Ölkə gündəmində son günlərdə ən çox diqqət çəkən və müzakirə predmetinə çevrilən məsələlərdən biri də sosial sahədə atılan yeni addımlar, maaş və pensiyaların artımıdır. Xatırladaq ki, Prezident İlham Əliyev 15-dən çox sərəncam imzalayaraq müxtəlif sahələrdə çalışanların maaşını artırıb. İyunun 18-də imzalanan sərəncamla həm də ölkə üzrə minimum əmək haqqı 40 faiz artırılaraq 250 manata çatdırılıb.
İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin icraçı direktoru Vüsal Qasımlı bildirib ki, minimum əməkhaqqı ilə bağlı sərəncamdan sonra 950 min insanın maaşı artacaq. Bunun 600 min nəfəri dövlət sektorunda çalışanlardır: “İyunun 18-də prezidentin təqdim etdiyi inqilabi sosial paket isə ümumimilikdə 2 milyondan çox insanı əhatə edir. Bu paket 1 milyard manatdan çoxdur”.
Ekspertlər vurğulayır ki, burada minimum əməkhaqqının artırılması olduqca böyük əhəmiyyət kəsb edir. Qeyd edək ki, dövlət başçısının sərəncamı ilə minimum əməkhaqqı bu il ikinci dəfə artırılıb. Belə ki, minimum aylıq əməkhaqqının artırılması haqqında Prezidentin 18 iyun 2019-cu il tarixli sərəncamına əsasən, cari il sentyabrın 1-dən minimal maaş məbləği 250 manat təşkil edəcək. Bu, 38,8% artım deməkdir. Daha əvvəl isə fevralda minimal maaş məbləği 180 manat təyin olunmuşdu. Məlumat üçün bildirək ki, minimum aylıq əməkhaqqı işçinin əməyinə görə ödənilən ən aşağı əməkhaqqı səviyyəsidir. Yeri gəlmişkən, inkişaf etmiş ölkələrdə gündəlik və saatlıq əməkhaqqı ödənişi üzrə minimal hədd sistemi mövcuddur. Ölkəmizdə isə minimum aylıq əməkhaqqı həddinin və siyasətinin üstünlüyü ondan ibarətdir ki, bu, maaşların aşağı səviyyəsini daha dəqiq şəkildə müəyyən etməyə imkan verir. Bu isə dolayısı ilə həyat şəraitini yüksəltmək yollarını, perespektivlərini, yoxsulluq səviyyəsini azaltmaq və biznesin effektli olması yönündə necə stimul yaratmaq imkanlarını aşkarlamaq üçün şərait yaradır. Bu xüsusda sonuncu sərəncamın əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, ölkədə yenə ilk dəfə olaraq minimum əməkhaqqı səviyyəsi yaşayış minimumunu keçib. Xatırladaq ki, cari il üçün ölkə üzrə yaşayış minimumu səviyyəsi orta hesabla 180 manat müəyyən edilib.
İndi iddialar səslənir ki, minimal maaş məbləğinin və digər əməkhaqlarını artımı ölkədə inflyasiya yarada bilər. Lakin maliyyə naziri Samir Şərifov bildirir ki, gəlirlərin inflyasiya risqlərini artıracağı ilə bağlı yayılan məlumatlar heç də reallığı əks etdirmir: “Şübhəsiz ki, dövlət başçısı tərəfindən bu cür qərarlar qəbul edilərkən bu cür məsələlərə də diqqət yetirilir. Sosial tədbirlərin həyata keçirilməsi mərhələlərə bölünüb. Birinci mərhələ - mart ayında qərarlar qəbul edilib, artıq icra olunmaqdadır. Biz inflyasiya baxımından hər hansı bir əhəmiyyətli təzyiq müşahidə etmirik. Amma bu izlənilir. İkinci artım isə artıq payız aylarına təsadüf edəcək. İndi qəbul edilmiş qərarın icrasına vaxt lazımdır. Biz bilavasitə böyük inflyasiya təzyiqlərini görmürük. Bu gün inflyasiya kifayət qədər aşağı səviyyədədir. Bildiyimiz kimi, Dövlət Statistika Komitəsinin yaydığı məlumata görə, inflyasiya 2,5%-dən aşağıdır. Hesab edirəm ki, müsbət amildir və biz də onun artıq bəzi əlamətlərini görürük. Təkcə mən onu qeyd etmək istərdim ki, iki həftə bundan əvvəl Maliyyə Nazirliyi tərəfindən buraxılan dövlət istiqrazlarına tələbat bəyan ediləndən 5 dəfə artıq olub. Nəticədə iki illik istiqrazlar 7%-də qərarlaşıb. Nəhayət, iyunun 19-da yerləşdirilən istiqrazlar 6,2%-ə endirilib. Bu kifayət qədər müsbət haldır”. Bütün bunlar bir daha təsdiq edir ki, pul gəlirlərinin artımı qarşığılında hansısa ciddi inflyasiya təhdidi gözlənilmir. Bura minimum əməkhaqqı ilə bağlı edilən artımlar da daxildir. Məsələnin bu tərəfinə nəzər salan iqtisadçı ekspert Vüqar Bayramov vurğulayır ki, Prezident İlham Əliyevin minimum əməkhaqqının 250 manata çatdırılması ilə bağlı imzaladığı sərəncam daha çox sosial islahatlarda yeni bir mərhələ kimi qiymətləndirilməlidir: “Nəzərə alaq ki, bu, 600 mindən çox vətəndaşı əhatə etməklə yanaşı, minimum əməkhaqqı ilə orta aylıq əməkhaqqı arasındakı fərqin beynəlxalq standartlara yaxınlaşmasına xidmət edəcək.
O qeyd edib ki, minimum əməkhaqqının artırılması nisbətən az əməkhaqqı alan və daha çox sosial təminata ehtiyacı olan vətəndaşların sosial vəziyyətinə müsbət təsir edəcək: “Praktik olaraq bu, həm dövlət, həm özəl sektorda minimum əməkhaqqı səviyyəsində əməkhaqqı alan vətəndaşların gəlirlərinin artmasına imkan verəcək. Təbii ki, bu da birmənalı şəkildə həmin vətəndaşların sosial vəziyyətinin və sosial müdafiəsinin yaxşılaşdırılması baxımından çox önəmlidir. Minimum əməkhaqqının artırılması ilə bağlı qərar ölkəmizdə iqtisadi və sosial islahatlarla bağlı siyasətin davamlı olduğunu bir daha təsdiqləyir. Ölkə əhalisinin sosial vəziyyətinin daha da yaxşılaşdırılması, sosial paket dövlət başçısının diqqət mərkəzindədir. Həmin qərar, eyni zamanda, sosial sferada dövlət siyasətindən faydalananların sayının artmasına səbəb olacaq. Bundan dövlət sektoru ilə yanaşı, özəl sektorda çalışanlar da faydalana biləcək. Bu kontekstdə, mülkiyyət növündən asılı olmayaraq, fərqli sektorlarda çalışanlar bu qərardan faydalanmış olacaq. Həmin qərar sosial təminatın gücləndirilməsi istiqamətində atılmış ciddi addımlardandır. Bu bir daha təsdiq edir ki, əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi ölkəmizin başçısı üçün prioritet məsələlərdəndir. 2019-cu ildə minimum əməkhaqqının artırılması da birmənalı şəkildə bundan xəbər verir”.
Tahir TAĞIYEV
