Bu gün Azərbaycan diasporunun daha aktiv fəaliyyətinə, ölkəmizə qarşı aparılan yalan və iftira kampaniyasına qarşı dövlətin müvafiq qurumları ilə birlikdə səmərəli mübarizə aparmasına ciddi ehtiyac var.
Çünki İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra həm Ermənistanın və onun diaspor, lobii qüvvələrin, həm də anti-Azərbaycan dairələrin ölkəmizə qarşı aqressiv informasiya kampaniyası aparması, eləcə də müxtəlif təxribatlar törətməsi müşahidə edilir. Bu mənada belə halların qarşısının alınmasına diasporumuzun üzərinə də indi böyük yük və məsuliyyət düşür.
Azərbaycan diasporu ölkəmizin beynəlxalq siyasətinin həyata keçrilməsinin mühüm resurs bazasıdır
Məlumdur ki, ənənəvi olaraq, suveren dövlətlər və onların yaratdığı dövlətlərarası təşkilatlar müasir dünyanın siyasi sisteminin aparıcı aktorları hesab olunur. Lakin dünya siyasətinin mövcud dinamikası göstərir ki, qeyri-dövlət subyektlərinin fəaliyyətinin miqyası və sferasının siyasi komponentinin keyfiyyətcə güclənməsi də baş verir. Dünya siyasətindəki müasir aktorlar bir çox parametrlərə görə fərqlənirlər: maraqlar, məqsədlər, resurslar, dünyanın siyasi inkişafına təsir imkanları, daxili təşkilatlanma prinsipləri və sair. Belə aktorlardan biri də məhz diaspordur. Diaspor maraqlarına uyğun olaraq beynəlxalq sistemə əhəmiyyətli və davamlı təsir göstərən, digər iştirakçılar tərəfindən belə tanınan və öz qərarlarını qəbul edərkən nəzərə alınan strategiya həyata keçirəndə daha güclü hala gəlir. Diaspor kimi fenomenin obyektiv mürəkkəbliyi və müxtəlifliyi ona gətirib çıxarır ki, elmi ictimaiyyətdə bu fenomeni dərk etməkdə birlik yoxdur. Diasporun ən ümumi əlamətlərindən biri xalqın bir hissəsinin mənşə ölkəsindən kənarda yaşaması, yaşadıqları ölkədə sıx bağlı və sabit etnik qruplar formalaşdırmasıdır. Beynəlxalq münasibətlər sisteminə təsir dərəcəsinə görə etnik diasporlar dünya, regional və lokal hissələrə bölünür. Onların hamısı təmsil etdikləri dövlətlə sıx əlaqələri ola bilər. Yəni qrantlar vasitəsilə maliyyə dəstəyi almaq, strukturlarında dövlət nümayəndələrinin olması və sair formada dəstəklənə bilərlər. Çox vaxt eyni zamanda dövlət və qeyri-dövlət strukturları olan “hibrid birləşmələr” də diaspora dəstək verə bilir. Diaspor komitəsi kimi ixtisaslaşmış qurumlar vasitəsilə müxtəlif ölkələrdə əlaqə saxlayan və diasporun həyatında iştirak edən Azərbaycan bunun bariz nümunəsidir. Azərbaycan özü azərbaycanlıların dünyasının əsas mərkəzi, milli mədəniyyəti dəstəkləyən və qoruyan əsas orqandır, eləcə də bütün diasporlar üçün kommunikasiya qovşağı rolunu oynayır. Bu mənada diasporun Azərbaycanın inkişafı naminə daim aktivfəaliyyətdə olması zəruridir. Çünki müasir dünyada dövlətlərin resursu təbəqələşib. Əhəmiyyətli olan təkcə hərbi güc deyil, həm də “yumşaq güc”lə əlaqəli iqtisadi, eləcə də sosial və humanitar komponentdir. Bütün dövlətlər bu dünyanın siyasi sisteminin aparıcı aktorları olmalarına baxmayaraq, müstəqil şəkildə dünya siyasi proseslərinə əhəmiyyətli təsir göstərə bilmirlər. Buna görə də Azərbaycan hakimiyyəti xaricdəki diasporu dövlətin inkişafına kömək etməklə yanaşı, həm də beynəlxalq münasibətlərdə ölkəmizin mövqelərini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirə biləcək amil hesab edir. Və bu baxımdan Azərbaycan diasporu bu gün ölkənin səmərəli xarici və daxili siyasətinin aparılması üçün mühüm resurs bazasıdır. Beləliklə, Azərbaycan hökuməti öz maliyyə, təşkilati, informasiya və analitik resurslarından ölkənin maraqları naminə fəal istifadə etməklə, diasporumuzun daha dinamik inkişafında maraqlıdır. Bununla belə, Azərbaycan diasporunun resurs bazasını və istifadə olunmamış əhəmiyyətli potensialını, dünya siyasətinə təsirini təhlil edərkən qeyd etmək lazımdır ki, o öz imkanları və dövlətin tənzimləmə funksiyası sayəsində daha güclü transmilli aktor kimi çıxış edə bilər. Siyasi lobbiçilik mexanizmindən səmərəli istifadə edərək yüksək iqtisadi potensiala malik konsolidasiya edilmiş diaspor nəinki öz mövcudluğu üçün ən əlverişli şəraiti təmin edə bilər, həm də yaşadığı ölkə ilə dövlət arasında münasibətlərin inkişafında səmərəli körpü ola bilər. Bu mənada Azərbaycan dövlətinin diaspor faktoruna daha çox diqqət etməyə başlaması da təsadüfi deyil.
