Abutalıb Səmədov: "Avropa Birliyi ölkələrinin Münhen Təhlükəsizlik konfransında Paşinyana göstərdiyi münasibətdə..."
Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Münhen Təhlükəsizlik Konfransında iştirak etmək üçün Almaniyaya səfər etsə də, məqsədlərinə çata bilməyib. Paşinyanın konfransda üzləşdiyi uğursuzluq erməni mediasında ciddi müzakirə edilir və tənqid hədəfinə çevrilir.
Münhen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində Avropa İttifaqının genişlənməsi məsələlərinə həsr olunmuş panel müzakirəsində Ermənistan və onun Aİ-yə qəbulu prosesinin “başlanması” barədə bir kəlmə də deyilməyib. Digər paradoks isə odur ki, baş nazir Nikol Paşinyan Aİ-yə daxil olmaq istəyən ölkənin lideri kimi bu müzakirədə iştirak etməyib. Eyni zamanda, Abramyanın sözlərinə görə, Albaniya, Monteneqro, Moldova və Ukraynanın mümkün üzvlüyü ilə bağlı qızğın müzakirələr aparılıb
Qeyd edildiyi kimi, Münhen Təhlükəsizlik Konfransında Avropanın genişləndirilməsi panelində müzakirələrdə nəinki Paşinyanın iştirakı təmin edilməyib, hətta burada Avropa Birliyinin yeni üzvlüyünə namizədlər sırasında Ermənistanın adı çəkilməyib. Göründüyü kimi, konfransda Ukrayna, Moldova, Çernoqoriyanın adı çəkilsə də, Ermənistanı saya salam olmadı, o kənarda qaldı. Ermənistan niyə kənarda qaldı?
"Ermənistanın saya salınmamasında qeyri-adi bir şey yoxdur, bu, Qərbin davranış tərzidir"
"Alyans" Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin sədri, siyasi ekspert Abutalıb Səmədov "Bakı-Xəbər"ə şərhində bildirdi ki, Ermənistan üzünü birmənalı şəkildə Avropaya çevirib, bu hakimiyyətin geriyə qayıtmaq yolu yoxdur. "Rusiya ilə bütün körpülər yandırılıb. Geriyə qayıdış üçün mütləq hakimiyyət dəyişməlidir və Paşinyan hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmalıdır. Bu da real görünmür. Avropa Birliyi ölkələrinin Münhen Təhlükəsizlik konfransında Paşinyana göstərdiyi münasibətdə qeyri-adi bir şey yoxdur. Avropa liderləri bunu dəfələrlə digər ölkələrə də göstərib. Son nümunə kimi Türkiyəni göstərmək olar. Avropa Birliyinə üzv olmaq üçün ciddi addımlar atan Türkiyə uzun müddət namizəd ölkələr arasında oldu, bu gün də namizəd ölkədir. Ancaq Avropa Birliyinin strukturunda baş verən son dəyişiklikdən sonra Türkiyə namizəd ölkələr içərisindən çıxarılıb Afrika ölkələri ilə bir bölməyə salınıb. Türkiyəyə açıq şəkildə deyildi ki, yaxın onilliklərdə Avropa Birliyinə üzv olacağınızı düşünməyin. Eyni münasibət Ermənistana da göstərilir. Çünki anlayırlar ki, Ermənistanın başqa çarəsi yoxdur, artıq Rusiya ilə bütün yollar bağlanıb. Bu səbəbdən də belə hörmətsiz münasibət göstərirlər. Avropanın, Qərbin mahiyyəti budur".
A.Səmədovun bildirdiyinə görə, Putinin Paşinyana xəbərdarlığına gəldikdə isə, bunu bilməyən yoxdur. "Paşinyan da bilir ki, Rusiya Ermənistana qarşı çox ağır addımlar ata bilər. Söhbət ilk növbədə, təbiidir ki, iqtisadi xarakterli addımlardan gedir. Bu, Ermənistan iqtisadiyyatını son dərəcə ağır duruma sala bilər. Bunu hamı bilir, elə Paşinyan da bilir. O da açıq şəkildə deyib ki, bütün baş verənləri nəzərə alıblar və nəticələrinə qatlaşmağa hazırdırlar. Ola bilər, buna Paşinyan hazırdır, erməni xalqı hazır olacaqmı? Çünki əldə olunan iqtisadi inkişaf ilk növbədə Rusiyanın hesabınadır və Ermənistanın Rusiya ilə ticarət dövriyyəsi çox böyük sürətlə artmaqda davam edir, keçən il 7 milyard yarım səviyyəsində idisə, bu il artıq 12 milyarddan da artıqdır. Rusiya Ermənistanın əsas ticarət tərəfdaşıdır. Eyni zamanda Ermənistanın çox mühüm müəssisələri Rusiyanın nəzarətindədir. Söhbət həm qaz paylayıcı sistemin "Qazprom"un nəzarətində olmasından, həm dəmir yolunun 30 illiyinə Rusiyaya icarəyə verilməsindən, həm də digər məsələlərdən gedir. Həmçinin Rusiya ilk addım olaraq qazın qiymətini qaldıra bilər ki, bu da Ermənistan iqtisadiyyatına ciddi zərbə olar. Bu gün Ermənistan Rusiyadan 1000 kub metri 165 dollara ucuz qaz alır. Bu, hardasa, Avropa qiymətlərindən 3-4 dəfə azdır. İrandan da yüksək qiymətə qaz alınır, bu qaz elektrik stansiyalarının işləməsi üçün tələb olunan qazdır. Onun müqabilində də Ermənistan İrana elektrik enerjisi verir.
