Gündəlik həyatımızda tez-tez "qızıllarımı lombarda qoydum, pul götürdüm" və s. kimi ifadələrə rast gəlirik. Əksər hallarda vətəndaşlar lombardların fəaliyyətindən narazılıq edirlər. Bildirilir ki, lombardlar müqavilə bağlayarkən vətəndaşların girov kimi qoyduqları qızıl əşyaları tam eyniləşdirmirlər. Bəzən vətəndaşa tamamilə başqa qızıl qaytarılır, vətəndaş da hansı qızıl qoyduğunu sübut edə bilmir. Bu sahədə xeyli problem mövcuddur. Bəzi hallarda isə lombardlar vətəndaşların qızıllarını alıb sonra ortadan yox olurlar. Vətəndaşlar qızıllarını geri almaq üçün həmin lombard sahibini tapa bilmirlər.
Vətəndaş lombardın pulunu vaxtında qaytara bilməyəndə isə dərhal lombard girovu özünə götürür və vətəndaşa əmlakının batdığını deyir. Ancaq qanuna görə, lombard bunu hərracda satmalıdır. Burada da vətəndaşların hüquqları pozulur.
Məlumat üçün bildirək ki, bu gün ölkədə qeydiyyatdan keçmiş 700-dən artıq lombard fəaliyyəti ilə məşğul olan təsərrüfat subyekti müəyyən edilsə də, onların təxminən yarısı bu işi davam etdirir. Aktiv fəaliyyətdə olan lombardların 250-yə yaxını fiziki şəxslərdir. Ötən il ərzində ölkədə fəaliyyət göstərən lombardlardan büdcəyə daxil olan vergilərin məbləği 938 min manat olub.
Ümumiyyətlə, lombard sahəsində yaşanan qanunsuzluqlara son qoymaq üçün Azərbaycanda "Lombardlar haqqında" yeni qanun layihəsi qəbul edilib. Qanun lombardlar tərəfindən kreditlərin verilməsi və əşyaların saxlamaya qəbul edilməsi, habelə lombardların fəaliyyətinin nizamlanması və onlara nəzarətlə bağlı münasibətləri tənzimləyir.
Qeyd edək ki, bu qanunun qəbul edilməsi çoxdan gözlənilirdi. Çünki lombardların fəaliyyəti ilə bağlı cəmiyyətdə ciddi narazılıqlar yaranmışdı. Belə ki, yeni yaradılan lombardların bir müddət sonra insanların əmanətini də götürərək yoxa çıxmasından tutmuş, əmanət qoyan şəxslərin aldadılmasına, mallarının geri qaytarılmamasına kimi bir çox neqativ hal mövcud idi.
Rəşad Həsənov: “Lombardlar qeydiyyata alınmalı və daimi olaraq hesabatlarını açıqlamalıdırlar"
Qanunun əhəmiyyəti barəsində danışan iqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov qeyd etdi ki, lombardların fəaliyyətinin hüquqi tənzimlənməsinə ciddi ehtiyac var idi: "Xüsusilə 2015-ci ildən sonra maliyyə bazarlarında vəziyyət ciddi şəkildə çətinləşdi. Bank sektorunun defoltla üz-üzə qalması və böhranlı dövrə daxil olması nəticəsində ölkədə maliyyə əlçatanlığı əhəmiyyətli səviyyədə aşağı düşdü. İnsanlarda isə nağd vəsaitlərə tələb daha da artırdı. Bu mənzərə fonunda lombardların fəaliyyəti sürətlə genişlənməyə başladı".
İqtisadçının sözlərinə görə, onların fəaliyyətinin tənzimlənməsi üçün hüquqi boşluqlar var idi və lombardlar lisenziya ilə fəaliyyət göstərmirlər: "Lombardlar tərəfindən xüsusilə vətəndaşların aldadılması risqi çox yüksəkdir. Burada girovlar düzgün qiymətləndirilməli, girovların geri qaytarılması ilə bağlı zəmanət mexanizmi olmalıdır. Ona görə də bu sahədə hüquqi tənzimləmənin artırılmasına ehtiyac var idi. Lombardlar qeydiyyata alınmalı və daimi olaraq hesabatlarını açıqlamalıdırlar".
Günel CƏLİLOVA