Azərbaycan diasporunun fəaliyyəti indi daha aktiv mərhələyə qədəm qoyub
Yuxarıda qeyd olunduğu kimi diasporun fəaliyyətinə, anti-Azərbaycan hücumlarına daha səmərəli müqavimətinə indi daha çox ehtiyac var. Ermənistanın hərbi cinayətlərinə, ölkəmizin dövlət sərhədində törətdiyi son hərbi təxribatlara, erməni radikal qüvvələrinin ölkəmizin ABŞ, Fransa və Livandakı səfirliklərinə hücumları fonunda bu məsələ xüsusilə aktualdır. Qeyd edilməlidir ki, diasporun bu fonda fəallığı gözə çarpır. Məsələn, qeyd edilən məqamlarla bağlı olaraq “Human Rights Watch” beynəlxalq insan haqları təşkilatının Nyu-Yorkdakı qərargahının önündə ABŞ-da yaşayan Azərbaycan icması fəalları dinc etiraz aksiyası keçirib.Ermənistanın əməllərini ehtiva edən məqamlarla bağlı etiraz bəyanatı “Human Rigths Watch”un əməkdaşı Cil Kolona təqdim olunub. Azərbaycan, Türkiyə və ABŞ-ın dövlət bayraqlarının dalğalandırıldığı aksiyada Ermənistan silahlı qüvvələrinin 30 illik işğal və İkinciQarabağ müharibəsi dövründə törətdiyi dəhşətli müharibə cinayətlərinə diqqət cəlb edilib. Ermənistanın hərbi cinayətlərinə son qoyulması tələbinin irəli sürüldüyü aksiya zamanı Gəncə, Bərdə dəhşətlərinin, Xocavənd rayonunun Edilli kəndində tapılmış kütləvi məzarlığın fotomaterialları, “Azərbaycan sülh istəyir, Ermənistan müharibə istəyir!”, “Ermənistanın təcavüzünü dayandırın!”, “Ermənistanın terroruna son qoyulsun!”, “Mülki vətəndaşlara hücum etməyi dayandırın!”, “Gəncəyə hücum edilib!”, “Ermənistan, Azərbaycana itkin düşmüş şəxslərin taleyi haqda məlumat ver!” və sair şüarların əks olunduğu plakatlar nümayiş etdirilib. Eləcə də Azərbaycan icması BMT-nin Moldovadakı nümayəndəliyi önündə dinc etiraz aksiyası keçirilib. Moldova Azərbaycanlıları Konqresinin təşəbbüsü və təşkilatçılığı ilə baş tutan aksiyada soydaşlarımız ölkəmizin dövlət sərhədində Ermənistan silahlı qüvvələrinin törətdiyi son təxribatlara, rəsmi İrəvanın Cənubi Qafqaz bölgəsində uzunmüddətli sülhün bərqarar olmasına mane olan cəhdlərinə etirazlarını bildiriblər. Yaxud da Gürcüstanın paytaxtı Tiflisdə yerləşən nüfuzlu beynəlxalq təşkilatların nümayəndəlikləri önündə Ermənistanın hərbi cinayətlərinə etiraz məqsədilə soydaşlarımızın dinc aksiyaları keçirilib. Marneulidəki “Azərbaycan Evi”nin rəhbəri Məhəbbət İmanovun təşkilatçılığı ilə baş tutan aksiyalar Gürcüstan İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkil aparatının, BMT, Avropa Şurası və Avropa İttifaqının Tbilisidəki ofisləri qarşısında gerçəkləşdirilib. Almaniyanın paytaxtı Berlində də Ermənistanın hərbi cinayətlərinə etiraz olaraq soydaşlarımızın avtomobil yürüşü keçirilib. Azərbaycan icması Ermənistanın Niderland Krallığındakı səfirliyi qarşısında da piket keçirib. BMT-nin Cenevrədəki mənzil-qərargahının qarşısında isə yenə bu günlərdə Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində mina probleminə və Qarabağ müharibəsi zamanı itkin düşmüş şəxslərə həsr olunmuş sərgi-aksiya keçirilib. Qeyd edək ki, bütün bu tədbirlər sadəcə oktyabr ayının ilk yarısında reallaşıb və belə aksiyaalrın sayı daha çoxdur. Bu da Azərbaycan diasporunun ötən dövrlərlə müqayisədə indi daha aktiv fəaliyyət mərhələsinə daxil olduğunu göstərir.
Tahir TAĞIYEV Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
