Məlum olduğu kimi, 2022-ci ilin avqustundan Qərbi Azərbaycan İcması fəaliyyət göstərir.
İcmanın məqsədi müxtəlif vaxtlarda etnik mənsubiyyətinə görə Ermənistan ərazisindən kütləvi şəkildə deportasiya olunmuş azərbaycanlıların və onların varislərinin ictimai-mədəni birliyinə nail olmaqla, onların hüquqlarının beynəlxalq müstəvidə bərpası, Ermənistan ərazisində Azərbaycan xalqının yaratdığı tarixi-mədəni irsin öyrənilməsi, təbliğ olunması və tam məhv olunmasının qarşısının alınması, həmin insanların öz ata-baba yurdlarına qayıtmaq hüququnun təmin edilməsi və birgəyaşayışa nail olunmasından ibarətdir.
Bu arada Qərbi Azərbaycan İcması ilə bağlı maraqlı vəziyyət yaranıb. Söz-söhbətlər, informasiyalar, dedi-qodular var ki, QAİ-yə əslən Qərbi Azərbaycana aid olmayan şəxsləri də üzv qəbul edirlər və vəsiqə verirlər. Buna birmənalı yanaşma yoxdur və müxtəlif aspektlərdən yanaşırlar. Bəziləri hesab edir ki, bu düzgün deyil, çünki əslən Qərbi Azərbaycandan olmayan, oraya etnik-coğrafi olaraq bağlı olmayan adamlara vəsiqə verməyin, İcmaya qəbul etməyin mənası yoxdur. Yəni QAİ-nin süni şişirdilməsinə nə ehtiyac var? Bunun əksini düşünənlər də var. Onların arqumenti odur ki, Qərbi Azərbaycandan olmayan şəxslərin bu İcmaya daxil edilməsində hansısa qəbahət yoxdur. Kim üzv olmaq istəyirsə, QAİ-yə qəbul edilməlidir. Lerikdən tutmuş Qazaxa qədər, Xaçmazdan Beyləqana qədər hər bir kəs QAİ-də təmsil oluna bilər. Bu, QAİ-nin haqlı siyasi tərəfləri ilə bütün Azərbaycanın həmrəyliyinin bir əlamətidir. Bu o demək deyil ki, QAİ-nin üzvü olanların hamısı gedib Ermənistanda yaşayacaq. Təbii ki, yox. Əslən Qərbi Azərbaycandan olmayan, təbii ki, gedib orada yaşamayacaq. Kimi oradan 1988-ci ildə deportasiya ediblər onlar qayıdacaq. Digər bölgələrdən olanların ora qayıtmağa marağı da olmayacaq. Belədə Azərbaycanın digər bölgələrindən olanların QAİ-yə üzv qəbul edilməsində nə qəbahət var ki?
Təbriz Musayev: “Hamımız millət olaraq qayıdış ideyası ətrafında birləşməliyik”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən İrəvan Azadlıq Təşkilatının sədri Təbriz Musayev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Qərbi Azərbaycandan olmayanlar da İcmaya üzv qəbul edilir: “Burada hansısa qəbahətdən söhbət gedə bilməz. Əvvəl bütün azərbaycanlıların məqsədi o idi ki, Qarabağı işğaldan azad edək. Şükürlər olsun ki, qarşımıza qoyduğumuz məqsədə nail olduq. İndi növbəti hədəfimiz Qərbi Azərbaycandan deportasiya edilmiş 300 min soydaşımızın geri qayıtması olmalıdır. Ona görə də hamımız millət olaraq qayıdış ideyası ətrafında birləşməliyik. Etnik mənsubiyyətindən, siyasi baxışlarından, hansı bölgədən olmasından asılı olmayaraq, bütün azərbaycanlılar bu işdə fəal olmalıdılar. Təkcə ölkə daxilində, QAİ çərçivəsində deyil, dünyada lobbimiz də bu amal ətrafında birləşib çalışmalıdır. Sözügedən məsələdə vahid yanaşma, konsepsiya olmalıdır. Necə ki, azərbaycançılıq ideyası birləşdirici olaraq hamını birləşdirir, QAİ də qayıdış məsələsində milləti ətrafında birləşdirməlidir. O üzdən, heç bir ayrıseçkilikdən söhbət gedə bilməz”.
Əli Orucov: “Bu o demək deyil ki, bütün bölgələrdən olan vətəndaşlarımız QAİ üzvü olmalıdır”
AMİP funksioneri Əli Orucov isə məsələyə bir qədər fərqli yanaşdı: “Əvvəla, burada hansısa ayrıseçkilikdən söhbət getmir. Millət olaraq biz vahid mövqedən çıxış etməliyik. Ancaq bu o demək deyil ki, Azərbaycanın bütün bölgələrindən olan vətəndaşlarımız QAİ üzvü olmalıdır. Fikrimcə, buna ehtiyac yoxdur. Ümumi işin dəstəklənməsi kifayətdir”.
Vidadi ORDAHALLI
