Məlumdur ki, Avropa İttifaqı, Rusiya ilə yanaşı, Azərbaycan və Ermənistan arasında konstruktiv danışıqlar prosesində son zamanlar aktivlik nümayiş etdirir. Lakin ayrı-ayrı ölkələr, xüsusən də Fransa bu prosesə nümayişkaranə şəkildə mane olmağa çalışır. Bu, artıq Avropa İttifaqının vasitəçilik missiyasına da cidd xələl gətirir.
Bununla yanaşı, Fransa prezidenti Emmanuel Makronun “France 2” telekanaklına müsahibəsində səsləndirdiyi fikirlər, Azərbaycanla yanaşı, Britaniya, ABŞ və Rusiyanın qəzəbinə səbəb olub. Makronun cəfəng açılamalarına ilk sərt rəsmi reaksiya Azərbaycan tərəfindən verilib. Belə ki, prezident İlham Əliyev Makronun bəyanatlarını qəbulolunmaz adlandırıb. Dövlət başçısı Makronun “Moskva gərginliyi Azərbaycanın xeyrinə qızışdırmaqla məşğuldur " ifadəsinin tam əsassız olduğunu vurğulayıb. Qeyd edib ki, bundan sonra Fransa hökumətinin belə münasibəti çərçivəsində Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması işində Fransanın hər hansı rol oynaması mümkünsüzdür. O, Makronun çıxışını Azərbaycanla bağlı faktların manipulyasiyası adlandırıb: “Həmin bəyanat Fransa və dünya ictimaiyyətini çaşdırmağa cəhddir. Azərbaycanın ünvanına bu ittihamlar Praqadakı görüşdən demək olar bir həftə sonra səsləndirilib. Bundan sonra Fransa hökumətinin belə münasibəti ilə Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması işində Fransanın hər hansı rol oynamasının heç bir mümkünlüyünü görmürük". İlham Əliyev bildirib ki, Fransanın Ermənistanı atmayacağı kimi fikirlər iki dövlət arasındakı münasibətləridir: “Rusiya Federasiyasının ünvanına "Rusiya Azərbaycan oyununu oynadı" kimi qərəzli bəyanatlar səsləndirildi. Böyük ölkənin prezidentinə küçə leksikonundan istifadə etməyin nə dərəcədə siyasi nəzakətə uyğun olmasını, qoy, Fransa ictimaiyyəti müəyyən etsin". Onun sözlərinə görə, əvvəlki Fransa prezidentləri ilə sıx ünsiyyəti olub və onlarla münasibətlər kifayət qədər ölçülüb-biçilmiş, kifayət qədər mehriban olub: “Fransada müəyyən erməni diasporu amilinə baxmayaraq, biz həmişə Fransanın əvvəlki prezidentlərinin fəaliyyətini balanslaşdırılmış qəbul edirdik, - mahiyyət etibarilə bütün bunların üstündən xətt çəkdi". O bildirib ki, indiyə kimi Fransa XİN Azərbaycan əleyhinə yalan bəyanatlar verib, Fransa Senatının aşağı palatası "Dağlıq Qarabağı" tanıyan qətnamə qəbul edib. Bundan başqa, prezident bildirib ki, Fransa Senatında Azərbaycan əleyhinə növbəti qətnamə hazırlanır. İlham Əliyev deyib ki, Fransadakı Azərbaycan səfirliyinə iki dəfə hücum edilib və ilk hücumdan sonra səfirliyin qarşısında qoyulmuş mühafizə götürülüb, daha sonra ikinci hücum cəhdi olub: “Özü də birinci hücumdan sonra Fransa prezidenti telefonda mənə vəd verdi ki, bunun təkrarlanmaması məqsədilə tədbir görüləcək. Lakin bunun, yumşaq desək, doğru olmadığı ortaya çıxdı”. Makronun Bakı ilə İrəvan arasında münaqişədə Rusiyanın qızışdırıcı rolu ilə bağlı şərhləri Moskvada da tənqidlə qarşılanıb. