Dünya geosiyasətində baş verənlər bu gün qlobal iqtisadiyyata da əsaslı surətdə təsir göstərməkdədir. Xüsusən də ABŞ-ın bir çox ölkəyə qarşı iqtisadi təzyiq mexanizmlərini işə salması, milli valyutasını təsir vasitəsinə çevirməsi qlobal miqyasda dollarla bağlı yeni bir vəziyyət yaradır.
Bir çox dövlətin dollardan imtina prosesi getdikcə geniş vüsət alır. Artıq hadisələrin inkişaf axarı ABŞ-ın özündə də narahatlıq yaradır. Elə bu fonda yayılan məlumatlara əsasən, ABŞ dollarla bağlı yeni siyasətə start verməyə hazırlaşır. Bu siyasət dolları digər valyuatalar, o cümlədən, manat qarşısında ucuzlaşdırmağı özündə ehtiva edir.
ABŞ-ın ən böyük maliyyə qurumlarından olan “Bank of America” belə bir vaxtda məlumat yayıb ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp yaxın zamanda dolların devalvasiyası ilə bağlı qərar verəcək. Bankın analitikləri Xəzinə Nazirliyindən təlimat gələn kimi Nyu-York Mərkəzi Bankının dolları sataraq başqa valyutalar almağa başlayacağını və nəticədə dolların ucuzlaşacağını açıqlayıblar. ABŞ iqtisadiyyatı ötən il 2,9 faiz inkişaf edib, lakin ilin sonuna doğru ciddi şəkildə durğunluq yaranıb. Beynəlxalq Valyuta Fondunun proqnozlarına görə, qarşıdakı iki ildə ABŞ-ın ümumdaxili məhsulu azalacaq. Bu durumda Tramp hesab edir ki, dollar ucuzlaşacaqsa, bu, xarici ölkələrin ABŞ məhsullarını almasını təşviq edəcək. Baş verənlər fonunda artıq indidən dolların məzənnəsinin dünyanın bir sıra valyutaları ilə müqayisədə aşağı düşdüyü qeydə alınır.Maraqlıdır, Tramp dolları ucuzlaşdırarsa, bunun manata təsir ehtimalı varmı?
Fikrət Yusifov: “Son vaxtlara qədər Federal Ehtiyat Sistemi bu məsələdə Trampla anlaşa bilmirdi”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisad elmləri doktoru Fikrət Yusifovun sözlərinə görə, dolların ucuzlaşması birbaşa manata təsir göstərməyəcək: “Tramp prezident seçiləndən bu günə qədər təkidlə tələb etdiyi məsələlərdən biri də dolların bahalaşmasının qarşısını almaq və ucuz dollar siyasəti yeritməkdir. ABŞ Prezidentinin bunda məqsədi ondan ibarətdir ki, ixracı artırsın. Çünki bahalı dollar ixracatda problem yaradır və ixracın stimullaşdırılmasının qarşısını alır. Ona görə də iqtisadiyyatın sürətli inkişafını təmin etmək və daha çox məhsul ixracına nail olmaq üçün ucuz dollar siyasəti yeritməyi təklif edir. Son vaxtlara qədər Federal Ehtiyat Sistemi bu məsələdə Trampla anlaşa bilmirdi. Ancaq son dönəmlərdə bu yöndə anlaşma hardasa baş verib. Ona görə də biz yaxın vaxtlarda dolların ucuzlaşması ilə bağlı FES-in atacağı addımları görə biləcəyik. Dolların ucuzlaşdırılmasının manata birbaşa təsiri gözlənilmir. Çünki manat sırf “üzən məzənnə” rejimində olsaydı, o zaman bunun təsiri olardı. Məlumdur ki, manat hələ tam “üzən məzənnə”yə keçməyib. Ona görə də lazım olan korrektivlərə ehtiyac yarananda bunu edə bilirik. Bu baxımdan baş verənlərin yaxın perspektivdə manata hansısa təsiri istisna edilir, narahatlığa elə bir əsas yoxdur”.
Vidadi ORDAHALLI
