Bir neçə bank üçün yenidən təhlükə yaranıb

Tarix: 22.09.2015 / 02:21
Bölmə: İqtisadiyyat

Fəaliyyəti günün tələbinə cavab verməyənlər bağlanacaq

Ölkənin bank sektorunda cərəyan edən son hadisələr burada maliyyə durumu qənaətbəxş olmayanların fəaliyyətini davam etdirməsini böyük sual altına alır. İndi əksər proqnozlar ondan ibarətdir ki, bank sektorunda daha bir neçə zəif və kiçik maliyyə qurumlarının fəaliyyətini dayandırması qaçılmaz olacaq. Son nəticədə isə bazarda daha güclü banklar qalacaq və onların arasında sərt rəqabət nəticə etibarı ilə kredit faizlərinin də aşağı düşməsinə gətirib çıxaracaq.

Özü də bütün bunlar o fonda baş verir ki, yüksək faizlərə görə artıq müştərilər əvvəlki kimi banklara müraciət etmir.

Ümumiyyətlə, son aylarda Azərbaycan banklarında müştəri qıtlığı hiss edilir. Bank filialları əksər hallarda boş olur, əsasən kreditlərə görə ödənişləri qəbul edir. Müştərilərin azlığı bankları müraciətlərə daha operativ baxmağa vadar edib. Əvvəllər müştərinin sənədləri və ödəmə qabiliyyəti bir neçə saat ərzində araşdırılır, bəzən isə buna bir neçə gün sərf edilirdi. İndi isə kredit üçün müraciətlərə qısa zaman ərzində cavab verilir. Halbuki, bir neçə ay bundan əvvəl banklarda tamamilə fərqli mənzərə hökm sürürdü. Yüzlərlə insan kredit götürmək üçün növbəsini gözləyirdi. Bank mütəxəssisləri hesab edir ki, devalvasiyadan sonra bankların əsasən dollarla kredit təklif etməsi də kredit müraciətlərinin azalmasına səbəb olub. Maraqlıdır ki, baş bankın tövsiyəsi əsasında ölkədəki bankların əksəriyyəti kreditlərə görə tutulan komisyon haqqını 1%-ə qədər azaldıb. Amma bu amil belə kredit götürmək istəyənlərin sayına ciddi təsir göstərməyib. Bankların müştəri cəlb etmək üçün atdığı addımlardan biri də mütəmadi olaraq faiz dərəcələrinin endirilməsidir. Halbuki, banklar vaxtilə endirimi yalnız bayramlarda edərdilər. Bu il isə az qala bütün yay fəslini banklar endirim kampaniyası ilə keçirib. Amma belə vəziyyət də müştəri kontingentinin artımında ciddi rol oynamayıb. Yaranmış durumda əsasən kiçik banklar daha çox əziyyət çəkir. Amma bank sektorunda diqqət çəkən olaylar təkcə qeyd olunanlarla məhdudlaşmır. Belə ki, Mərkəzi Bank "Yunayted Kredit Bank"a əmanət qəbulunu qadağan edib. Bununla yanaşı, kredit təşkilatından qadağanın səbəbi barədə açıqlama verilməyib. Yalnız o bildirilib ki, bank əmanət qəbul edə bilmədiyi üçün kreditləşməni də dayandırmağa qərar verib. Xatırladaq ki, bir qədər əvvəl məhkəmə çəkişməsi ucbatından "Yunayted Kredit Bank"ın həm ölkədaxili, həm də ölkəxarici hesablarına həbs qoyulmuşdu. Son nəticədə, "fins" portalının məlumatına əsasən, bankın əmanətçiləri pullarını geri götürə bilmirdilər. Hazırda isə bankdan bu problemin həll olunduğu bildirilir.

Bundan əvvəl "EvroBank" ASC-nin və "Azərbaycan Kredit Bankı" ASC-nin fəaliyyəti dayandırılıb. Bu fonda o da diqqətə çatdırılırdı ki, Mərkəzi Bankın bu tədbirləri bank sektorunda risqlərin azaldılmasına, etimadın qorunmasına və bu yolla maliyyə vasitəçiliyinin genişləndirilməsinə və dəyərinin azalmasına yönəlib. Ekspertlər isə düşünür ki, bağlanacaq bankların sayı artacaq. Çünki hökumət artıq bank sektorunda risqlərin azaldılmasında, etimadın qorunmasında xüsusi maraqlı tərəf kimi çıxış edir. İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin rəhbəri, iqtisadçı ekspert Vüqar Bayramov da bildirir ki, gələcəkdə maliyyə durumunu yaxşılaşdıra bilməyən bankların lisenziyası geri alına bilər. İqtisadçı bunun bank sektorundakı böhranla əlaqəsinin olmadığını deyib. Onun sözlərinə görə, hazırda Azərbaycanın bank sektorunda böhran faktı yoxdur və bu ixtisarları böhranla əlaqələndirmək yanlışdır: "Mərkəzi Bank açıqlamasında iki bankın lisenziyasının geri alınması ilə bağlı qərar qəbul etmişdi. Monitorinqlər nəticəsində daha 3 bankın iqtisadi vəziyyətində problemlər olduğu göstərildi. Bu bankların bir qismi əmanətlərini geri qaytarmaqda çətinlik çəkirdi".

Vüqar Bayramov bildirib ki, gələcəkdə maliyyə durumunu yaxşılaşdıra bilməyən bankların lisenziyası geri alına bilər: "Amma lisenziyaların alınması bankların müflis olması anlamına gəlməməlidir. Məsələ orasındadır ki, bu banklar öz xərclərini ödəməkdə çətinlik çəkir. Təbii ki, bununla bağlı müvafiq tədbirlər görülə bilər. Banklarla filialları birləşdirilə və işçilərin sayı azaldıla bilər. Bununla da müəyyən dərəcədə vəziyyətdən çıxmaq olar". O bildirib ki, həm qlobal böhran, həm də neftin dünya bazarındakı qiymətinin aşağı düşməsi bank sektoruna öz təsirini göstərir: "Banklardakı ixtisarlar bank sektorundakı böhran anlamına gəlməməlidir. Hazırda Azərbaycanda bank sektorunun gələcəyi ilə bağlı hər hansı narahatlıq yoxdur". Beləliklə, fəaliyyəti günün tələbinə cavab verməyən bankların bağlanması qaçılmaz sayılır.

Tahir TAĞIYEV