Tehranda Azərbaycan səfirliyinə qarşı törədilmiş terror aktının əsas səbəbi İran hakimiyyətinin son aylar yeritdiyi yanlış siyasət, Azərbaycana münasibətdə tutulan yanlış mövqe olmuşdur.
Dövlətimizin yeritdiyi müstəqillik xəttini qəbul etmək istəməyən İran hakimiyyətinin təmsilçilərinin təhdid dolu bəyanatlar səsləndirməsi, sərhəddə tez-tez hərbi təlimlərin keçirilməsi, terror çağırışları edən şəxslərin cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməməsi son nəticədə belə bir terror aktının baş verməsinə gətirib çıxarmalı idi.
Bundan əvvəl Londonda və Parisdə diplomatik nümayəndəliklərimizə qarşı baş verən zorakılıq aktlarından İran dövlətinin heç bir nəticə çıxarmaması, səfirliyimizin mühavizəsini gücləndirmək üçün heç bir addım atmaması da ciddi suallar doğurmaya bilməz.
Bu cür hadisələr digər ölkələrin ərazisində də baş verib. Son iyirmi ildə İslamabadda Çexiya səfirinin öldürülməsi, Bağdadda Əlcəzairin diplomatik nümayəndəliyinin rəhbərinin oğurlanaraq edam edilməsi, Nayrobidə Venesuelanın səfirinin boğularaq öıdürülməsi və s. hallar hamımızın yaxşı yadındadır. Qardaş Türkiyədə bir neçə il əvvəl Rusiya səfiri Andrey Karlovun qətlə yetirilməsindən sonra heç kimin ağlına gəlmədi ki, Türkiyəni terrorçu dövlət adlandırsın.
Ancaq təəssüf ki, İran barədə danışarkən onu ən azından terror çağırışlarına “dözümlü” yanaşan dövlət olduğunu söyləmək məcburiyyətindəyik. Yəqin xatırlayırsınız təqribən bir ay əvvəl bir nəfər azərbaycanlılara və səfirliyimizə qarşı terror çağırışı ilə dolu video yayınladı. Onun haqqında dərhal cinayət işi açmalı olan və onu məsuliyyətə cəlb etməli olan İran dövləti heç bir tədbir görmədi. Bu cür münasibət terroru “həvəsləndirmək” cəhdindən başqa bir şey deyildi. Səfirliyimizə qarşı törədilən terror aktının səbəblərindən biri, bəlkə də birincisi İran hakimiyyətinin terror çağırışlarına vaxtında və kəskin reaksiya verməməsi oldu. Ümid edirəm ki, heç olmasa bu faciədən sonra İran rəhbərliyi bu cür çağırışlar səsləndirənlərin barəsində qəti tədbirlər görəcəkdir.
Tehrandakı Azərbaycan səfirliyi fəaliyyətini artıq tamamilə dayandırıb. Hadisələrin bundan sonrakı inkişafı İran rəhbərliyinin atacağı addımlardan asılı olacaq. Təbii ki, İran bizim qonşumuzdur, orada bizim onmilyonlarla soydaşımız yaşayır və biz Tehranda səfirliyimizin olmasında, normal münasibətlərimizin formalaşmasında çox maraqlıyıq. Ancaq İran hakimiyyəti ilk növbədə diplomatik nümayəndəliyimizin normal fəaliyyət göstərməsi üçün şərait yaratmalı və təhlükəsizliyə tam təminat verməlidir. Terror aktını hazırlayan və icra edən cinayətkarlar haqqında ən qısa müddətdə kəskin cəza tədbirləri görülməlidir.
Əgər bunlar baş verməsə və İran hakimiyyəti terror çağırışları ilə çıxış edənlərə yenə də “səbrlə” yanaşmaqda davam etsə Azərbaycan hakimiyyəti tərəfindən ən kəskin addımlar atılmalıdır. İnanıram ki, İran rəsmiləri işin bu həddə gəlib çatmaması üçün əllərindən gələni edəcəklər.
İran hakimiyyətinin törədilən qanlı terror aktına görə Azərbaycan xalqından, dövlətindən hələ də üzr istəməməsi onun mahiyyətini ortaya qoyur. Normal dövlətlər bu cür hadisə baş verdikdən dərhal sonra qətlə yetirilmiş diplomatın təmsil etdiyi dövlətdən və doğmalarından üzr istəyir və hər cür maddi və mənəvi dəstəyə hazır olduqlarını bəyan edirlər. İran hələ ki, sivil dünyada qəbul olunan bu yolu tutmaq istəmir. Təəssüf ki, İran rəsmiləri bəzi hallarda “orta əsrlər” üçün xarakterik olan davranışlar sərgiləməkdən, bəyanatlar səsləndirməkdən çəkinmirlər. Nəzərə almırlar ki, dünya son illər çox dəyişib və İran da bu proseslərə “ayaq uydurmaq”, normal dövlətə çevrilmək məcburiyyətindədir. Ümid edək ki, normallaşma prosesi nəhayət başlayacaq və çox uzun çəkməyəcək.
Abutalıb SƏMƏDOV
