Nikol Paşinyanın apardığı təbliğatın əsas məğzi budur ki, müstəqillik illərində normal ölkə qura bilməmişik, səhvən Türkiyə və Azərbaycanla düşmən olmuşuq. Bunu erməni politoloq Andranik Tevanyan deyib. O, Paşinyanın Azərbaycanın düşmən olmadığını Ermənistan cəmiyyətinin şüuruna yeritməyə çalışdığını bildirib:
“Nikol Paşinyan artıq seçki kampaniyasına başlayıb. Çantasını çiyninə taxıb türklərin maraqlarını təbliğ edir. Paşinyanın fikrincə, yalnız türk dünyasını Sünik (Zəngəzur) dəhlizi ilə təmin edərək inkişaf edə və yaxşı yaşaya biləcəyik. Bütün təbliğatını da bu yöndə qurub”. Onun sözlərinə görə, nə qədər qəribə də olsa, Ermənistanda Paşinyanın sözlərinə inanan kifayət qədər insan var: “Başqa sözlə, Türkiyə və Azərbaycan artıq daxili siyasi proseslərimizdə fəal iştirak edəcək, onları təbliğ edən partiyalara və alqışlayan erməni auditoriyasına sahib olacaqlar. Yeri gəlmişkən, Nikol dünən hansı yolu seçdiyini açıqladı. Keçmiş liderini (Levon Ter-Petrosyan) dinləməyəcəyini və qaçmayacağını söylədi. Kütləyə özünü sevdirən və onu sevindirən açıqlamalar verdi, öləcəyini, amma hakimiyyətdən əl çəkməyəcəyini dedi”.
Göründüyü kimi, Paşinyanın sülhə yönəlik cəhdləri artıq Ermənistan cəmiyyətində də özünə xeyli tərəfdar toplayıb.
Politoloq Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, əvvəlcə Zəngəzur və onun Ermənistana birləşdirilməsinin qısa tarixi arayışını vermək lazımdır:
“Ermənistana yeganə faydalı proses Paşinyanın istəkləri sayılır və böyük əksəriyyət onu dəstəkləyir”
“1920-ci il 10 avqustda Rusiya Kommunist Partiyasınin Qafqaz Bürosu, hətta Azərbaycanın bolşevik rəhbərliyinin razılığı olmadan, Naxçıvanın Şərur-Dərələyəz bölgəsini Ermənistana vermək bərədə qərar çıxarır. Zəngəzurun Ermənistana verilməsi həmin il noyabrın 30-da keçirilən Azərbacan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi və Təşkilat bürolarının birgə iclasının qəbul etdiyi qərarla həll olunur. Qərarla Zəngəzur bölgəsi 2 yerə - Qərbi Zəngəzur qəzası və Şərqi Zəngəzura bölünür və nəticədə Zəngəzur qəzasının 6.742 kv. verstlik ərazisindən 3.105 kv. versti Azərbaycan SSR-in tərkibində qalır, 3.637 kv. verstlik hissəsi isə Ermənistana verilir. Bununla da Azərbaycanla onun bir hissəsi olan Naxçıvan arasında quru əlaqə kəsilir. Üstəlik, 1929-cu il fevral ayının 18-də Zaqafqaziya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının 9 kəndinin – Şərur dairəsinin Qurdqulaq, Xaçik, Horadiz, Şahbuz nahiyəsinin Oğbin, Sultanbəy, Ağxəç, Almalı, İtqıran kəndlərinin, Ordubad dairəsinin Qorçevan kəndlərinin, 1930-cu ilin əvvəllərində isə Kilit kəndinin torpaqlarının bir hissəsinin əkin sahələri ilə birlikdə Ermənistan SSR-ə birləşdirilməsi haqqında qərar qəbul edir. Bununla da Azərbaycanın əraziləri arasında məsafə daha da artır. 30-cu illərdə SSRİ rəhbərliyi Naxçıvanla da bağlı bir neçə dəfə təşəbbüs qaldırmağa çalışır. Lakin bu təşəbbüsləri sona qədər yerinə yetirə bilmir və Ermənistana bu təşəbbüsləri sonrakı illərdə həyata keçirəcəyinə dair söz verir”.
Ekspertin sözlərinə görə, tarixi faktlar da sübut edir ki, Zəngəzur tarixi Azərbaycan torpağıdır və onun Ermənistana verilməsi indiki Ermənistan və Rusiya hakimiyyətindəki erməni qrupuna tam aydındır: “Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan rəhbərlərinin imzaladığı 10 noyabr üçtərəfli bəyanatının 9-cu maddəsində Azərbaycanın qərb bölgələri ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında nəqliyyat əlaqəsini təmin edəcək dəhlizin qurulması qeyd olunub. Bölgədəki bütün iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin blokdan çıxarılması ilə Ermənistan Azərbaycanın qərb bölgələri ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında nəqliyyat əlaqəsinə zəmanət verir. 10 noyabr üçtərəfli razılaşmasının imzalanması günündən başlayaraq Ermənistan bu və ya digər rəsmilərin dilindən razılaşmanın detallarını şübhə altına alacaq mesajlar səsləndirməkdədir. Bu məsələ ilə bağlı istər Azərbaycan, istərsə də Rusiya rəsmiləri Ermənistana, İrəvanda nə baş verməsindən asılı olmayaraq, Qarabağa dair üçtərəfli razılaşmanın şərtlərinə əməl edəcəyi haqqında mesajları çatdırıb. Azərbaycan Prezidenti istər Azərbaycanın təşkilatçı və iştirakçı olduğu bütün beynəlxalq tədbirlərdə, ikitərəfli və çoxtərəfli görüşlərində, istərsə də yerli və xarici media nümayəndələri ilə təmaslarında bunu qətiyyətlə qeyd edib. Rusiya prezidenti və Fedarasiya Şurasının rəhbəri səviyyəsində Ermənistana qəti mesaj çatdırılıb. Bir neçə gün öncə Rusiya Ermənistan rəhbərlərinin məsuliyyət hissinə çox ümidvar olduğunu, hadisələr necə inkişaf edirsə-etsin ardıcıllığa riayət olunacağı və razılaşmaya zidd olan bütün addımların, hərəkətlərin böyük faciəyə gətirib çıxaracağı haqqında xəbərdarlığını edib”.
Politoloqun sözlərinə görə, Nikol Paşınyan elan etdiyi növbədənkənar seçki kampaniyasını birmənalı olaraq 10 noyabr üçtərəfli razılaşmasının uğuru üzərində qurub: “Paşınyan haqlı olaraq kampaniyasını bölgədəki bütün iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin blokdan çıxarılması ilə Ermənistanın qazancları üzərindən qurub. Ermənistanın müxtəlif siyasi düşərgələrinə (hakim siyasi qrup, Avropa və ABŞ-dakı lobbi qrupu və s.) mənsub hökümət rəsmiləri, müxalif partiyalar və s. Nikol Paşınyanın seçkidə yeganə arqumentini gözdən salmaqla, onun və fraksiyasının onsuz da daxildə zəifləmiş mövqeyini daha da zəiflətmək yolunu tutublar. Nəzərə alsaq ki, qarşı tərəfin seçkidə cəmiyyətə təqdim etməyə faydalı təklifi olmadığı üçün, Ermənistana yeganə faydalı proses Paşinyanın istəkləri sayılır və böyük əksəriyyət onu dəstəkləyir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
