Cümə günü, 12 dekabr 2025
     

"Çin Tayvanı tutmağa hazırlaşır, Rusiya dəstək verir" - planın uzaq hədəfi var...

Image

Rusiya Çinə Tayvana mümkün müdaxiləyə hazırlaşmaqda yardım göstərir. Bunu bu yaxınlarda sızdırılmış 800 səhifəlik müqavilələr və yazışmalar toplusu üzə çıxarıb. Sənədi Böyük Britaniyada yerləşən təhlil mərkəzi əldə edib və müstəqil şəkilldə təsdiqlədib.

Kral Birləşmiş Xidmətlər İnstitutunun (RUSI) tədqiqatçısı Oleksandr Danilyuk sənədləri Cek Uotlinqlə birlikdə əldə edib. O, bu sənədlərin Çin-Rusiya hərbi əməkdaşlığı üçün nə demək olduğunu, Rusiyanın Çinin Tayvanı tutmasını niyə dəstəkləyə biləcəyini izah edib. 23 milyon əhalisi olan Tayvan öz idarəçiliyi olan adadır. Pekin isə onu öz ərazisi hesab edir. Sızdırılmış sənədlər 2023-cü ildə Moskvanın Çin Xalq Azadlıq Ordusuna hücum maşınları, tank əleyhinə silahlar, digər hərbi texnika satmağa razılaşdığını göstərir. Bu zirehli texnika Çinin tələblərinə uyğunlaşdırılacaq. Rusiya isə xüsusi təyinatlı Çin desantçılarından ibarət batalyona təlim keçəcək. Müqavilələrdə Rusiyanın Çinə oxşar silahların istehsalına imkan verəcək texnologiyaları ötürəcəyi də qeyd olunur. Bütün bunlar Çinin hava-desant manevr qabiliyyətini gücləndirə bilər. Rusiya ordusu bu sahədə Çin Xalq Azadlıq Ordusundan üstündür. Pekinin bu niyyəti potensial hücum zamanı sahilboyu liman və çimərliklərə hücumla yanaşı, ölkə daxilindəki infrastruktur obyektlərini də ələ keçirə biləcəyi sarıdan narahatlığı artırıb. RUSI 800-səhifəlik müqavilə və əlavə materialların orijinal təsir bağışladığını bildirir. Üstəlik, sənədlərdəki bir çox detallı məlumatlar müstəqil təsdiqlənib. Amma qurum sənədlərin bəzi hissələrinin dəyişdirildiyini, yaxud çıxarıldığını da istisna etmir. Oleksandr Danilyuk deyir ki, Moskva ilə Pekin arasında razılaşmanın məğzi hava-desant əməliyyatları üçün lazım olan xüsusi avadanlığı əldə etməkdən ibarətdir: “İdeya belədir ki, quruda xüsusi təyinatlı qrupları olsun, Rusiya avadanlığından istifadə etməklə mülki yük təyyarələrindən çox yüksəkdən tullanıb Tayvan ərazisinə girə bilsinlər. Bu avtomatik sistemlərlə Rusiya desant tankları və zirehli döyüş maşınları kimi avadanlığı çatdıracaqlar. Beləliklə, xüsusi təyinatlı əsgərlərin Tayvana bir-bir paraşütlə tullanması lazım gəlməz; çoxu öncədən turist kimi Tayvana qanuni daxil ola bilər”. Tədqiqatçı əlavə edir ki, əməliyyatların gedişində daha çox batalyon işə salına bilər – Rusiya avadanlığından istifadə edən bir batalyon, Çin avadanlığından yararlanan iki, ya üç batalyon. Bu isə azından Taybey limanını nəzarətə almağa yetər: “Fikrimizcə, bu, əməliyyatın əsas hədəfidir. Bu, Çin Xalq Azadlıq Ordusuna dənizdən müdaxilə üçün həyati əhəmiyyətli liman üzərində nəzarəti verəcək”.

