Məlum olduğu kimi, Milli Məclis noyabrın 25-də Fransa Senatının Fransa hökumətini qondarma “Dağlıq Qarabağ respublikası”nı tanımağa çağıran məsləhət xarakterli qətnaməsi ilə bağlı bəyanat qəbul edib.
Bəyanatda deyilir ki, 2020-ci il noyabrın 10-da Azərbaycan və Rusiya prezidentlərinin və Ermənistan Baş nazirinin imzaladığı bəyanat Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə son qoyub. Bu üçtərəfli bəyanat BMT TŞ-nin qəbul etdiyi və Fransanın da dəstəklədiyi 4 qətnamənin icrası deməkdir. Bu bəyanat, eyni zamanda, digər mötəbər beynəlxalq qurumların qəbul etdiyi sənədlərin icrasını təmin edib. Bununla yanaşı, parlament Fransa hökumətinə çağırış edib. Sözügedən çağırışda 3 maddə yer alıb. Onlardan biri siyasi münasibətlərlə bağlıdır. Çağırışda bildirilir ki, Azərbaycan Respublikası ilə Fransa Respublikası arasında mövcud siyasi münasibətlərə yenidən baxılsın.
Maraqlıdır, Fransa ilə siyasi əlaqələrə yenidən baxılması deyərkən söhbət nədən gedir? Azərbaycanın Fransa ilə siyasi əlaqələri, münasibətləri necə müəyyənləşdiriləcək?
“İki ölkə arasında əvvəlki siyasi münasibətlər olmayacaq”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən politoloq Elşən Manafov bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “Azərbaycan Avropa məkanında Fransa ilə münasibətlərə xüsusi önəm verib. Mərhum prezident Heydər Əliyev ilk səfərini Fransaya edib. O cümlədən, İlham Əliyev 2003-cü ildə Prezident seçiləndən sonra ilk rəsmi səfər etdiyi ölkə Fransa olub. Bütün bunlar rəsmi Bakının Fransa ilə münasibətlərə önəm verməsinin göstəricisi idi. Fransa Avropa İttifaqının siyasətinin müəyyən olunmasında mühüm rol oynayıb. Fransanın Azərbaycanla münasibətlərinin tarixinə diqqət yetirsək görərik ki, zaman-zaman bu münasibətlər hər iki dövlətin maraqları üzərində qurulub. Ancaq təəssüflər olsun ki, Fransaya etimad göstərilsə də, Qarabağ münaqişəsinin həllində rəsmi Paris ədalətli mövqe sərgiləməyib. Əslində, Fransa ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri olaraq daha çox neytral, bitərəf mövqe sərgiləməli və daha çox münaqişənin həlli istiqamətində səylər göstərməlidir. Ancaq Fransa ilə bağlı gözləntilər özünü doğrultmadı. Fransa erməni, xristian təəssübkeşliyindən çıxış edərək qərarlar qəbul etdi. Bu mənada, Fransa Senatının separatçı qurumla bağlı verdiyi qərar qəbuledilməzdir. Bu, həmsədr ölkə olan Fransanın mandatı ilə hüquqi baxımdan uzlaşmır. Bütün bunlar Azərbaycanın Fransa ilə siyasi münasibətlərə yenidən baxması zərurətini ortaya qoyur. Hesab edirəm ki, bu zaman Azərbaycanın Parisdəki səfirliyi konsulluq səviyyəsinə endirilə bilər. O cümlədən, Fransanın Azərbaycandaki səfirliyinin diplomatik statusuna yenidən baxıla bilər. Bütün bunlar siyasi münasibətlər baxımından həlledici addımlardır. Digər tərəfdən, düşünmürəm ki, Senatın bədnam qərarı təkcə erməni diasporu amili ilə bağlıdır. Fikrimcə, burada başqa məsələlər də var. Fransa ilə razılaşdırılmadan Rusiya sülhməramlılarının Qarabağa göndərilməsi Parisi qane etmir. Onlar bunu Fransanın dövlət imicinə zərbə kimi qiymətləndirirlər. Fransız diplomatları, senatorları belə düşünə bilərlər. Ancaq bütün bunlara görə məsuliyyət yenə Fransanın üzərinə düşür. Siyasi münasibətlərə yenidən baxılacağı təqdirdə Azərbaycan Fransa ilə diplomatik münasibətlərin kəsilməsinə getməyəcək. Ancaq iki ölkə arasında əvvəlki siyasi münasibətlər olmayacaq”.
Politoloqun fikrincə, bütün bunlar iki ölkə əlaqələrinə təsirsiz ötüşməyəcək.
Vidadi ORDAHALLI
