Aydın Kazımzadə: “Mən Prezidentin bu sərəncamını Azərbaycan kinosuna, milli kino irsimizə böyük diqqət və qayğının təzahürü sayıram” Zülfiyyə Eldarqızı: “Dövlət kinoya bu qədər önəm verməsəydi, heç o qədər filmlər çəkilməzdi”
Azərbaycan kinosuna göstərilən dövlət dəstəyi nəticəsində çağdaş kinomuz inkişaf edir. Kinonun maddi-texniki bazasının gücləndirilməsi, yeni kinematoqraf kadrlarının yetişdirilməsi, Dövlət Film Fondunun inşası, “Azərbaycanfilm”in yenidən qurulması və s. dövlət dəstəyi ilə həyata keçirilib. Bundan başqa, milli kino tariximiz də dövlətin səyi nəticəsində səhifə-səhifə öyrənilir.
Azərbaycan dövləti kinoya hər zaman sahib çıxıb, bu gün də o missiyanı davam etdirir.
Azərbaycan Respublikasının sabiq prezidenti mərhum Heydər Əliyevin də kinoya, kino işçilərinə qayğısı böyük idi. Məhz onun diqqət və sərəncamı ilə 2 avqust Azərbaycanda kino günü kimi qeyd edilir. Milli kinomuzun yubileyləri dövlət tərəfindən yüksək səviyyədə təşkil olunub.
Prezident İlham Əliyev mütəmadi olaraq Azərbaycan kinosu ilə maraqlanır, milli kinomuzun yüksək səviyyəyə çatması üçün sərəncamlar imzalayır.
Məlum olduğu kimi, Prezident İlham Əliyev yanvarın 31-də Azərbaycan kinosunun 120 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Sərəncamda neft Bakısına dair ilk xronikal süjetlərin nümayişi ilə başlayan Azərbaycan kino sənətinin təşəkkül tapdığı vaxtdan etibarən böyük inkişaf yolu keçdiyi və ötən müddət ərzində xalqın mədəni-mənəvi həyatında özünəməxsus mövqe qazandığı qeyd olunur.
Sənəddə bildirilir ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan kinosunun 2008–2018-ci illər üzrə inkişafına dair Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi haqqında” 2008-ci il 4 avqust tarixli Sərəncamı Azərbaycanın kino sənətinin inkişafı baxımından müstəsna əhəmiyyətə malikdir. Azərbaycan filmlərinin son illər beynəlxalq festivallarda fəal iştirakı həmin Dövlət Proqramı çərçivəsində silsilə tədbirlərin müvəffəqiyyətlə icrasının nəticəsidir.
Qeyd edək ki, sərəncama əsasən, Azərbaycan kinosunun 120 illiyinə həsr olunmuş tədbirlər planının hazırlanıb həyata keçirilməsi Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinə tapşırılıb.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Azərbaycan kinosunun 120 illik yubileyinin qeyd edilməsi ilə bağlı imzaladığı sərəncam kino işçiləri tərəfindən müsbət qarşılanır.
Tanınmış kinoşünas Aydın Kazımzadə bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, Azərbaycan dövləti zaman-zaman kinoya böyük qayğı və diqqət göstərib. Azərbaycan kinosuna qayğı ənənəsinin mərhum Heydər Əliyev tərəfindən qoyulduğunu deyən kinoşünas bildirdi ki, bu ənənənin bu gün də davam etdirilməsi təqdirəlayiqdir: “Mən Prezidentin bu sərəncamını alqışlayıram. Azərbaycan kinosunun tarixi haqqında çox araşdırmalar aparmışam. Biz əvvəl elə bilirdik ki, Azərbaycan kinosunun tarixi 1916-cı ildə çəkilən “Neft və milyonlar səltənəti” filmi ilə başlayır. Sonra məlum oldu ki, Azərbaycan kino sənətinin tarixi 1898-ci il avqustun 2-dən başlayır. İlk filmlər fotoqraf və nasir Aleksandr Mişon tərəfindən çəkilmiş xronika süjetlər - "Bibiheybətdə neft fontanı yanğını", "Şəhər bağında xalq gəzintisi", "Qafqaz rəqsi"ndən və bir bədii kinosüjetdən - "İlişdin"dən ibarət idi. 1915-ci ildə Qafqazda Pirone qardaşlarının açdığı səhmdar cəmiyyətlər (ticarət evləri) tərəfindən Bakı, Tiflis, İrəvan şəhərlərində prokat kontorları yaradıldı. 1915-ci (1916) ildə adıçəkilən cəmiyyət neft sənayeçilərinin pulu ilə İbrahim bəy Musabəyovun "Neft və milyonlar səltənətində" romanı əsasında eyniadlı ilk Azərbaycan bədii filminin çəkilişinə başladı. Filmi çəkmək ücün Peterburqdan rejissor Boris Svetlov dəvət olundu. Təbiət mənzərələri Bakıda və ətraf kəndlərdə, pavilyonla bağlı səhnələr isə Tiflisdə çəkilirdi. Filmdə Lütfəli bəy rolu Hüseyn Ərəblinskiyə həvalə edildi”.