İndiyədək belə bir fikir yayğın olub ki, Rusiya Çinə daha qabaqcıl hərbi texnika ixracında maraqlı deyil, oğurlana, dəyişdirilə biləcəyindən qorxur. İndi durum dəyişibmi? Bununla bağlı sualına cavabında Danilyuk deyib ki, bu cür hərbi əməkdaşlıq rusiyalılar üçün həddən artıq vacibdir, çünki tamamilə təcrid olunmuş ölkələr klubunda qalmaq istəmirlər: “Rusiya müharibə vasitələrinə çoxlu resurs yatırıb. Bu vasitələri düzgün geopolitik gücə çevirməyin yeganə yolu isə daha geniş, qlobal müharibədir. Və bu müharibə üçün ən arzuolunan səhnə Hind-Sakit okeanı regionudur. Görünür, ruslar Çini Tayvana hücuma təhrik etməkdən ötrü hər şeyə hazırdırlar, xüsusilə də bu, ABŞ ilə Çin arasında faktiki toqquşmaya səbəb olarsa”. Onun sözlərinə görə, Rusiya Tayvanın Krımsayağı zəbtində maraqlı deyil. O zaman tam müqavimət göstərilməmişdi, beynəlxalq reaksiya da bir elə də mənfi olmamışdı. Rusiyalılar istəyirlər ki, Çinin hücumunun qarşısı kəsilsin, o qədər uzansın ki, eskalasiya imkanı yaransın: “Bu halda amerikalılar, Yaponiya kimi ölkələr də müharibəyə cəlb olunar. Məncə, onların istədiyi də elə budur. Moskva müharibə üçün ilkin şərt yaratmaq, Tayvanın işğalının qaçılmaz görünməsi üçün Çin cəmiyyətinə təsir göstərə bilmir, çünki demokratik deyil. Amma Tayvan cəmiyyətinə, hətta Amerika cəmiyyəti və siyasətinə təsir göstərə bilər”. Ekspert hazırda Tayvanda siyasi ab-havanın qarışıq, parçalanmış olmasına diqqət çəkir, parlamentdə əlbəyaxa davalar, küçə etirazları baş verib. Bu isə siyasi böhranı qızışdırmaq, sabitliyi pozmaq üçün ideal şərtdir. Danilyuk Çin ordusunun Rusiyadan raket və dron hücumları ilə bağlı da öyrənəcəkləri olduğunu deyir. Məsələn, havadan müdafiə sistemlərini necə sıradan çıxarmaq, onların sursatını necə tükəndirmək kimi. Tədqiqatçının fikrincə, əsas məsələ Tayvan cəmiyyətinin konfrontasiya və polyarizasiyadan nə dərəcədən yayına, adanı qorumaq üçün birləşə bilib-bilməyəcəyidir. Bu, çətin məsələdir: “Tayvanın işğalı isə Çinə çox baha başa gələ bilər. Reallıq çox sadədir: Çin getdikcə güclənir, Avropada isə böhran davam edir. Yaşayarıq, görərik”. Bu arada isə ABŞ hərbi kəşfiyyatının məxfi hesabatında deyilir ki, Çin Tayvanı işğal etməyə hazırlaşmaq üçün sürətlə ölkənin ticarət bərə donanmasını qurur. Bu ilin əvvəlində Müdafiə Departamenti üçün Müdafiə Kəşfiyyat Agentliyinin üzvləri tərəfindən hazırlanmış hesabata görə, böyük okean ticarət gəmiləri tankları daşımaq və amfibiya əməliyyatlarında iştirak etmək üçün dəyişdirilir. Təkcə 2022-ci ildə hərbi hissələrin iştirak etdiyi hərbi təlimlər zamanı “Beş Göz” kəşfiyyat agentliyi tərəfindən 30-a yaxın Çin ticarət gəmisi izlənilib. “Beş Göz” ittifaqı Avstraliya, Kanada, Yeni Zelandiya, Böyük Britaniya və ABŞ arasında kəşfiyyat məlumatlarının paylaşılması ittifaqıdır. Tayvan hökuməti bildirir ki, o, gəmilərə Çinin Tayvana qarşı ekspansionist niyyətlərinin bir hissəsi kimi baxır. Bu ilin əvvəlində peyk kəşfiyyatı gəmilərin Çin sahilləri boyunca bir sıra yeni eniş dokları və hərbi təlimlərdə amfibiya qüvvələrinin yerləşdirilməsi ilə birlikdə istifadə edildiyini göstərib. Eniş dokları bərələrə yükləri və insanları çimərliyə yerləşdirməyə imkan verən yeni gəmi sinfidir. ABŞ Müdafiə Nazirliyinin kəşfiyyat hesabatında kommersiya bərələri Çinlə qarşıdurma ssenarisində potensial hərbi hədəflər kimi qiymətləndirilib, yəni Tayvan böhranı vəziyyətində bərələr, hətta mülki heyətlər olsa belə, ABŞ qüvvələri tərəfindən hədəfə alına və batırıla bilər. Bu, qismən ABŞ-ın Hind-Sakit Okean Komandanlığı daxilində gəmilərlə bağlı artan narahatlıqlarını ifadə edən müzakirə sənədlərində öz əksini tapıb.

