Səhnənin özünün xüsusi tələbləri var ki, bir çoxu bu tələbi yalnız birtərəfli anlayıb qəbul edir. Bəziləri elə anlayırlar ki, sənətdə uğur qazanmağın yolu, ilk növbədə, adını dəyişməkdən, yaxud bər-bəzəkli təxəllüslər götürməkdən keçir. Xeyr, belə deyil. Dünya sənət aləmində, ədəbiyyatda, musiqidə kifayət qədər öz həqiqi adından imtina edənlər, təxəllüsləri ilə tanınanlar var. Türkiyədə, İranda, Avropanın özündə səhnə adamları var ki, onların həqiqi adlarını çoxları bilmir, hamı onları təxəllüsləri ilə tanıyır. Azərbaycanda da xeyli sayda müğənni öz adı və soyadı ilə deyil, təxəllüsü ilə tanınır.
Mətbuat belə sənətçilərin qısa siyahısını hazırlayıb. Məsələn, öz adı Məsumə Məmmədova olan müğənni Damla adı ilə tanınır. Xalq artisti Röya Ayxan - Röyalə Nəcəfova, müğənni Nura Suri - Aynurə Qəzənfər qızı, Xalq artisti Azərin - Anaxanım Tağıyeva, müğənni Niyam Salami - Niyaməddin Salami, radioaparıcı Çiçək - Şəhla Vakkas, müğənni Əlikram Bayramov - Əlikərəm Urşan oğlu, aparıcı Nanə Ağamalıyeva - Nənəxanım Ağamalıyeva, müğənni Xatun - Nərgiz Əliyeva, reper Qurd - Fərid Eminov, peper, yazıçı Qaraqan - Elxan Zeynallı, prodüsser Tolik - Tarix Əliyev, müğənni, cazmen Cavan Zeynallı - Cavanşir Zeynallı, iş qadını, müğənni Ruhi – Ruhiyyə Əliyeva kimi tanınır.
“Əsl ad və soyadları ilə deyil, təxəllüsləri ilə tanınan şou müğənnilərinə bu təxəllüsü xalq verməyib, bunu onların özləri götürüblər”
Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin elmi işçisi, tanınmış dilçi-mütəxəssis İlhamə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, müğənnilərin, səhnə adamlarının öz ad-soyadları ilə deyil, təxəllüsləri ilə tanınması təcrübəsi yeni deyil. İ.Hacıyevanın sözlərinə görə, ünlü Azərbaycan əsilli İran müğənnisi Ququşun əsl adı Faiqə Atəşi, populyar Türkiyə müğənnisi Seda Sayanın isə rəsmi adı və soyadı Aysel Gürsaçerdir. Ajda Pekkanın da, əslində, Ayşe Ajda Pekkan olduğunu deyən İ.Hacıyevanın sözlərinə görə, Azərbaycanın böyük sənətkarları Xan Şuşunski və Bülbül də səhnəyə öz həqiqi ad və soyadları ilə çıxmayıblar.
Ekspertin sözlərinə görə, müasir müğənnilərdən, şou-biznesçilərdən fərqli olaraq, İsfəndiyar Cavanşirova Xan, Murtuza Məmmədova isə Bülbül təxəllüsünü xalq vermişdi. “Bilirsiniz ki, səhnə adamları məşhurluğa gedən yolu müxtəlif cür anlayırlar. Bəziləri bunu adlarını gizlədib təxəllüsləri ilə gündəmə gəlməkdə, bəziləri isə özlərinə qondarma ləqəblər qoymaqda görürlər. Hesab edirəm ki, bəzi şou müğənnilərinin öz həqiqi ad və soyadları ilə tanınmamağının səbəbi başqa həmkarlarından fərqlənmək cəhdləridir. Onlar yalnız həmkarlarından fərqlənmək istəmirlər, həm də istəyirlər ki, seçdikləri təxəllüs yaddaqalan olsun. Bu anlaşılandır. Əsl ad və soyadları ilə deyil, təxəllüsləri ilə tanınan şou müğənnilərinə bu təxəllüsü xalq verməyib, bunu onların özləri götürüblər, amma bizim dahi sənətkarlarımız Xan Şuşinski və Bülbülə bu təxəllüsü xalq vermişdi, onları xalq belə adlandırmışdı. Bəzi şou müğənniləri valideynlərinin onlara verdikləri adları bəyənmədiyi üçün, bəziləri isə adının daha sadə səslənməsinə görə özlərinə təxəllüs götürüblər”.
İ.Hacıyeva, həmçinin, qeyd etdi ki, problem onların təxəllüslə tanınmaqları ilə bağlı deyil, əsas problem bu şou müğənnilərinin Azərbaycan dilinin qayda və qanunlarını pozması, özlərini rus adları ilə təqdim etməsidir. O qeyd etdi ki, məsələn, Gülnarə, Gülarə adlı bir ifaçı özünü “Gülya”, Elnarə “Elya” və s. adlandırırlar. Eyni zamanda, bəzi ad və soyadların tələffüzündə də şou müğənnilərinin rus aksentindən istifadə etdiyini deyən İ.Hacıyevanın sözlərinə görə, dilimizə, danışıq qaydalarımıza yad təzahürlərin gətirilməsi qəbuledilən deyil.
İradə SARIYEVA
