“Biz şəhidliyi qəbul edib müharibəyə getmişdik”
Vətənimizin ərazi bütövlüyünün qorunması, işğalda olan torpaqlarımızın azad edilməsi uğrunda başlanan Vətən müharibəsində jurnalistlərin də iştirak etməsi həqiqətən də çox qürurvericidir. Həm informasiya cəbhəsində, həm də döyüş meydanlarında düşmənlə çarpışan həmkarlarımız Zəfər tariximizə öz imzalarını qoyublar.
"Bakı Xəbər" olaraq qazi jurnalistlərlə baglı layihə təqdim edirik. Layihəmizin budəfəki qonağı müharibə başlayandan bitənə qədər Vətənə şərəflə xidmət edən "ATV səhər"in redaktoru Bəxtiyar Məcidlidir.
-Bəxtiyar bəy, 44 günlük Vətən müharibəsinin ikinci ildönümünü yaşayırıq. Əlbəttə, 27 sentyabrdan 9 noyabra qədər olan bu tarix bütün mənalarda unudulmazdır. Bu unudulmaz günü necə xatırlayırsınız?
- Yadımdadır ki, 2020-ci ilin 27 sentyabr tarixi bazar gününə düşürdü. Bizi zəng edib işə çağırdılar. Əslində, bazar günü iş olmur. Ürəyimə damdı ki, nə isə var ki, bizi bazar günü işə çağırıblar.
- Ağlınıza müharibənin başlandığı gəldi, yoxsa başqa səbəb axtardınız?
- Bir - iki gün əvvəl sərhəddə təxribat vardı və müharibənin başlanacağına dair şayiələr də dolaşırdı, camaat deyirdi ki, müharibə olacaq. Jurnalist olaraq, təbii ki, biz hər gün erməni təbliğatına qarşı döyüşürük. Həmin gün işə gəldim və axşamüstü təxminən saat 5-də atam zəng vurdu, soruşdu ki, sənə hərbi komissarlıqdan zəng gəlib? Dedim ki, yox, gəlməyib, nədi ki? Dedi evə zəng vurmuşdular ki, oğlunuz hərbi biletini alıb hərbi komissarlığa gəlsin. Dedim yaxşı, gedərəm. Açığı, çox sevindim.
İş yoldaşlarıma dedim ki, məni hərbi komissarlıqdan çağırıblar, onlar da eşidib duruxdular. Soruşdular ki, niyə çağırıblar, nə olub? Dedim ki, yəqin təlim var, ona görə çağırıblar. Sözün düzü, mən də müharibə olacağını bilmədim. Düşündüm ki, yəqin qeydiyyata alırlar, ehtiyac olsa çağırarlar. Getdim komissarlığa, dedilər ki, müharibədir, siz də səfərbərliyə cəlb olunursunuz. Bu hadisə sentyabrın 27-si olub. Onda da hələ Ali Baş Komandanın qismən səfərbərlik haqqında əmri çıxmamışdı. Sənədlərimizi verdik, qeydiyyata aldılar, elə oldu ki, bizi həmin gün aparmadılar.
- Nəyə görə?
- Çünki o qədər könüllü var idi, o qədər adam gəlmişdi ki, hamını aparmağa avtobus çatmırdı.
- Müharibəyə çağırılmağınız ürəyinizcə idi yəqin ki...
- Əlbəttə ürəyimcə idi. Sevinirsən, fəxr hissi keçirirsən ki, kənarda qalmadın, səni də müharibəyə çağırdılar. Bir tərəfdən də narahatsan ki, necə olacaq. Müharibə nədir bilmirsən, görməmisən. Müharibəyə çağırılanda 27 yaşım vardı. Müharibəni filmlərdə görmüşdük, bir də ağsaqqalların danışığından eşitmişdik. Sentyabrın 28-də qismən səfərbərlik elan edildi. Sentyabrın 28-də hamı ilə sağollaşıb yola düşdük. Əvvəlcə bizi Mingəçevirə apardılar, N saylı hərbi hissədə yerləşdirdilər, hərbi geyim, silah verdilər, orada iki - üç gün təlim keçdikdən sonra bizi Füzuliyə apardılar. Döyüş yolumuz Füzulidən başladı. Füzulinin relyefi başqa cürdür, dərəli-təpəli yerdir. Düşünürəm ki, nə yaxşı müharibəyə ordan qatılmışıq. Artilleriya, raket ordan atırdı...