Nahid SALAYEV



VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

AB Ermənistanla 8 avqust sazişini pozan sənəd imzaladı - Azərbaycanla sərhəd missiyası...

Turistlərin ən çox olduğu İçərişəhərdə Zərdabinin heykəli ən yaxşı seçim deyilmi?..

Slovakiyanın avtomatik artilleriya sistemləri Azərbaycan üçün nə deməkdir...

SON XƏBƏRLƏR

12.12.2025 / 00:06
Prezident İlham Əliyev Ulu Öndər Heydər Əliyevin anım günü ilə bağlı paylaşım edib - FOTO

12.12.2025 / 00:05
Mehriban Əliyeva Ulu Öndər Heydər Əliyevin anım günü ilə bağlı paylaşım edib - FOTO

12.12.2025 / 00:04
Bu gün Ümummilli Lider Heydər Əliyevin anım günüdür

11.12.2025 / 22:46
Azərbaycan-BƏƏ media sahəsində əməkdaşlıq əlaqələrinin inkişafı müzakirə edildi - FOTO

11.12.2025 / 22:19
Ermənistan vətəndaşlarının məhkəməsində təqsirləndirilən şəxslərə son söz verildi

11.12.2025 / 21:44
Azərbaycan nefti Ermənistanda siyasi prosesləri idarə etməyə başlayır...

11.12.2025 / 21:28
Trampın Avropaya dair yeni strategiyası Zaxarovanı yaman həvəsləndirib...

11.12.2025 / 21:25
Leyla Əliyeva Səhiyyə Nazirliyi 5 saylı Uşaq Vərəm Sanatoriyasını ziyarət etdi - FOTO

11.12.2025 / 21:14
Azərbaycan Yaponiya üçün də "vasitəçiliyə" başlayıb...

11.12.2025 / 21:01
Ermənistan XİN Azərbaycana cavab verdi - "bu danışıqlar hələ iyunda yekunlaşıb"...

11.12.2025 / 20:53
Paşinyan Prezident İlham Əliyevin qərarını alqışladı

11.12.2025 / 20:47
Paşinyanın bic planı - "Oturaq, Qarabağ erməniləri barədə yol xəritəsi işləyək"...

11.12.2025 / 20:33
Rusiya və Çin bir ildə Avropaya və ABŞ-a milyard avroluq kələk gəldilər...

11.12.2025 / 20:20
Vüqar Bayramov şok rəqəm açıqladı - əmək müqavilələri ilə bağlı nə proses gedir...

11.12.2025 / 20:07
Paşinyan Almaniyada - “Ermənistanın tarixində bu olmamışdı, Azərbaycan yaratdı”...

11.12.2025 / 20:03
Leyla Əliyeva Liv Bona Dea Hospitalında Sümük iliyi transplantasiya mərkəzinin açılışında... - FOTO

11.12.2025 / 19:55
“Sev” romanı və oxu ki, bəşəriyyət xilas olsun… - FOTO

11.12.2025 / 19:43
Üç ölkənin siyasi direktorları Bakıya xüsusi missiya ilə gəldilər...

11.12.2025 / 19:38
Ukraynadan qayıdan rus döyüşçülər Rusiyada böyük təhlükə mənbəyinə çevriliblər...

11.12.2025 / 19:35
VHP Rafael Hüseynova töhmət verdi…

11.12.2025 / 19:27
Əli Abbasov deputat mandatından məhrum edildi…

11.12.2025 / 19:18
Tramp Ukraynaya son sülh təklifində hansı “ərazi mübadiləsindən” danışıb?...

11.12.2025 / 19:04
Mərkəzi Bank 7.25-dən başlayıb 6.75-ə düşdü - nə dəyişəcək?...

