Prezidentin ipoteka barədə sərəncamı mənzil bazarında aktivliyə təsirini göstərməyə başladı

Tarix: 02.11.2015 / 01:38
Bölmə: İqtisadiyyat

Ölkənin daşınmaz əmlak bazarında hələ də istənilən aktivlik qeydə alınmır. Bu isə qiymətlərin tədricən enməsi ilə müşayiət olunmaqdadır. Özü də ucuzlaşma əsasən yeni tikilən binalardakı mənzillərdə özünü daha qabarıq göstərir. 2015-ci ilin sentyabrında Bakının ilkin mənzil bazarında bir kvadratmetr sahənin orta qiyməti avqust ayı ilə müqayisədə 3,09% azalaraq 1005 dollar, manatla ifadədə isə 1053 manat olub.

"MBA Group" konsaltinq şirkətinin hesabatına görə, azalma bundan sonra da davam edə bilər.

Amma dövlətin yeni ipoteka siyasəti bu sahədə ciddi dəyişikliklərə də start vermək iqtidarındadır. Məlum olduğu kimi, dövlət başçısı İlham Əliyev "Azərbaycan İpoteka Fondu" ASC-nin yaradılması ilə bağlı fərman verdi. Fərmanda deyilir ki, əhalinin, xüsusilə də gənc və aztəminatlı ailələrin mənzilə və yaşayış evlərinə artan tələbatı hələ də tam ödənilmir. Həmin tələbatın ödənilməsi üçün bu kateqoriyadan olan insanların əlverişli maliyyələşdirmə vasitələrinə, o cümlədən ipoteka kreditlərinə çıxış imkanları asanlaşdırılmalı, ipoteka kreditləşməsi sistemi təkmilləşdirilməlidir. Bunun üçün də "Azərbaycan İpoteka Fondu" ASC-nin yaradılması ilə bağlı qərar qəbul olunub. Beləliklə, ipoteka kreditləri hesabına mənzil bazarının canlanmasmı gözlənir.

Bunu şərh edən "Value&Sources" konsaltinq şirkətinin rəhbəri Rəşad Əliyev deyir ki, əvvəlkindən fərqli olaraq, Fond hər hansısa qurumun struktur vahidi kimi yox, məhz müstəqil hüquqi şəxs kimi fəaliyyət göstərəcək: "İlk dəfə olaraq ipoteka ilə alınan mənzillərin qiymətinə məhdudiyyətlər tətbiq ediləcək. Belə ki, alınacaq yaşayış sahəsinin 1 kvadratmetrin qiyməti ipoteka kreditinin verilmə tarixinə həmin satış ərazisində (zona üzrə) kvadratmetrin orta bazar qiymətindən artıq olmamalıdır. Orta qiymət zonalar üzrə müəyyən ediləcək və onun müəyyən edilməsi qaydasını Nazirlər Kabineti 1 ay müddətində Azərbaycan Prezidenti ilə razılaşdıraraq təsdiq edəcək. Bazar dəyərinin dəyişkənliyini nəzərə aldıqda belə başa düşmək olar ki, müəyyən edilmiş göstəricilər dövri olaraq yenilənəcək. Dəyər məhdudiyyəti ancaq ekonom sinfinə aid və orta yerləşmə şəraiti olan mənzillərin alışına şərait yaradacaq. Çünki yüksək sinfə aid və yaxşı yerləşməsi olan mənzillərdə 1 kvadratmetrin qiyməti orta bazar qiymətindən yüksək olur. Burda müsbət cəhət odur ki, sui-istifadə halları azalacaq ".

R.Əliyev onu da qeyd edir ki, kredit təmir edilmiş, Azərbaycan Respublikasının Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinə uyğun istismarına icazə verilmiş çoxmənzilli binalardakı mənzillərin və məlumatlandırma icraatı qaydasında inşa edilmiş, tikintisinin başa çatması barədə məlumat verilmiş yaşayış evlərinin alınmasına yönəldilə bilər: "Maraqlı olan digər maddədir. Belə ki, fərmanın 4.2-ci maddəsində göstərilir ki, Nazirlər Kabineti çoxmənzilli binaların tikintisi üçün tikintiyə icazələrin verilməsi, həmin binaların istismarına icazə verilməsi, habelə yaşayış evlərinin tikintisi üçün məlumatlandırma icraatı prosedurlarının sadələşdirilməsi və sürətləndirilməsi ilə bağlı təkliflərini 1 ay müddətində hazırlayıb Prezidentə təqdim etməlidir. Burdan belə başa düşmək olar ki, ipoteka kreditləri tikintisi başa çatmış mənzillərə veriləcək. Əvvəl güman edildiyi kimi, eyni zamanda yarımçıq tikililərə yox. Buna görə də NK-ya tapşırılır ki, tikintiyə icazə və binaların istismara qəbul edilməsi prosedurlarını sadələşdirsin".

Beləliklə, uzun illər gözlənilən ipoteka kreditləşməsində şərtlərin yüngülləməsi və təkmilləşməsi tətbiq ediləcək. Onu da qeyd edək ki, yuxarıda barəsində söz açılan fərmana əsasən, İpoteka Fondu xüsusən 5 ildən artıq müddətə dövlət zəmanəti ilə ipoteka istiqrazlarını yerləşdirmək imkanlarına malik olacaq ki, bu da fondun maliyyə imkanlarının genişlənməsinə şərait yərədəcəq. Proses ipoteka şərtlərinin sadələşdirilməsi, mənzil bazarında aktivliyin yaranması, vətəndaşların ipoteka kreditlərinə əlçatanlığının təmin edilməsilə yanaşı, eyni zamanda tikinti sektorunda prosedurların sayının azaldılması ilə müşayiət olunacaq. İpoteka faizlərinin də aşağı düşməsi gözlənir. Xatırladaq ki, hazırda 2005-ci ildən fəaliyyət göstərən İpoteka Fondu müvəkkil banklar vasitəsilə "adi" və "sosial" olmaqla mənzil kreditləri verir. "Adi" kreditin həcmi 8 faizlə 50 min manat, güzəştli təbəqələr üçün nəzərdə tutulmuş "sosial" ipoteka isə 4 faizlə 50 min manat təşkil edir.":::