Azərbaycanın da qoşulmaq istədiyi yeni bank ciddi çəkişmə predmetinə çevrilir

Tarix: 07.04.2015 / 03:49
Bölmə: İqtisadiyyat

Qərb ölkələrinin, xüsusən ABŞ-ın geosiyasi, geoiqtisadi maraqlarını reallaşdırmaq üçün maliyyə rıçaqlarından, bu istiqamətdə sanksiyaların tətbiqindən geniş istifadə etməsi artıq təcrübədə dəfələrlə özünü göstərib. Belə vəziyyətdən dünya liderliyinə can atan ölkələr, məsələn, Çin və Rusiya kimi dövlətlər olduqca narahatlıq keçirir və müəyyən əks addımlar atırlar.
Bu kontekstdə xarici ticarətdə dollardan imtina olunması istiqamətində son dövrlərdə Moskva və Pekinin fəaliyyət dairəsini genişləndirməsi aydın müşahidə olunur. Bundan əlavə, adıçəkilən ölkələr ABŞ-ın dominant mövqedə olduğu Dünya Bankı, Beynəlxalq Valyuta Fonduna alternativlər yaratmaq istiqamətində də fəal addımlar atırlar.
Bu xüsusda indi ən çox diqqət çəkən məqamlardan biri Çinin rəhbərliyi ilə qurulan Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankıdır. Hələ 2013-cü ildə Çin bu bankın təsis edilməsi niyyəti haqqında məlumat verən zaman ABŞ öz müttəfiqlərini həmin bankı boykot etməyə çağırmışdı. Amerika tərəfi bildirirdi ki, Çin tərəfindən dəstəklənəcək yeni bank Dünya Bankına nisbətən kreditləşmə standartlarının həyata keçirilməsində, hakimiyyətlərin şəffaflığına diqqət göstərilməsində və həmçinin də ətraf mühitin qorunması məsələsində daha az tələbkarlıq nümayiş etdirəcək.
Ancaq bəllidir ki, ABŞ Dünya Bankına alternativin yaradılmasını istəmir. Dünya Bankı Vaşinqtonda yerləşir və onun prezidenti də həmişə ABŞ-dan olur. Dünya Bankının potensial rəqibi olacaq Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankı Şanxayda yerləşəcək, Çin isə onun aparıcı səhmdarı rolunda çıxış edəcək. İlk öncə Yaponiya, Cənubi Koreya və Avstraliya, digər iri Avropa ölkələri kimi, Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankıdan kənarda duracaqları və orada iştirak etməyəcəkləri barədə qərar vermişdilər. Lakin Böyük Britaniya həmin bankın üzvü və təsisçisi olacağı niyyətini açıqlayandan sonra Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankına qarşı yönəlmiş vahid cəbhənin sıralarında əhəmiyyətli dərəcədə çatlar əmələ gəlib. Artıq Almaniya, İtaliya və Fransa Çinin rəhbərliyi ilə qurulan Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankına daxil olmağı planlaşdırır. ABŞ-ın Asiya-Sakit Okean hövzəsində əsas müttəfiqi olan Avstraliya da bu məsələ ilə bağlı mövqeyinə yenidən baxacağını bəyan edib. Qeyd edək ki, Asiyanın kasıb regionlarında yolların salınmasına, telekommunikasiya və digər infrastruktur islahatlarının inkişafına vəsait ayıracaq banka rəhbərlik edən Çin onu gələn ilin sonlarında rəsmən işə salmağı planlaşdırır. Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankı ilk mərhələdə fəaliyyətini Avropaya yeni ticarət marşrutu olacaq Yeni İpək Yolunun yaradılmasına cəmləyəcək. Bankın maliyyələşdirməyi planlaşdırdığı layihələr sırasında Bağdad və Çin arasında birbaşa dəmiryol əlaqəsinin qurulması da yer alır. Bütün bunlar isə ABŞ-da sərt qarşılanır. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Azərbaycan Maliyyə Nazirliyi Çin hökumətinin Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankının yaradılması səylərini dəstəklədiyini bildirib və bu mövqeyini Çin Maliyyə Nazirliyinə çatdırıb. Ölkəmiz yeni maliyyə institutunun təsisçi üzvü olmaqla bağlı marağını ifadə edib. Proseslər göstərir ki, bu gedişlə ABŞ-ın kabusuna çevrilməkdə olan bank yaranır. Lakin əvvəlki kimi, Vaşinqton tərəfdaşlarını Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankına qoşulmaqdan çəkindirməyə cəhd edir. ABŞ prezidenti Barak Obamanın administrasiyası artıq Böyük Britaniyanı yeni Çin bankına qoşulduğuna görə tənqid atəşinə tutub. Buna rəğmən, ABŞ-ın digər müttəfiqi olan Cənubi Koreya da yeni Çin bankına qoşulmamaq barədəki qərarını yenidən nəzərdən keçirəcəyini deyib. Səudiyyə Ərəbistanı həmin bankın təsisçisi olmaq fikrindədir.
Belə vəziyyətdə, ABŞ-ın narahatlıqlarının əksinə olaraq, Pekin özünün iqtisadi baxımdan güclənməsinin Asiya ölkələri üçün hər hansı təhlükə təşkil etmədiyinə, əksinə, onun varlanmasından qonşularının da xeyir götürəcəyinə inandırmaq fikrindədir.
Hazırda Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankı məsələsi aydın göstərir ki, Asiya uğrunda mübarizədə Çinin əlindəki başlıca güclü kartı onun artan iqtisadi qüdrətidir. Çindən fərqli olaraq, Amerikanın əsas güclü kartı həm də hərbi qüvvə və təhlükəsizlik sferası ilə bağlı olan müqavilələr kompleksidir. Ortada qalan ölkələr dilemma ilə qarşı-qarşıyadır. Yaponiya, Avstraliya, Filippin və Cənubi Koreya ABŞ ilə təhlükəsizliyə dair müqavilə imzalayıb. Lakin onların hər biri ABŞ-la müqayisədə daha çox Çinlə ticarət aparır. Belə ki, Cənubi Koreya Şimali Koreyadan və eləcə də nə zamansa Çindən gələ biləcək potensial hücumun qarşısını almaq üçün Amerikanın hərbi gücünə arxalanır. Amma Cənubi Koreya öz məhsullarının 25%-ni Çinə ixrac etdiyi halda, onun ABŞ-a ixracı 12% təşkil edir. Lakin bütövlükdə götürsək, bu və ya digər ölkə özünə qarşı Çin tərəfindən hər hansı təhlükə hiss edərsə, daha çox Amerikaya meyl göstərəcək. Yox, əksinə, Çin məsələlərə kifayət qədər düşüncəli və sağlam məntiqlə yanaşıb sülhsevər mövqe sərgiləsə, Asiyada ABŞ-ı sıxışdıracaq. Elə hazırda da Pekin məhz bu siyasəti yürüdür.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...