Əriyin bir kiloqramının qiyməti 5-7 manat, gilasın ən yeməli növü olan “öküzürəyi”nin qiyməti 5-8 manat, albalının bir kiloqramı 4-5 manat, çiyələyin isə qiyməti 3-4 manat… Hətta növündən asılı olaraq 9-10 manata alma, 10-11 manata gilas da var. Meyvələrin qiymətinin bu həddə olması əhalini də narazı salır. Çünki sözügedən mövsüm meyvələrinin əsas yeyilmə dövrü indidir, bir müddət sonra gilas və əriyin yığımı bitəcək. Lakin qiymətlər insanların bu məhsullardan kifayət qədər bəhrələnməsinə imkan vermir. Qışlıq konservlərin bağlanması üçün isə, ümumiyyətlə, bu qiymətlər sərfəli deyil.
Ekspetlərin bir qismi mövsümi meyvələrin satış qiymətinin baha olmasının hava şəraiti ilə bağlı olduğunu bildirdi. Bu ilin aprel ayında regionlarda qarın yağması nəticəsində meyvə ağacları zərər gördü. Bu səbəbdən də bu il meyvələr qıt olduğu üçün, qiyməti ötən illə müqayisədə bahadır.
Bəzi ekspertlər isə bahalığın səbəbinin kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracının kəskin artımı ilə birbaşa bağlı olduğunu düşünürlər. Bu il fevralın 1-dən etibarən tətbiq olunmağa başlayan “Yaşıl dəhliz” buraxılış sisteminin buna birbaşa təsir etdiyi vurğulanır.
Dövlət Gömrük Komitəsinin rəsmi məlumatında qeyd olunur ki, təkcə bu ilin may ayı ərzində 241 041.64 min dollarlıq 251 646.57 ton meyvə-tərəvəz ixrac olunub.
Firdovsi Fikrətzadə: “Azərbaycanda kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracı artıb”
Mövsümi meyvələrin qiymətinin baha olmasının səbəbini öyrənmək üçün mütəxəssislərə müraciət etdik.
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzinin müşaviri Firdovsi Fikrətzadə bildirdi ki, Azərbaycanda kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracı artıb: “Bu il kənd təsərrüfatı məhsulları və qida məhsullarının ixracında 37,6 faiz artım qeydə alınıb. Sizin sadaladığınız meyvələrə gəlincə, may ayı ərzində 30 ton ərik, gilas, albalı ixrac olunub. Bu da elə böyük rəqəm deyil. Nəzərə almalıyıq ki, mövsüm təzə başlayıb. Həmin meyvələr yeni yetişməyə başlayıb. Ona görə də həmin meyvələrin baha olması normaldır. Bir müddət sonra bu məhsulların qiyməti ucuzlaşacaq. Məlumat üçün bildirim ki, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi qiymət siyasətinə qarışmır”.
Nicat Nəsirli: “Bu il meyvə ağacları çiçəklədikdən sonra yağışların yağması, dolu düşməsi mövsümi meyvələrin məhsuldarlığına təsir edib”
Kənd təsərrüfatı üzrə ekspert Nicat Nəsirli bildirdi ki, bu gün mövsüm meyvələrinin qiymətinin baha olmasının bir neçə səbəbi var: “İlk səbəb çəyirdəkli meyvələrin ilkin yaz dövründə mayalanma prosesinin getməsinə iqlimin təsiri oldu. İki həftə yağan yağışlar, dolu üzündən mayalanma prosesi zəif getdi. Bu gün çəyirdəkli meyvə ağaclarına vizual baxışla da bunu görmək mümkündür ki, ağacın bir tərəfində mayalanma gedib, digər tərəfində yox. Bu da məhsuldarlığa öz təsirini göstərdi. Digər səbəb iri təsərrüfatlardan mövsüm meyvələrinin Rusiya bazarına daşınmasıdır. Bu gün Rusiya bazarında mövsüm meyvələrinə tələbat böyükdür. Başqa səbəb isə mövsüm meyvələrinin məhsulvermə dövrünün qısa olmasıdır. Bu meyvələrin məhsulvermə dövrü 40-45 gün çəkir. Bu da qiymətə təsir edir. Eyni zamanda, daxili bazarda da mövsüm meyvələrinə tələbat böyükdür. Gilas ən çox sevdiyimiz meyvələrdəndir. Üstəlik, digər meyvələrlə müqayisədə bu meyvədən qışa daha çox tədarük görülür. Bütün bunlar bu gün mövsüm meyvələrinin qiymətinin baha olmasına gətirib çıxarır”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, bu il meyvə ağacları çiçəklədikdən sonra yağışların yağması, dolu düşməsi mövsümi meyvələrin məhsuldarlığına təsir edib: “Keçən il 1 hektar gilas bağından 8-12 tonarası məhsul yığılırdısa, bu il bu göstərici 4-5 tondur. Ötən il şimal bölgəsində 1 hektardan 6-7 ton ərik yığılırdısa, indi 2-3 tona düşüb. Səbəb çiçəklənmə dövründə iki həftəlik hava şəraitinin pisləşməsi ilə mayalanmanın uğurlu getməməsidir. Ağac çiçək açsa belə, maya tutmadan sovrulub gedib, bar verməyib. İkinci faktor tələbatın çox olmasıdır. Gilas və ərik bu mövsümdə prioritetdir, insanların tələbatı böyükdür. Ev təsərrüfatında mürəbbə və kompotlar bişirilir. Heç ötən il də bu məhsullar ucuz olmayıb”.
Ekspert onu da vurğuladı ki, bu 3 meyvənin qiymət artımında monopoliya və sair faktı yoxdur: “Ötənilki rəqəmlərə baxsaq, 360 min ton gilas, 269 min ton ərik, 249 min ton alça, albalı cəmi 102 ton olub. Ötənilki göstəricilər belə çox da yüksək deyil. Bu il daha da az olacaq. Adını çəkdiyimiz 3 məhsul iyul ayının ilk günlərinə kimi tədarük ediləcək. Bir qədər sonra gilasın ”Romonov" sortu da yetişir və onun bazara çıxması ilə gilasın qiymətində bir qədər ucuzlaşma olacaq. Bu, bir qədər gec yetişən sortdur. Hazırda “öküzürəyi” deyilən gilasın kiloqramı 4-5 manatdırsa, “Romonov” sortu daha ucuz məhsul kimi bazara girəcək. Ərik hər zaman baha olub, çünki tələbat daha çoxdur. Mən hesab edirəm ki, bu günlərdə bizim iş adamları İrandan bu meyvələri, əsasən də əriyi idxal etməyə başlayacaqlar".
Günel CƏLİLOVA