- Deyəsən, ən çox itkilərimiz də orda olmuşdu.
- Bəli. Çünki ermənilərin orada çox güclü istehkam xətti var idi, oranı nə aşmaq, nə hücum etmək olurdu, nə də artilleriyanın ora atması mümkün idi. Orada çox çətin, ağır döyüşlər olub.
Biz ora yenicə yerləşmişdik ki, ermənilər bizi artilleriya ilə vurdular. Onda başa düşdük ki, müharibə nədir, biz hara gəlmişik, bizi nə gözləyir. Səngər qazıb içinə girdik, hardasa 3 saatdan çox onlar bizi artilleriya atəşinə tutdular. Təsəvvür edin ki, biz təpənin arasında çadır qurmuşuq, iki təpənin arasında səngərdə idik, onların da atdığı təpənin üstünə düşürdü. Bəxtimiz onda gətirdi ki, təpəyə düşürdü, dərəyə düşsəydi heç birimiz sağ qalmazdıq. Düşmən üzbəsurət döyüşmürdü ki, güllə atasan. 10 kilometr o yandan artilleriya atır... Bu artilleriya döyüşüdür və heç nə edə bilmirsən.
- Füzulidən başlayan döyüş yolunuz harada bitdi?
- Döyüş yolumuz Zəngilanda bitdi. Amma ona qədər Qibadlıya, Xocavəndə getdik, Cəbrayıldan da yolumuz keçdi. Ömrümdə ilk dəfə Xudafərin körpüsünü gördüm... Xudafərin körpüsünü görəndə duyğulandım, qəribə hisslər keçirdim. Xudafərin körpüsünün şəkillərini kitablarda, internet resurslarında görürdüm, amma indi onun özünü canlı şəkildə gördüm. Demək olar ki, bütün tağları dağılmışdı, cəmi bir tağı qalmışdı, orada üçrəngli bayrağımız sancılmışdı. Xudafərin körpüsünü canlı gördüm və dedim ki, demək bu imiş bizim əfsanəvi körpümüz Xudafərin. Cəbrayılda "Vışka" deyilən yerdə çox ağır döyüşlər getdi. Biz oranı alandan sonra ermənilər hətta hücum etdilər ki, oranı işğal etsinlər, amma heç nəyə nail ola bilmədilər. Bundan sonra Zəngilana getdik. Düz müharibə bitənə qədər oranın müdafiəsi ilə məşğul olduq. Biz çox axırda, dövlət sərhədində dayanmışdıq. Orada Sobu kəndi var, o kənddən sonra Rəzdərə kəndi gəlir, o da Ermənistanla sərhəddədir. Biz Sobudan o kəndə nəzarət edirdik ki, ermənilər ora keçməsin. Sentyabrın 28-dən tərxis olunan günə kimi xidmət etmişəm. 2020-ci ilin dekabr ayının 28-də tərxis olunmuşam. Təxminən 90 günüm cəbhədə keçib.
- Müharibəyə getməsəydiniz özünüzü necə hiss edərdiniz?
- Həmişə dostlarıma, yaxınlarıma deyirdim ki, müharibə olarsa birinci gedəcəyəm. Çünki bilirdim ki, məni çağıracaqlar. Əsgərlikdə də ön cəbhədə xidmət etmişəm. Naxçıvanda milli orduda xidmət keçmişəm, Ermənistanla sərhəddə durmuşam, hardasa postlarımızın arası 80-100 metr idi. Bu baxımdan düşünürdüm ki, mənim döyüş bacarığım var və getməliyəm.