Əslinə qalsa, Ermənistanın saya salınmamasında qeyri-adi bir şey yoxdur, bu, Qərbin davranış tərzidir. Əvvəl kimlərisə öz tərəflərinə çəkmək üçün şirnikləndirici addımlar atırlar, dönüşü olmayan müəyyən vəziyyətə nail olduqdan sonra bu cür davranış sərgiləyirlər. Yaxşı bilirlər ki, artıq Ermənistanın da bu hakimiyyətlə geriyə yolu yoxdur. Ermənistan da Gürcüstanın tutduğu yolu tuta və yenidən Rusiyaya yaxınlaşmaq xəttini götürə bilər. Ancaq Paşinyanın belə bir şansı yoxdur. Bunu Qərb də yaxşı başa düşür. Paşinyanın son günlər dalbadal üzləşdiyi hörmətsiz münasibət də bununla bağlıdır. ABŞ-a səfər edib, heç bir yüksək səviyyədə görüş keçirib müzakirələr apara bilməyib. Sonra Münhen Təhlükəsizlik Konfransında Avropa Birliyi məsələsi müzakirə olunur, Ermənistanı heç saya salan da olmur, Ermənistanın lideri panel müzakirələrdə iştiraka dəvət edilmir. Bu cür davranış, yəqin ki, bundan sonra da davam edəcək".
Qərb dünyasının bütövlükdə çox böyük böhran içində olduğunu vurğulayan A. Səmədov qeyd etdi ki, bunu deməyə kifayət qədər əsaslar var. "Münhen Təhlükəsizlik Konfransında ABŞ-ın vitse-prezidenti Ceyms Devid Vensin çıxışı bir daha göstərdi ki, bundan sonra ABŞ və Avropa arasında münasibətlər ən azı yaxın dörd il ərzində əvvəlki kimi olmayacaq. Eyni zamanda, Ukraynaya münasibətin də əvvəlki kimi olmayacağı göz önündədir. Səudiyyə Ərəbistanında keçirilən ABŞ-Rusiya danışıqlarında Tramp administrasiyası iqtisadi maraqlarını hər şeydən üstün tutdu, bunun üçün dünyadakı qaynar nöqtələri, müharibə ocaqlarını söndürmək və maksimum dərəcədə iqtisadi yarar götürmək arzusundadır. Eyni zamanda ekspertlər yaxşı bilirlər ki, ABŞ-ın əsas hədəflərindən biri İranın nüvə silahı istehsalına imkan verməməkdir. Bu məqsədə nail olmaq üçün hətta hərbi müdaxiləni də gözdən çıxarmır, onu da nəzərdə saxlayır ki, hərbi müdaxilə də ola bilər. İrana münasibət, İranla bağlı problemlər ABŞ-ın Azərbaycanla münasibətləri yüksək səviyyədə qurmasını tələb edir. Ermənistanda bunu da yaxşı anlayırlar, dərk edirlər ki, təkcə Avropa Ermənistana bu cür saymazyana münasibət göstərməyəcək, eyni zamanda Amerikanın da Ermənistana münasibəti eyni olacaq.
Paşinyanın ABŞ-a səfərində bir daha aydın şəkildə nümayiş etdirildi ki, dövlət liderlərinin reallıqları nəzərə almadan avantürist addımları uzun müddət keçmədən öz nəticələrini göstərir. Bunu Ukrayna yaşayır, əvvəl Gürcüstan yaşamışdı və indi də növbə Ermənistanındır. Paşinyan reallıqları nəzərə almadan, düşünmədən Rusiya ilə bütün körpüləri yandırdı, özünü Qərbin qoynuna atdı, indi də bu cür düşüncəsiz davranışın nəticələrinə qatlanmaq məcburiyyətindədir"-deyə A.Səmədov bildirdi.
İradə SARIYEVA
