Məlum olduğu kimi, Rusiyanın Belqorod vilayətində poliqonda terror aktı törədilib. Terror aktı nəticəsində 11 nəfər ölüb, 15 nəfər yaralanıb. Hadisə Ukrayna ilə müharibədə könüllü iştirak etmək istəyənlərin hərbi poliqonda atəş məşqləri zamanı baş verib. Hücum edənlər bölmənin şəxsi heyətinə atəş açıblar. Terrorçular cavab atəşi ilə məhv edilib.
Rusiya Müdafiə Nazirliyi terror aktının Tacikistanın iki vətəndaşı tərəfindən törədiliyini qeyd edib. Ancaq bu hadisəyə görə ittihamları qəbul etməyən Tacikistan prezidenti Emoməli Rəhmon Rusiya hakimiyyətini kəskin tənqid edib. Diqqəti çəkən məqam odur ki, bundan əvvəl Tacikstanın prezidenti MDB dövlət başçılarının görüşündə də Rusiyanı ölkəsinə investisiya qoymamaqda ittiham etdi. Putinə üz tutub "bizə hörmət edin", "sərmayə qoyun bizə", "niyə bizə yad adam kimi baxırsınız?", "Bizim nə günahımız var?", “axı biz müttəfiqiq” dedi. Qeyd etdi ki, Tacikistanda Rusiya hərbi bazaları olsa da, qarşı tərəf onlara müttəfiqə xas diqqət göstərmir və s.
Maraqlıdır, indiyə qədər Tacikistan prezidenti Rusiyaya yönəlik bir dəfə olsun belə sərt mövqe sərgiləməyib. Tacikistan dövlət başçısının bu dərəcədə sərt mövqedən çıxış etməsi maraq doğurur. İki ölkə arasında nə baş verir?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən politoloq Elşən Manafov bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “Bu, hərbi təlimlərin keçirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş ərazidə baş vermiş sayca 10-cu hadisədir. Lakin kütləvi insan tələfatının baş verdiyi ilk hadisədir. Bryansk vilayətindən olan çağrişçıların Ukraynaya xususi təyinatlı hərbi əməliyyatlara qoşulmaqdan imtina etmələri baş vermiş hadisənin görünən tərəfidir. Çağırışçılar arasında qeyri-rus millətindən olan rusiyalı vətəndaşlara münasibətdə sərgilənən mövqe isə ruslar və digər millətlər arasında münasibətlərə gərginlik toxumu səpə bilər. Bundan da Rusiyada Qərbin bəlli dairələrindən maliyyə dəstəyi alan saytlar məharətlə istifadə ediblər. Qətliamı həyata keçirənlərin tacik əsilli olması informasiya muharibəsini aparanların işinə yaradığından onlar yaranmış bu fursətdən dərhal istifadə etməyi qət ediblər. Astanada MDB dövlət başçılarının iştirakı ilə keçirilən tədbirdə Tacikistan prezidenti İ. Rəhmanın söylədiyi tənqidi fikirlər müxtəlif rakursdan dəyərləndirilə bilər. Əslində, Ukrayna müharibəsi ilə əlaqədar Qərbin qapılarının Rusiyanın üzündə bağlanması, Qərbdəki bəzi bazarların itirilməsi Rusiyanı müəyyən addımlar atmağa sövq edir. Gözlənilirdi ki, Rusiya Mərkəzi Asiya dövlətlərində sərmayələrini artıracaq Mərkəzi Asiyanın məlum dövlətləri ilə ikitərəfli əlaqələri genişləndirmək, investiyaların həcmini artırmaq, logistika sahəsində əməkdaşlığı genişləndirmək həm geosiyasi, həm də geoiqtisadi baximdan zəruri və vacib idi. Rusiyanın Tacikistanla münasibətləri də istisna təşkil edə bilməzdi. Hazırda Rusiyanın Tacikistanda 300-dən yuxarı şirkəti fəaliyyət göstərir. Rusiyanın 2021-ci ildə Tacikistana yatırdığı investisiyanın ümumi həcmi 1,6 milyard dollardan artıq olub. Bu isə Tacikistana qoyulmuş inventisiyaların 16 faizinə bərabərdir. Tacikistan və Rusiya arasinda hər il ticarət dövriyyəsinin həcmi artmaqdadır. Rusiyada çalışan 1,5 milyon nəfər tacik əsilli qastarbayterin hər il ölkələrinə göndərdikləri maliyyə vəsaiti Tacikistanın UDM-nin 48 faizinə bərabərdir. Tacikistan Rusiya ilə MDB, KTMT, SƏT və digər regional, subregional təşkilatlarda sıx əməkdaşlıq edir. Ölkənin Avrasiya İqtisadi İttifaqına qatılacağı ilə bağlı danışıqlar gedir. Tacikistanda Rusiyanın 201 saylı hərbi bazası yerləşir. Tacikistanın Taliblərdən qorunmasında Rusiya vacib rol oynayır. Hazırda Rusiya Tacikistan və Qirğızıstan arasinda sərhəd münaqişəsi ilə bağlı su resurslarına nəzarət uğrunda) güclənməkdə olan qarşıdurmanın önlənməsində vasitəçi qismində çıxış edir. Astana sammitində çıxış edən Tacikistan prezidenti əslində hazırda Mərkəzi Asiyada ABŞ, Cənubi Koreya, Çin, Rusiya arasında gedən geosiyasi mübarizəyə diqqəti yönəltdi. Putini Mərkəzi Asiya respublikaları ilə daha diqqətli davranmağa çağırdı. Bu respublikalara Rusiya tərəfindən investisiya layihələrini və maliyyə dəstəyini artırmağa çağırmaqla regionda öz potensial imkanlarından kifayət qədər istifadə etməməyinə işarə etdi. Zamanında SSRİ-nin də adıçəkilən respublikalara kifayət qədər həssaslıqla yanaşmamasına eyham vurdu”.
Vidadi ORDAHALI