11.12.2025 / 18:51
Tolerantlıq məkanı kimi Azərbaycanın dünyada rolu artacaq...

11.12.2025 / 18:44
Gələn ilin qeyri-iş günləri məlum oldu

11.12.2025 / 18:37
Azərbaycan tək Slovakiyanı yox, bütün Avropanı xilas edir...

11.12.2025 / 18:26
WUF13-ün təşkili ilə əlaqədar yaradılmış Təşkilat Komitəsinin növbəti iclası keçirilib - FOTO

11.12.2025 / 18:24
AB komissarları dalbadal İrəvana pul qoyurlar - biri 15, biri 12, o biri 5 milyon avro...

11.12.2025 / 18:11
2029-cu ildə Azərbaycan iqtisadiyyatı əsasən rəqəmsallaşacaq...

11.12.2025 / 18:01
Deputat Elnarə Akimova vətəndaşlarla görüşdü

11.12.2025 / 17:59
ABŞ senatorundan Səudiyyəyə təhdid kimi mesaj – İsraillə razılaşmasa, Salman öldürüləcək…

11.12.2025 / 17:44
ABŞ Milli Təhlükəsizlik Konsepsiyasını dəyişdi, bəs Rusiya niyə dəyişmir?...

11.12.2025 / 17:38
ABŞ NATO-dan çıxır? – Vaşinqtonla Brüssül arasında gərginlik…

11.12.2025 / 17:29
"Azərbaycan ərazilərinin Ermənistan tərəfindən işğalı danılmaz həqiqətdir" - Dövlət ittihamçısı

11.12.2025 / 17:23
Əli Əsədov Aşqabadda Sərdar Berdiməhəmmədovla görüşdü

11.12.2025 / 17:19
Qaşsız üzük-YUNUS OĞUZ yazır

11.12.2025 / 17:11
Putin Türkmənistanda Ərdoğanla görüşəcək…

11.12.2025 / 16:54
Zəngilanda türbədə XIII–XV əsrlərə aid müsəlman qəbri aşkarlandı

11.12.2025 / 16:32
Deputatlar Ankarada Ulu Öndərin anım mərasimində iştirak ediblər - FOTO

11.12.2025 / 16:14
Ukrayna ilə İsrail Putinə görə gərginlik yarandı - Netanyahunu tənqid edən səfir XİN-ə çağırıldı...

11.12.2025 / 15:59
Qumar oyunlarına görə “Paysis”in bütün ödəniş əməliyyatları dayandırıldı - şirkət rəhbərinin əmlaklarına həbs qoyuldu

11.12.2025 / 15:36
Prezident İlham Əliyev Qurbanqulu Berdiməhəmmədova təbrik məktubu ünvanlayıb

11.12.2025 / 15:33
Prezident İlham Əliyev Sərdar Berdiməhəmmədovu təbrik etdi

11.12.2025 / 15:27
AQTA saqqızdan zəhərləndikləri ehtimal edilən 8 şagirdin məsələsini nəzarətə götürdü...

11.12.2025 / 15:06
Gömrük Komitəsinin daha 5 əməkdaşı saxlandı - YENİLƏNDİ

11.12.2025 / 14:42
Özəl məhkəmə ekspertizası institutunun tətbiqinə başlanılacaq

11.12.2025 / 14:35
Ermənilərin məhkəməsində tərəflərə replika hüququndan istifadə etmək imkanı yaradıldı

11.12.2025 / 14:28
Məhkəmə ekspertizası sahəsinin inkişafına dair 2026 ─ 2030-cu illər üçün Konsepsiya təsdiq edildi - SƏRƏNCAM

11.12.2025 / 14:23
Bakı-Hövsan Beynəlxalq Ticarət Dəniz Limanının rəisi həbs edildi

11.12.2025 / 14:20
Əli Əsədov Ulu Öndər Heydər Əliyevin məzarını ziyarət etdi

11.12.2025 / 14:15
"Vaşinqton razılaşmaları Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması üçün etibarlı əsasdır" – Moody’s

11.12.2025 / 14:07
Gömrük Komitəsində həbslər aparıldı - generalın oğlu və daha bir neçə nəfər saxlandı....