- Əsgərlikdə rütbəniz vardımı?
- Baş əsgər idim, müharibədə baş əsgər oldum, hər ikisində baş atıcı olmuşam. Müharibəyə çağırılanda çox sevindim, çağırılmasaydım çox pis olardım, özümü şanslı hesab etməzdim. Vətən müharibəsində iştirak etdiyim üçün özümü şanslı hesab edirəm. Bu, Vətən borcunu qaytarmaq üçün bir çağırış idi və mən də onu canla-başla yerinə yetirdim.
- Bəxtiyar bəy, siz müharibəyə gedəndə evdən dedilərmi ki, getmə?
- Ailənin böyük uşağıyam. Özümdən başqa bir qardaşım var. Durum deyim ki, evdən “getmə” demədilər, yalan demiş olaram. Anam ağladı ki, getmə, atam bir az narahat idi. Onlara dedim ki, müharbəyə getmək mənim istəyim, arzum olub, siz bunu bilirsiniz. Atam dedi ki, getmək ürəyincə deyilsə, getmə. Dedim ki, getməliyəm. Sabah heç kəsin üzünə baxa bilmərəm ki, məni müharibəyə çağırdılar getmədim. Atam məni səfərbərlikdən yola salanda orada deyirdi ki, oğlumu aparmayın məni aparın, onlar da “ay dayı, sənin yaşın keçib oğlun getməlidir” cavabını verirdilər.
- Evlisiz yəqin ki?
- Xeyr, subayam.
- Maraqlıdır ki, Azərbaycanda bir nəfər də olsa fərari olmadı, heç kəs bu damğanı alnına yaraşdırmadı. Bəzi qonşu ölkələrdə fərarilik geniş yayılıb...
- Başqa ölkələrdə fərariliyə ciddi yanaşmasalar da, bizdə buna yanaşma başqadır. Türk ənənələrinə görə fərarilik, döyüşdən qaçmaq, vətənin müdafiəsindən yayınmaq kişiyə yaraşmayan davranışdır. Bunun daha çox mənəvi tərəfləri var. Mən şəxsən müharibəyə getməməyi özümə sığışdırmazdım. Heç kəs fərari damğasını özünə yaraşdırmadı. Şəhid olmaq çox-çox şərəflidir, üstündür, biz şəhidlik yolunu seçmişdik. Bu gün qazi, müharibə iştirakçısı adını daşımağın özü çox böyük qürurdur. Şəhid olmağa getmişdik, şansımız gətirib sağ qaldıq. Amma bizə canlı şəhid deyirlər, əslində biz də sağ qalmış şəhidik. Çünki biz şəhidliyi qəbul edib mühariyə getmişdik.
- Bizim döyüşən ordumuzu qələbəyə kökləyən hansı amil idi? Ən çox nədən ruhlanırdınız?
