Məlumata görə, Azərbaycan banklarlarının əksəriyyəti 500 avroluq pul nişanının qəbuluna 1 faizlik komisyon haqqı müəyyənləşdirib. Bu o deməkdir ki, vətəndaş 500 nominallı avro əskinası ilə əməliyyat aparırsa, o zaman əlavə olaraq 1 faiz ödəməlidir. Məsələn, 500 əskinaslıqlardan ibarət olan 50 min avronu hesabında yerləşdirmək istəyən vətəndaş həmin 500 avrodan birini banka “hədiyyə” etmək məcburiyyətindədir.
Bankların tədavüldə istifadəsi davam edən əskinas üçün əlavə ödəniş müəyyənləşdirməsi bir daha göstərir ki, əksər banklarımızı sadəcə, necə olur-olsun, gəlir əldə etmək maraqlandırır. Halbuki, bir müddət öncə Azərbaycan Mərkəzi Bankı 500 nominallıq avro əskinaslarının ölkədaxili istifadəsi ilə bağlı heç bir problemin olmadığını bəyan edib.
Bütövlükdə, bankların heç bir iqtisadi əsas olmadan bu tip komisyon haqları müəyyənləşdirməsi, sadəcə, müştəri üçün əlavə xərc yaratmağa hesablanır. Bank xərclərinin azaldılmasının müzakirə edilməsinə baxmayaraq, hələ də əksər bank xərc artırmağı hədəfləyib.
O da məlum olub ki, Avropa Mərkəzi Bankı 4 may 2016-cı il tarixdə 500 avro nominallı əskinasın istehsalının dayandırılması və 2018-ci ilin sonlarından isə bu nominalın təkrar tədavülə buraxılmaması ilə bağlı qərar qəbul edib. Bununla yanaşı, Avropa Mərkəzi Bankı tərəfindən 500 avroluq pul nişanının bütün kommersiya strukturularının mədaxil və məxaric əməliyyatlarında qalmasına icazə verilib. Bütün digər nominallı avro əskinaslar kimi onun da daim öz nominal dəyərini saxlayacağı və müddətsiz olaraq Avrosistemə daxil olan mərkəzi banklar tərəfindən dəyişdiriləcəyi qeyd olunub. Avropa Mərkəzi Bankının və hətta Azərbaycan Mərkəzi Bankının açıqlamalarına baxmayaraq, əksər bank müştərilərin xərci hesabına yeni gəlir mənbələri axtarışını davam etdirir. Təbii ki, bu, bankların müştərilərə qarşı soyğunçuluğudur.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər bunu necə dəyərləndirirlər?
Fikrət Yusifov: “Bankların bu cür siyasət yeritməsi heç nədən pul qazanmaq tamahkarlığıdır”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən iqtisad elmləri doktoru Fikrət Yusifov bankları kəskin tənqid etdi: “Bankların 500 avroluq əskinaslara görə 1 faiz komisyon haqqı tutmaları heç bir məntiqə və qaydalara söykənmir. Bu nə yazılmış, nə də yazılmamış qaydalara uyğun deyil. Sadəcə olaraq bir sra sahələrdə özbaşınalıq edən özəl banklar bu məsələdə də analoji özbaşınalıqlara yol verirlər. Banklar istəyirlər ki, hər şeydən pul qazansınlar. Ancaq hər şeydən pul qazanmaq mümkün deyil axı. Məxsusən də bank fəaliyyətində. Bu gün 500-lük avrolar dövriyyədədir. Sözügedən pul nişanları Avropa İttifaqının rəsmi valyutasıdır. Eyni zamanda, dünyanın ikinci valyutasıdır. Ona görə də bankların bu cür siyasət yeritməsi heç nədən pul qazanmaq tamahkarlığıdır. Belə yanaşma heç bir banka nüfuz və hörmət gətirməz. Avronun sahibi bilsə ki, Azərbaycanda hansısa banklar onların pul əskinasları ilə bu cür alver edir, onlar da buna neqativ münasibət bəsləyərlər. Hesab edirəm ki, bu, yaramaz bir işdir. Bu heç nədən düşüncəsiz bir formada pul qazanmaq məqsədi daşıyır. Fikrimcə, Mərkəzi Bank və Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası sözünü deməlidir və belə vəziyyətə son qoyulmalıdır. Bu cür hal Azərbaycanın bank sistemi üçün ayıbdır”.
Vidadi ORDAHALLI
