Avropa İttifaqı mülki missiyasının Ermənistan-Azərbaycan sərhədinə gəlişi fonunda İrəvanın təxribatçı fəaliyyətini yenidən genişləndirməsi müşahidə edilir. Hadisələrin inkişaf axarı göstərir ki, Ermənistan, əslində sərhəddə yeni toqquşmalara hazırlıq görür.
Bunu isə Avropa İttifaqı mülki missiyasının müşahidəsi altında həyata keçirmək istəyir. Lakin elə formada ki, sonradan həmişəki kimi Azərbaycanı ittiham edə bilsin. Bununla İrəvan Qərbin gözündə yenə öz məlum obrazını yaratmağa can atır. Bundan başqa, Ermənistanın əsas məqsədlərindən biri sərhəddə belə vəziyyət yaratmaqla Avropa İttifaqı mülki missiyasının bu zonada qalma müddətini uzatmaqdır. Bunu Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın sərhədlərin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün daimi beynəlxalq mexanizmə ehtiyac olması barədə yeni açıqlamaları da təsdiq edir.
Qeyd edək ki, Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin məlumatına əsasən, oktyabrın 16-sı günün ikinci yarısında Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan ordusunun Daşkəsən istiqamətində yerləşən bölmələri ilə üzbəüz mövqelərinə hərbi nəqliyyat vasitələri ilə əlavə şəxsi heyət və 4 ədəd artilleriya qurğusunu cəmləşdirməsi müşahidə edilib. Nazirlik qeyd edir ki, bölgədə yarana biləcək gərginliyə görə bütün məsuliyyət məhz Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyinin üzərinə düşür. Azərbaycanın Müdafiə Nazirliyinin Ermənistanın sərhədə canlı qüvvə və artilleriya yığması barədə yaydığı məlumat İrəvan tərəfindən təsdiqlənib. Bu ölkənin Müdafiə Nazirliyi bəyan edir ki, Ermənistanın Göyçə mahalının Basarkeçər rayonuna artilleriya toplanması barədə yayılan məlumat həqiqəti əks etdirir. Ermənistan tərəfi bunun hücum üçün olmadığını, guya yalnız müdafiə xarakteri daşıdığını və Azərbaycan ordusunun üzbəüz mövqelərinin texnika və canlı qüvvəsinə uyğun olduğunu bildirib. Lakin maraqlıdır ki, erməni tərəfi sərhəddə hərbi qüvvə cəmləşdirməklə yanaşı, yenidən atəşkəsi intensiv qaydada pozmağa başlayıb. Azərbaycanın buna reaksiyasını isə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Ermənistana yeni hücum üçün bəhanə kimi qiymətləndirib: “Azərbaycan atəşkəs rejiminin pozulmasını daim Ermənistanla əlaqələndirir. Aydındır ki, bununla Ermənistana qarşı yeni hərbi təcavüz üçün bəhanə yaradır”. Paşinyan qeyd edir ki, atəşkəsi saxlamaq və sərhədlərin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün daimi beynəlxalq mexanizmə ehtiyac var. Bununla, yuxarıda qeyd edildiyi kimi, Ermənistan Avropa İttifaqı mülki missiyasının daha uzun müddətə ərazisində qalmasına çalışır. Halbuki, həmin missiyanın fəaliyyət müddəti maksimum iki ay olaraq müəyyən edilib. Praqada əldə olunan razılığa əsasən, mülki missiya müvəqqəti xarakter daşıyacaq və prinsipcə iki aydan çox olmayacaq. Amma belə görünür ki, Ermənistan sərhəd təxribatları ilə mülki missiyanın burada daha uzun müddətə qalmasını istəyir. Təbii ki, bunu Kreml xoş qarşılamayacaq. Qeyd edək ki, missiya Ermənistan ərazisində, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) məsuliyyət zonasında yerləşəcək. deməli, bu artıq missiya tərəfindən Ermənistanda KTMT-nin sıxışdırılmasıdır. Bununla Avropa İttifaqı missiyası KTMT-Ermənistan münasibətləri arasında onsuz da soyuyan münasibətləri daha da problemli edəcək. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova artıq avropalılara şikayət edərək bildirib ki, Moskva Avropa İttifaqının dəfələrlə Ermənistanla Azərbaycan arasında münasibətlərin normallaşması prosesinə nəyin bahasına olursa-olsun müdaxilə etmək cəhdlərini görür. Deməli, Moska baş verənlərə səssiz qalmayacaq.
Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Ermənistan həm də missiyanın gəlişi fonunda sərhədə ağır texnika cəmləyərək yeni təxribatlar törətməyə, buna görə Azərbaycanı ittiham etməyə hazırlaşır. Hərbi ekspert Ədalət Verdiyev Ermənistanın Daşkəsən istiqmətində artilleriya qurğuları və canlı qüvvə cəmləməsi ilə bağlı məlumatı şərh edərkən bu xüsusda bildirib: “Ermənistanın Azərbaycan ordusunun mövqelərinə doğru və delimitasiya olunmamış sərhəd zonasına kifayət qədər ağır silahlar toplaması ordumuzun həmin ərazilərdə xidmət aparan şəxsi heyətinə qarşı birbaşa təhdid yaradır. Belə təhdidlərin gələcəkdə daha da geniş miqyas almaması üçün ordumuz bu təhdidlərin ən qısa müddətdə aradan qaldırılmasına dair adekvat tədbirlər görməlidir”. O, “axar.az” portalına açıqlamasında bildirib ki, Fransa və İran tərəfindən səslənən və heç bir əsası olmayan absurd bəyanatlar Ermənistandaki revanşist qüvvələri bir qədər cəsarətləndirib və nəticə etibarilə onlar hazırkı fəaliyyətləri ilə bölgədə mövcud olan atəşkəs rejimini aktiv əməliyyatlar fazasına keçirmək niyyətindədirlər: “Bütün baş verənlərə görə məsuliyyət tamamilə Ermənistanın və onu dəstəkləyən qüvvələrin üzərinə düşür. Biz Ermənistan ordusunun real imkan və potensialına bələd olduğumuz üçün yaxın zamanda mümkün toqquşmalarda onları nə gözlədiyini də yaxşı bilirik”. Məclisin deputatı Bəhruz Məhərrəmov da qeyd edir ki, Ermənistanın mümkün yeni təxribatları bu ölkənin özünə baha başa gələcək: “Hər hansı təxribat və ya təcavüz aktına məruz qalsaq, bizi kimsə, o cümlədən də Makronun sərsəmləmələrindən sonra əsl məqsədi suallar doğurmağa başlayan Avropa İttifaqı missiyası dayandıra bilməz”. Deputat vurğulayıb ki, 30 illik münaqişə və 2020-ci ildən sonrakı postmünaqişə dövründə Ermənistanın davranışlarından yalnız bir nəticə hasil etmək mümkündür ki, İrəvan sülh və əməkdaşlıq mühitinin formalaşdırılmasında maraqlı deyil, yaxud başqa formada ifadə etsək, bu ölkə özü könüllü formada təcavüzkar niyyətlərindən əl çəkməyəcək: “Bu illər ərzində Ermənistan həmişə üçüncü bir gücün arxasında gizlənərək mənfur niyyətlərini həyata keçirib. Azərbaycan isə tam siyasi, iqtisadi müstəqilliyə, ordu quruculuğu, müstəqil müdafiə sənayesi və bu sahədə şaxələndirilmiş əlaqələrə nail olduqdan sonra İrəvanın protektorları Azərbaycanın qarşısında dayana bilmədi və biz sərhəd bütövlüyümüzü təmin etdik”. Bu gün bölgədə daimi sülh və əməkdaşlıq mühiti üçün çox gözəl tarixi şansın yaranmasından bəhs edən deputat bildirib ki, regionda güclər nisbətinin dəyişməsini qəbul edə bilməyən bir sıra aktorların, o cümlədən Fransanın təhrikçi fəaliyyəti başa çatmış münaqişəni yenidən qızışdırmaq təhlükəsi meydana çıxarır: “Ermənistanın son bir neçə gündə Azərbaycanla sərhəd bölgələrinə ordu hissələri və hərbi texnika cəlb etməsi məhz bu prosesin tərkib hissəsidir. Xüsusən, Avropa İttifaqı missiyasının Ermənistan ərazisinə gəlməsi fonunda İrəvanın bu addımları ciddi suallar yaradır. O cümlədən, Fransanın canfəşanlığı ilə reallaşan bu missiyanın əslində hansı məqsədə xidmət etməsi ilə bağlı şübhələr meydana çıxır. İrəvanın Avropa İttifaqı missiyasının müşahidəsi altında maksimal sabitliyə riayət etməli olduğu halda təxribata hazırlaşması, əslində missiyanın özünün bu təxribatın parçası olması ehtimalları üzərində düşünməyə əsas verir”.
Nahid SALAYEV