A.Kazımzadə bildirdi ki, Azərbaycan kinosunun inkişafı, yeni filmlərin çəklilməsi, yeni aktyorlar nəslinin yetişdirilməsi işində dövlət kinoya böyük qayğı göstərir: “Son illər dövlətin kino sənətinə göstərdiyi qayğı nəticəsində çoxlu sayda bədii film çəkilib. Bu filmlərdə yaşlı və orta nəsil sənətkarları ilə yanaşı, gənclərin də fəaliyyəti var. Kinoya göstərilən dövlət qayğısı nəticəsində bir sıra uğurlu işlər görülüb. Mən Prezidentin bu sərəncamını Azərbaycan kinosuna, milli kino irsimizə böyük diqqət və qayğının təzahürü sayıram. Bu sərəncam, ümumiyyətlə, onun kino ilə bağlı atdığı bütün addımlar, gördüyü işlər kino işçilərinə stimul verir”.
Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, aktrisa Zülfiyyə Eldarqızının sözlərinə görə də Azərbaycan kinosunun 120 illiyi ilə bağlı Prezident sərəncamı çağdaş kinomuzun inkişafına böyük dəstəyin təzahürüdür: “Azərbaycan kinosu, birmənalı olaraq, dövlətin diqqət və qayğısı ilə əhatə olunub. Bu, kinoya ömür verən, həyatını bağlayan bütün insanları ürəkdən sevindirir. Azərbaycan dövlətinin kino siyasəti bu sahəni inkişaf etdirməyə, milli kinomuzu dünya kinosuna qovuşdurmağa böyük dəstəkdir. Son 10 ildə milli kinomuzun siması tamamilə dəyişib. Tarixi köklər üzərində inkişaf edən kinomuz eyni zamanda da dünyanın müasir sağlam kino tendensiyalarından kənar deyil. Hazırda Azərbaycan kinosu dünyaya çıxır, beynəlxalq festivallara qatılır, ödüllər, mükafatlar qazanır. Bütün bunlar dövlət dəstəyi ilə baş verir. Bir vaxtlar kino sahəsində ciddi problemlər vardı. Demək olar ki, kino inkişafdan dayanmışdı. Lakin dövlət kinoya yardım etdikdən sonra kinomuz ayağa durdu. Azərbaycan kinosu dövlət dəstəyi nəticəsində xilas oldu. İllər əvvəl ildə bir-iki film güclə çəkilirdi. Ancaq son illər il ərzində bir neçə film istehsalata buraxılır. Dövlət kinoya vəsait ayırır. Düşünürəm ki, 120 illik yubiley ili çərçivəsində kino üçün arzuedilən güzəştlər də həyata keçiriləcək”.
Z.Eldarqızı bildirdi ki, Azərbaycan Cənubi Qafqazda, eləcə də qonşu dövlətlər arasında yeganə ölkədir ki, kinoya bu qədər ciddi dəstək verir: “Başqa ölkələrdə kino özəl qurumların əlindədir və dövlətin kinoya hər hansı bir qayğısı hiss olunmur. Dövlət vəsaiti ilə çox az ölkədə film çəkilir. Ancaq bizdə filmlərin böyük əksəriyyəti dövlət maliyyəsi ilə çəkilir. Dövlət kinoya bu qədər önəm verməsəydi, heç o qədər filmlər çəkilməzdi”.
Z.Eldarqızı qeyd etdi ki, Azərbaycan kinosunun 120 illik yubileyinin dövlət səviyyəsində qeyd edilməsi yalnız müasir kinoya dəstək deyil, bu həm də kino tariximizə, böyük kino irsimizə böyük hörmətin ifadəsidir.
İradə SARIYEVA
