İranda mövcud rejim antixalq mahiyyətini getdikcə daha açıq şəkildə meydana qoyur və eyni zamanda terrorçu fəaliyyətindən də əl çəkmir. Hadisələrin gedişinə nəzər saldıqda bunları daha detallı şəkildə görmək mümkün olur.
Qeyd edək ki, İranın təhlükəsizlik qüvvələri ötən həftəsonu şimal-qərbdəki Xoy şəhərində azı 3 nəfərin ölümü və yüzlərlə insanın yaralanması ilə nəticələnən güclü zəlzələ ilə bağlı hökumətin yararsız reaksiyasına qarşı baş qaldıran etirazları zorakılıqla yatırıb. Sosial şəbəkələrdə yayılan videolarda yanvarın 28-də 5,9 bal gücündə zəlzələyə məruz qalan Xoy şəhərində təhlükəsizlik qüvvələrinin vilayət administrasiyası binası qarşısına toplaşan insanları dağıtmaq üçün su şırnaqlarından istifadə etdiyini görmək olub. Binaların uçması və avtomobillərin aşmasına səbəb olan zəlzələ zamanı təşviş içərisindəki sakinlər evlərini tərk edib. Bölgəni sarsıdan 20-dən çox yeraltı təkan qışın şaxtalı havasında yüzlərlə insanı evakuasiya mərkəzlərində sığınacaq axtarmağa məcbur edib. Tehran Universitetinin Seysmologiya Mərkəzinin məlumatına görə, dayaz zəlzələ Qərbi Azərbaycan vilayətinin təxminən 200 min əhalisi olan Xoy şəhərində baş verib. Dövlət televiziyası yaşayış binaları və yarı dağılmış evlərə dəyən böyük ziyanı əks etdirən kadrlar yayımlayıb. İran mediasının nümayış etdirdiyi fotolarda qarlı bölgədə insanların adyallara bürünərək tonqalların ətrafına toplaşdığını görmək olar.
Yerli mənbələrin bildirdiyinə görə, zəlzələdən bir neçə gün keçməsinə baxmayaraq, insanlar hələ də çadırlar, istilik cihazları və ərzaq da daxil olmaqla, ilkin yardım vasitələrinə ehtiyac duyur. İranın mühacirətdə olan keçmiş vəliəhd şahzadəsi və müxalifət lideri Reza Pəhləvi də daxil olmaqla, bir çoxları sosial mediada bölgəyə yardım əvəzinə tələsik çevik qüvvələr göndərməsinə görə hökuməti qınayıb. Pəhləvi qeyd edir ki, İslam Respublikası zəlzələ qurbanlarına tez və lazımi yardım göstərmək əvəzinə, repressiya qüvvələri və vasitələri göndərib. Rejimdən heç bir dəstək olmaması səbəbəindən təbrizli soydaşlarımız Xoyda zəlzələ nəticəsində evləri dağılan insanlara yük maşınları ilə yardım göndəriblər.Bununla bağlı sosial şəbəkələrdə görüntü paylaşılıb. GünAz TV-nin rəhbəri, Güney Azərbaycan milli azadlıq hərəkatının tanınmış simalarından olan Əhməd Obalı isə İran dövlətinin məsələyə olduqca etinadsız yanaşdığını bildirərək Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevdən kömək istəyib: “İran dövləti düşmən kimi bizi dondurmaqla məşğuldur. Bizə yox, terrorçulara dəstək olur. Şimallı, cənublu həmvətənlərimizi də zəlzələdə zərər görən soydaşlarımıza yardım etməyə dəvət edirəm”. Xalqa etinasız münasibəti ilə yanaşı, İran terrorçu fəaliyyətindən əl çəkmir. Azərbaycan səfirliyi ilə bağlı baş verənlər bunun əyani təsdiqidir. Bu arada Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi İslam Respublikasına səyahətlə bağlı xəbərdarlıq edib. Bildirilib ki, yanvarın 27-də Bakı vaxtı ilə səhər saat 8:30 radələrində Azərbaycan Respublikasının İrandakı səfirliyinə qarşı silahlı terror hücumu olub. Terror aktı nəticəsində səfirliyin mühafizə xidmətinin rəhbəri Əsgərov Orxan Rizvan oğlu şəhid olub və iki nəfər yaralanıb. Qeyd edilir ki, İran İslam Respublikasındakı qeyri-sabit vəziyyət və ölkəmizin diplomatik nümayəndəliyinə qarşı törədilmiş terror aktı nəzərə alınmaqla, Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarına zəruri olmadığı təqdirdə İran İslam Respublikasına səfər etməmək, səfər edənlərin isə yüksək ehtiyatlılıq nümayiş etdirmələri tövsiyə olunur. Hazırda İranda olan Azərbaycan vətəndaşlarına mühafizə və təhlükəsizlik qaydalarına riayət etmələri tövsiyə olunur. İrandakı vətəndaşlarımızın konsulluq və digər müraciətləri üçün Azərbaycan Respublikasının Təbrizdəki Baş Konsulluğu ilə əlaqə saxlamaları xahiş olunur.
Bu arada artıq Azərbaycan və İran arasında gediş-gəliş xeyli azalıb. Məsələn, Astara şəhərində Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə silahlı hücumdan hələ də narahatlıqla danışırlar. Yerli sakinlər həmin olayın tez bir zamanda obyektiv araşdırılmasını istəyirlər. Onlardan biri adının çəkilməməsi şərtilə “Azadlıq” radiosuna qeyd edib ki, hətta sərhədyanı ticarət də tədricən “ölür”: “Səfirliyimizə basqın sərhədyanı ticarətə də pis təsir edib. Həmişə bizə qarşı gedirlər, amma biz onlara pislik etməmişik. Azərbaycanın qapıları onların üzünə açıqdır. Yük maşınları yollarımızdan istifadə edib Rusiyaya gedirlər. Vaxtilə burada insanlar qaynayırdı. Az adam gəlir. Bu yol İrana gedən piyada keçiddir. İki-üç gündür ki, nə ora gedən var, nə də gələn. Biz bir qarın çörəyə işləyirik, siyasətə qarışmırıq”. İrana gedən nəqliyyat yolunda isə sıxlıq müşahidə edilir. Azərbaycana, Rusiyaya, Türkiyəyə məxsus yük maşınları növbəyə durublar. Yük maşınlarından birinin sürücüsü deyir ki, gömrükdən maşınları gec buraxırlar: “Rusiya maşınları, əsasən, kənd təsərrüfatı məhsulları daşıyırlar. Bizə isə oradan kartof gəlir. Saatlarla gözləyirik. Fasilə çox olur, amma gömrük işləyir. İran maşınları Azərbaycanın istənilən məntəqəsinə yükü apara bilir. Biz isə İranın gömrüyündən kənara çıxa bilmirik, icazə yoxdur. Səfirlikdə baş verənləri eşitmişik. Çox pis olduq. Qonağa əl qaldırmaq ən böyük günahdır”. İctimai fəal Asən Həşimli isə deyir ki, İranda istənilən hadisə burda əks səda doğurur. O vurğulayır ki, İranda milyonlarla soydaşları yaşayır: “Oradakı informasiyalar bizə daha tez çatır. İstər-istəməz İranda baş verənlərdən narahat oluruq. Səfirliyimizə edilən silahlı basqın əhalini narazı salıb. İranla piyada gediş-gəliş dayanıb. Yalnız yük maşınları işləyir. Əvvəllər ziyarətə, müalicəyə gedənlər olurdu. İndi o da yoxdur”.
Samirə SƏFƏROVA