- Bizim əsas motivasiyamız 30 il işğalda olan torpaqlarımızı azad etmək yanğısı ilə döyüşlərə qatılmağımız idi. Hər bir Azərbaycan gənci, uşağından qocasına kimi bütün Azərbaycan vətəndaşları istəyirdi ki, torpaqlarımız işğaldan azad edilsin. Biz başqasının torpağını işğal etməmişdik. Bizim torpaqlarımız işğal olunmuşdu, o müharibəni xalq olaraq istəyirdik. Atəşkəs dövründə bizim nə qədər əsgərimiz erməni təxribatının qurbanı olurdu, cəbhə xəttində şəhid edilirdi. Bu artıq bizi boğaza yığmışdı, buna son qoymaq istəyirdik. Birinci motivasitamız bu idi. İkinci motivasitamız torpaqlarımız idi. Biz o ərazilərimizi canlı olaraq görməmişdik, yalnız şəkillərini görmüşdük, barələrində məcburi köçkünlərdən eşitmişdik. 27 yaşım vardı, amma o torpaqları görməmişdim. 1993 - cü ildə doğulmuşam, həmin dövrdə də torpaqlarımız işğalda idi. Görəsən, "Laçın, Şuşa, Ağdam, Kəlbəcər, Füzuli, Zəngilan necədir" deyirdim. İkinci motivasiyamız o torpaqları görmək istəyi idi. Əsas məqsədimiz isə 30 il gəzdiriyimiz damğadan xilas olmaq idi, ona görə də gecə-gündüz ancaq irəliləmək, daha çox torpağımızı düşmən işğalından azad etmək istəyirdik. Bizə çox güclü xalq dəstəyi göstərilirdi. Biz Mingəçevirdən Füzuliyə gələrkən hərbi kalonumuzun keçdiyi yolların qırağı insanlarla dolu idi, onlar bizə əl edirdilər, alqışlar yağdırırdılar, dualar edirdilər. Kalon dayanan kimi kimin əlində nə vardısa, gümanı nəyə çatırdısa tez gətirib bizə çatdırırdı. Bizi müharibəyə xalqımız yola salırdı. Əsgər məktubları gəlirdi, onları şagirdlər yazırdı, məktubları oxuyurduq, sonra o məktubları qaldığımız çadıra yapışdırırdıq ki, orada qalsın. Bu məktublar bizə ürək-dirək verirdi, biz düşünürdük ki, xalqımız bizi düşünür və bizimlə fəxr edir.
- Unuda bilmədiyiniz anlar olub yəqin ki. O anları, o səhnələri ekrana gətirsəydiniz nələri qabardardınız?
- Əlbəttə, döyüş səhnələri həmişə təsirli olur, bu öz yerində. Mən film çəksəydim iki məqamı daha çox qabardardım. Biz torpaqları azad etdikcə orada dağılan evləri, yurdları, məhv edilmiş, sındırılmış, qırılmış tarix mədəniyyət abidələrini, mədəni irsimizi gördüm. Mən bunlara həm də bir jurnalist gözü ilə baxırdım. Orada Xudafərini o vəziyyətdə gördüm ürəyim sızıldadı. Maddi-mədəni irsimizə qarşı edilən vandalizmi, bir də ayrı-ayrı əsgərlərin şəxsi taleyini, həyatının müxtəlif anlarını qabartmaq istəyərəm. Çünki orada elə adam vardı ki, ailənin tək övladıdır, anasını xəstə qoyub gəlib, bəziləri evin yeganə çörək qazananı olub, başqa birisinin evdə xəstə uşağı qalıb, biri yeni doğulan uşağını görməmişdi, amma onlar bütün bunlara baxmayaraq vətənin müdafiəsinə gəliblər.
Hamımız bir amal uğrunda cəbhədə idik, bir məqsədimiz vardı - torpaqlarımızı işğaldan azad etmək.
- Qələbə xəbərini harada eşitdiniz?
- Zəfər xəbərini Zəngilanda eşitdik. Post növbəsindən yeni qayıtmışdım və dincəlmək üçün çadıra keçdim, yeni yuxuya getmişdim ki, bir də eşitdik ratsiyadan xəbər verilir: “Diqqət, diqqət bütün bölmələrin nəzərinə, müharibə bitdi, Azərbaycan qələbə qazandı, düşmən geri çəkildi”. Qələbə qazandığımızı eşidəndə hamımız sevindik. Sevindik ki, düşməni məğlub edib qələbə qazandıq. Biz qələbə qazanacağımızı bilirdik, amma onu yaşadıq.
- Ən böyük arzunuz nədir?
- İstəyirəm özümün şəxsi evim olsun. Ailə qurmaq istəyirəm. Arzularım çoxdur.
- Təltifləriniz varmı?
- “Cəbrayılın azad olunmasına görə”, “Zəngilanın azad olunmasına görə” və “Vətən müharibəsi iştirakçısı” medalları ilə təltif olunmuşam. “Vətən müharibəsi iştirakçısı” medalını hələ almamışam, amma o birilərini almışam...Onu da, inşallah, alaram.
İradə SARIYEVA