11.12.2025 / 13:54
Ramil Usubov özbəkistanlı həmkarı ilə görüşdü

11.12.2025 / 13:48
Avropa İttifaqı Qafqazda sülhə və Trampa qarşı cəbhə açır

11.12.2025 / 13:34
Vəkil məhkəmədə Mehdiyev, Dilçilik İnstitutunun direktoru və Şərurlu İsfəndiyar arasında əlaqə olduğunu bildirdi

11.12.2025 / 13:04
Dənizdə itkin düşən balıqçıların axtarışına helikopter cəlb olundu

11.12.2025 / 12:51
"Türkiyə-Azərbaycan media platformaları qlobal informasiya şəbəkəsinə çevrilir" — Sahil Kərimli

11.12.2025 / 12:35
Türkmənistanın daimi bitərəfliyinin tanınmasının ildönümü ilə bağlı tədbirlərdə Azərbaycanı Əli Əsədov təmsil edəcək

11.12.2025 / 12:23
Prezident İlham Əliyev Qurbanqulu Berdiməhəmmədova zəng edib

11.12.2025 / 12:05
PUA ilə İrandan Azərbaycana narkotik keçirməyə cəhd edildi...

11.12.2025 / 11:48
Azərbaycan-Suriya media sahəsində əməkdaşlıq əlaqələrinin inkişafı müzakirə edildi - FOTO

11.12.2025 / 11:35
Paşinyan Ermənistanın Avrasiya İttifaqından çıxa biləcəyinə eyham vurdu

11.12.2025 / 11:23
Yasamalda avtoxuliqanlıq edən sürücü həbs edildi

11.12.2025 / 11:05
"İsa Qəmbər Bakı - Ceyhana qarşı Rus kəşfiyyatının tapşırığı ilə hərəkət edib".....

11.12.2025 / 10:11
Namizəd Səfərov barəsində Xətai Məhkəməsindən QƏRAR - 4 aylıq həbs...

11.12.2025 / 10:05
"Fənərbağça" bu axşam "Brann"la qarşılaşacaq

11.12.2025 / 10:01
"Əməkdaşlığımızın dərinləşməsinə nail olacağıq” - Azərbaycan Prezidentindən Keniyalı həmkarına bayram təbriki

11.12.2025 / 09:22
MTK-lar çoxmərtəbəli binalarda internet provayderlərin fəaliyyətini sabotaj edir...

11.12.2025 / 09:09
Heydər Əliyev: XX əsrin dühası, müasir Azərbaycanın qurucusu və xilaskarı

11.12.2025 / 09:07
Tualetlərə kağız qoyulmayacaq - BMT-dən SKANDAL QƏRAR...

11.12.2025 / 09:01
Bu ölkədə keçmiş prezidenti həbs etdilər....

11.12.2025 / 08:45
Daha bir ölkə Avroviziya-2026-dan imtina etdi

11.12.2025 / 08:35
Cənubi Azərbaycan şairləri Anardan nə umur?..

11.12.2025 / 00:32
Ukrayna Qara dənizdə Rusiyanın "kölgə donanmasına" məxsus tankeri vurdu

10.12.2025 / 23:55
"Qarabağ" "Ayaks"a məğlub oldu - 2:4 -(YENİLƏNİB)

10.12.2025 / 23:34
Rusiyada güclü yanğın - bazar alovlar içində qaldı, partlayış səsləri eşidilir...

10.12.2025 / 22:29
Azərbaycan və Rusiya XİN-ləri arasında siyasi məsləhətləşmələrin növbəti raundu keçirildi

10.12.2025 / 21:51
Administrativ düşüncə baxımından Mehdiyevin xəttindən uzaq düşməmiş fiqur - Şahin Əliyev...

10.12.2025 / 21:42
Avropa Birliyi Bakıda mühakimə olunan erməniləri “əsir” adlandırdı - absurd...

10.12.2025 / 21:27
Putin zəkalı əcnəbiləri Rusiyaya cəlb etmək üçün xüsusi fond yaratdı - ilk hədəf MDB vətəndaşlarıdır...

10.12.2025 / 21:14
Avropa İttifaqı Trampın acığına Azərbaycan-Ermənistan sülhünü hədəfə aldı...

Tolerantlıq məkanı kimi Azərbaycanın dünyada rolu artacaq...

XƏBƏR ARXİVİ