“Qarabağın erməni əhalisinin nümayəndələri ilə qeyri-formal əlaqələri davam etdirməyi planlaşdırırıq”. Bunu Prezident İlham Əliyev Praqada Azərbaycan televiziya kanallarına müsahibə verərkən deyib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, bu, hələlik Rusiya sülhməramlılarının məsuliyyət zonasında yaşayan əsas əhali ilə tam anlayışa gətirib çıxaracaq: “Bizim daxili məsələlərə gəlincə, təbii ki, sülh müqaviləsində bu barədə söhbət gedə bilməz. Qarabağda erməni əhalinin həyatının necə qurulacağına gəlincə, bu, ayrı məsələdir. Biz xarici siyasət blokumuz çərçivəsində məsləhətləşmələri intensivləşdirməyi, eləcə də Qarabağın erməni əhalisinin nümayəndələri ilə qeyri-formal əlaqələri davam etdirməyi planlaşdırırıq. Deməliyəm ki, belə əlaqələr artıq müəyyən müddətdir ki, aparılır. Düşünürəm ki, bu, hələ Rusiya sülhməramlı kontingentinin məsuliyyət zonasında yaşayan əsas əhali ilə tam anlayışa gətirib çıxaracaq. Çünki Azərbaycan cəmiyyətinə inteqrasiyanın, sadəcə, başqa yolu yoxdur. Əgər kim hesab edirsə ki, onlara Azərbaycan vətəndaşı kimi yaşamaq lazımdır, fikrimcə, onlar peşman olmayacaqlar. Amma əgər bu, hansı səbəblərdən kiməsə münasib deyilsə, onlar özləri üçün başqa yaşayış yeri seçə bilərlər”.
Bax bu nə kimi perspektiv vəd edir? Bu o deməkdirmi ki, Azərbaycanın həqiqətən Qarabağın erməni əhalisinin yaşamı, Azərbaycan cəmiyyətinə inteqrasiyası ilə bağlı çox bitkin konsepsiyası və yol xəritəsi var?
“Münasibətlərimizdə olan problemlərin 5 məlum şərt ətrafında həlli erməni icmasının da Azərbaycana inteqrasiya olunma zərurətini doğurur”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən politoloq Elşən Manafov buna bir neçə aspektdən yanaşdı: “Azərbaycan və Ermənistan arasında məlum münaqişənin yaratdığı problemlərin həlli həm də uzun müddət qarşılıqlı kin-küdurət və etimadsızlıq şəraitində yaşayan cəmiyyətlər arasında etimad körpüsünün yaradilması ilə bağlı məsələlərin də həllindən kifayət qədər asılıdır. Ermənistanla müharibənin davam etdiyi şəraitdə bizdə və erməni cəmiyyətində xalq diplomatiyasının məsələnin həllinə təsir göstərə biləcək metod və vasitələrinə münasibət birmənalı olmayıb. Hələ keçən əsrin 90-cı illərində Azərbaycanda məlum siyasi partiyalar və QHT-lər erməni cəmiyyəti ilə münasibətlərimizdə etibarsızlıq sindromunun yaratdiğı mühiti dəyişmək, inteqrasiya proseslərinə dəstək olmaq məqsədilə xalq diplomatiyası yolu ilə müəyyən münasibətlər qurmağa nail olublar. Lakin hər iki tərəfdə cəmiyyətdə ifrat millətçi kəsimin proseslərə müdaxiləsi, bəlli siyasi təşkilatların "milli maraqlara xəyanət" damğası ilə damğalanmaları, ən əsası isə Ermənistan tərəfinin Azərbaycanın suverenliyini hələ tanımadğı şəraitdə xalq diplomatiyasına müraciət vaxtı və zamanı çatmamış yol kimi dəyərləndirilib. Dövlətlər tərəfindən bunun yolverilməz hal olduğu bəyan edilib. Lakin Praqada baş tutmuş danışıqlarda Ermənistan tərəfinin, nəhayət ki, Azərbaycanın müstəqilliyi və suverenliyini tanımasından sonra tərəflər arasında münasibətlərin mahiyyət etibari ilə yeni mərhələyə daxil olacağı anlaşılandır. Ermənistanla münasibətlərimizdə olan problemlərin Azərbaycan prezidentinin irəli sürdüyü 5 məlum şərt ətrafında həlli Qarabağın erməni icmasının da Azərbaycana inteqrasiya olunma zərurətini dogurur. Bu isə rəsmi yolla yanaşı, həm də qeyri-formal vasitələrlə də təmasların aparılmasını, göruşlərin keçirilməsini və s. nəzərdə tutur. Bu görüş və müzakirələrdə tərəfləri təkcə diplomatlar deyil, həm də işgüzar dairələr, ziyalılar, yazarlar, mədəniyyət və elm xadimləri təmsil edə bilərlər. Bu cür göruşlər, treninqlər, konfranslar və s. uzun müddət informasiya müharibəsində qarşıdurmanın gücləndirildiyi mühitdə qarşılıqlı etimad, anlaşma və s. əldə edilməsinə, heç şubhəsiz ki, öz sanballi töhfəsini vermiş olacaq”.
Bu baxımdan politoloq hesab edir ki, belə təmaslar davamlı olmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