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı bəyanatda deyilir: “Biz Emmanuel Makronun Rusiyanın guya Dağlıq Qarabağ münaqişəsindən Cənubi Qafqazda sabitliyi pozmaq üçün istifadə etdiyi barədə açıqlamalarını açıq-aşkar və qətiyyən qəbuledilməz hesab edirik. Bu cür hücumlar Qərbin Rusiyanı şeytanlaşdırmaq və qarşıdurma məntiqini postsovet məkanının digər hissələrinə, o cümlədən Cənubi Qafqaza köçürülməsi xəttinə uyğundur". Makronu Rusiya lideri də tənqid edib. Belə ki, prezident Vladimir Putinin sğzlərinə görə, Fransa liderinin bəyanatları qəbuledilməzdir və Rusiya bütün münaqişələri, o cümlədən Qarabağ ətrafındakı münaqişəni səmimi şəkildə həll etməyə çalışıb. Rusiya Federasiyası Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Dmitri Medvedyev "VKontakte" hesabında bildirib: "Avropa siyasətinin sevimli metodu günahı sağlam başın üzərinə yıxmaqdır. Fransa prezidenti Emmanuel Makronun son bəyanatını izah etməyin başqa yolu yoxdur". Makronun Rusiyanı Ermənistan-Azərbaycan sərhədində vəziyyəti qızışdırmaqla bağlı ittiham etməsinə cavab olaraq Medvedyev qeyd edib ki, bu bəyanat daha çox yanlışdır: “Makron əslində Rusiyanı günahlandırmadı, əksinə, özünə haqq qazandırdı. Fransanın özünün 1960-cı illərin sonundan bəri keçmiş müstəmləkələrində necə davrandığını xatırlamaq lazımdır. O, Fransanın Ermənistanı nə qədər çox sevdiyini şiddətlə deyir. Bununla o, müdrik və nəcib görünməyə çalışır. Son açıqlama açıq-aşkar erməni diasporasının rəğbətini qazanmağa hesablanıb. İyrənc müstəmləkə keçmişi, hazırda isə açıq-aşkar amerikapərəst mövqeyi üçün - (C'est une honte) ayıb olsun, cənab prezident!".
Bu arada qeyd edək ki, Fransa televiziyasına danışan Makron Ukrayna ilə bağlı vəziyyəti də şərh edib. O deyib ki, Fransa qlobal müharibədən yayınmaq üçün Rusiyanın mümkün nüvə hücumuna qarşı özünün nüvə arsenalından istifadə etməyəcək. Makronun bu açıqlaması Qərbdə qınaqla qarşılanıb. Britaniyanın müdafiə naziri Ben Valles deyib ki, Fransa prezidentinin bəyanatı onun əsl planının nə olduğunu aşkarlamış olub: “Bizim mövqeyimiz belədir ki, Rusiya nüvə silahından istifadə edərsə, bunun Rusiya üçün ağır nəticələri olacaq. Bu, nüvə silahının istifadəsi ilə bağlı 1945-ci il tabunun pozulması olardı. Və bu onu dünya boyu inanılmaz dərəcədə təcriddə qoyardı". Daha əvvəl ABŞ-ın milli təhlükəsizlik müşaviri Ceyk Sallivan deyib ki, Moskvanın Ukraynada nüvə silahından istifadəsinin fəlakətli nəticələri olacaq. Bu mənada ABŞ da Fransanın mövqeyindən narazıdır. Onu da qeyd etmək lazım gəlir ki, Fransanın tarixi bu ölkəni heç də həmişə demokratik dəyərlərə, insan hüquqlarına riayət etmədiyini göstərir. Buna Fransanın Əlcəzairdə törətdiyi müharibə cinayətlərini, Asiya və Afrika ölkələri üzərində kolonialist siyasətini misal gətirmək olar. Bu cür ölkənin münaqişələrin həllində hər hansı cəhdləri səmimi görünmür. Onu da qeyd etmək yerinə düşər ki, Fransa Türkiyəyə qarşı düşmənçilik siyasəti yürüdən bir ölkə kimi qardaş ölkənin Avropa İttifaqına üzv olmasının əsas əleyhdarıdır.
Nahid SALAYEV
