Rusiya prezidenti Vladimir Putin, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan arasında Moskvada keçirilən üçtərəfli görüşdən sonra Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderləri birgə bəyanatla çıxış ediblər.
Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan deyib ki, Dağlıq Qarabağın statusu həll olunmamış bir problem olaraq qalır: "Təəssüf ki, bu münaqişə həll olunmamış qalır. Əlbəttə ki, atəşkəs əldə etməyi bacardıq, amma hələlik həll edilməsi lazım olan bir çox məsələ var. Bu məsələlərdən biri də Dağlıq Qarabağın statusudur". Paşinyan Ermənistanın ATƏT-in Minsk Qrupu çərçivəsində danışıqları davam etdirməyə, xüsusən də bölgənin statusunun müəyyənləşdirilməsi məsələsinə hazır olduğunu qeyd edib. Baş nazir, eyni zamanda, Ermənistanla Azərbaycan arasında hərbi əsirlərin mübadiləsi məsələsinin tam həll olunmadığını bildirib: "Hərbi əsirlər məsələsini tam həll edə bilmədik. Bu çox həssas bir məsələdir və ən qısa zamanda həll etməliyik".
Paşinyanın yenidən ətrafında müzakirənin tam bitdiyi Qarabağın statusu ilə bağlı məsələyə qayıtması nəyin əlaməti sayıla bilər: daxili siyasətə yönəlik gediş, ya gələcəyə yönəlik plan?
Politoloq Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, ümumilikdə görüşü bölgənin dayanıqlı təhlükəsizliyinin əldə olunması, regional nəqliyyat layihələrinin həyata keçirilməsi ilə bağlı məsələlərdə uğurlu hesab edir: “Regional nəqliyyat layihələri Azərbaycan və Ermənistan ərazisindən keçərək Naxçıvana və ordan da Türkiyəyə yönələcək. Ermənistan Azərbaycan ərazisindən keçməklə Rusiyaya, İrana dəmir yolu əlaqəsi qura bilər. 3 tərəfli görüşdən sonra prezidentlərin ikitərəfli görüşü zamanı nəqliyyat və təhlükəsizlik məsələləri üzrə şifahi razılaşma oldu. Bu istiqamətdə Azərbaycanın şərtləri belədir:
- Xankəndi də daxil olmaqla Dağlıq Qarabağın bütün ərazisində Ermənistan tərəfindən girişə nəzarət əldə etmək;
-Qarabağda erməni hərbçilərin qısa müddətdə tamamilə tərksilah edilməsi;
- Azərbaycan dövlətinin ərazi bütövlüyünə qarşı silahlı əməliyyatlarda iştirak, işğal altında olan ərazilərində təbii resursların qanunsuz istismarı və biznes fəaliyyətinə görə Araik Arutunyan, Azərbaycan ərazisində terror fəaliyyətinə və əhalisinə qarşı etnik təmizləmə, soyqırımda iştirak etmiş Balasanyan və bir neçə şəxsin Azərbaycana təhvil verilməsi.
Ancaq bundan sonra Azərbaycan Dağlıq Qarabağdakı sülhməramlıların mandatı haqda sənədi imzalaya bilər. Ermənistandan fərqli olaraq, Azərbaycan bu sənədi imzalama məsələsində tələsmir.
Paşinyanın Moskvada brifinqdə Qarabağın status məsələsini yenidən qabartması və “münaqişə hələ həll edilməyib” kimi fikirlərini birmənalı olaraq daxilə yönəlik mesaj və ən əsası, qeyri ciddi bəyanat kimi qəbul etmək lazımdır. Məsələ ondadır ki, Dağlıq Qarabağın statusu haqqında hər hansı bir qərarı Azərbaycan Konstitusiyası müəyyənləşdirir. Ən yaxşı halda mədəni müxtariyyət mümkündür ki, bununla bağlı Azərbaycan öz fikrini bildirib. “Münaqişənin həlli hələ bitməyib“ fikri isə ümüumiyyətlə provokativ fikirdir. Çünki bu, indiki halda Dağlıq Qarabağda Ermənistana tabe olmayan terrorçuların əslində Ermənistandan idarə olunmasının etirafıdır ki, bunu da ancaq Nikol Paşinyan kimi səriştəsiz diplomat və ya ölkə rəhbəri elan edə bilərdi. Ermənsitanın bu məsələni gündəmdə saxlaması təsadufi deyil. Onlar hər zaman bu mövzudan siyasi qrupların cəmiyyətlə üzlaşma amili kimi istifadə ediblər. Qarabağda çoxsaylı erməni əsgərinin məhv edilməsi bu fikri ikinci plana keçirib. İndi erməni cəmiyyəti daha çox itkin düşmüş minlərlə əsgərinin cəsədini alınmasında maraqlıdır. Daxili QHT-lərdən birinin araşdırmasına görə, itkin düşmüş əsgərlərin sayı 3 mindən çoxdur. Ermənistanın gələcəyə yönəlik planları haqqında onu deyə bilərəm ki, bu ölkə Rusiyanın lazım bildiyi bütün layihələrdə iştirak edəcək”.
Ekspertin sözlərinə görə, sırf Nikol Paşınyanın gələcəyə yönəlik planları ölkə ilə bağlı deyil: “Özü, ailəsi və qısa müddətdə əldə etdiyi var-dövlətinin saxlanılması ilə bağlıdır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
