərib.
Tramp administrasiyası ilə ABŞ–Azərbaycan münasibətləri yeni mərhələyə keçib, 907-ci düzəliş Konqres tərəfindən birdəfəlik ləğv edilməlidir və ümid edirik ki, bu belə də olacaq.
Bildirək ki, 907-ci düzəliş 1992-ci ilin oktyabrında ABŞ Konqresi tərəfindən qəbul edilərək, Azərbaycana birbaşa dövlət yardımını qadağan edib. Düzəlişin qəbulunda Con Kerri, Veyn Ovens və Cozef Bayden fəal rol oynayıblar və 1993-cü ildən tətbiq olunmağa başlayıb. 2002–ci ildən etibarən müvəqqəti dondurulan düzəliş Bayden administrasiyası dövründə yenidən tətbiq olunub.
Prezident İlham Əliyevin yanvarın 5-də yerli televiziya kanallarına verdiyi müsahibəsində toxunduğu məsələlərdən biri də ABŞ-nin keçmiş prezidenti Co Baydenin həmmüəlliflərindən olduğu "Azadlığa Dəstək Aktı"na 907-ci düzəliş ilə bağlı idi. Prezident Əliyev bildirib: “Biz uzun illər çalışırdıq ki, bu 907-ci düzəlişi ləğv etdirək. Ancaq bu, çox çətin proses idi və sadəcə olaraq, 11 sentyabr 2001-ci il hadisələrindən sonra Amerika Prezidenti bu düzəlişi öz imzası ilə aradan qaldırdı və bu, 2024-cü ilə qədər davam edirdi. Tramp administrasiyasının hakimiyyətə gəlməsi ilə vəziyyət tamamilə dəyişib. İndi Amerika-Azərbaycan münasibətləri yeni səviyyəyə qalxıb və biz gözləyirik ki, Konqres bu ədalətsiz, keçmişdən qalan, bu gün tamamilə absurd sayılan düzəlişi aradan qaldıracaq”.
"Bu, artıq seçim yox, strateji zərurətdir"
“Səs” qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, 907-ci düzəliş ABŞ–Azərbaycan münasibətlərində hüquqi deyil, siyasi motivli, açıq-aşkar ədalətsiz bir sənəd olub: “Bu düzəlişin qəbul edilməsi nə regional reallıqlara, nə beynəlxalq hüquqa, nə də ABŞ-ın öz maraqlarına uyğun idi. O, erməni lobbisinin təsiri və 1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycanda mövcud olan zəif, qeyri-peşəkar hakimiyyətin passivliyi fonunda mümkün olub.
Fakt budur ki, 907-ci düzəliş illər boyu ABŞ tərəfindən Azərbaycana qarşı siyasi təzyiq aləti kimi istifadə edilib. Xüsusilə Bayden–Blinken administrasiyası dövründə bu sənədin “dondurulmuş” statusu belə Vaşinqtonun Bakı ilə münasibətlərdə ikili standartlardan imtina etmədiyini göstərdi."
Ekspert qeyd etdi ki, halbuki Azərbaycan nəinki regionda sabitliyin əsas təminatçısıdır, həm də ABŞ və Qərb üçün enerji təhlükəsizliyi, terrorla mübarizə və nəqliyyat-logistika baxımından strateji tərəfdaşdır.
"Bu gün 907-ci düzəliş tamamilə mənasız sənəddir. Azərbaycan artıq 1990-cı illərin dövləti deyil. Ölkəmiz öz ərazi bütövlüyünü təmin edib, regional güc balansını formalaşdırıb və müstəqil xarici siyasət yürüdür. Yeni ABŞ–Azərbaycan reallıqları fonunda bu sənədin saxlanılması Vaşinqtonun regiondakı nüfuzuna zərbə vurur və ABŞ-ın öz maraqları ilə ziddiyyət təşkil edir.
Hesab edirəm ki, Donald Tramp administrasiyasının yenidən siyasi səhnəyə qayıdışı ABŞ üçün bu 32 illik ədalətsizliyə son qoymaq imkanı yaradır. Trampın yeni tarix yazmaq şansı var. 907-ci düzəlişin birdəfəlik ləğvi yalnız Azərbaycana münasibətdə gecikmiş ədalətin bərpası deyil, eyni zamanda ABŞ-ın Cənubi Qafqazda daha real, praqmatik və balanslı siyasətə keçidinin göstəricisi ola bilər.
Əgər Vaşinqton həqiqətən də regionda sabitlik, tərəfdaşlıq və qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlər istəyirsə, 907-ci düzəliş tarixə qovuşmalıdır. Bu, artıq seçim yox, strateji zərurətdir, "-deyə baş redaktor qeyd edib.
İradə SARIYEVA
