Azərbaycan Mərkəzi Bankı (AMB) Prezident İlham Əliyevin “Koronavirus (COVID-19) pandemiyasının və bundan irəli gələrək dünya enerji və səhm bazarlarında baş verən kəskin dalğalanmaların ölkə iqtisadiyyatına, makroiqtisadi sabitliyə, məşğulluq məsələlərinə və sahibkarlıq subyektlərinə mənfi təsirinin azaldılması ilə bağlı bir sıra tədbirlər haqqında” 19 mart 2020-ci il tarixli Sərəncamının icrası ilə bağlı Nazirlər Kabinetinin təsdiq etdiyi “Tədbirlər Planı”nın “Karantin rejimi müddətində pandemiyadan zərər çəkmiş sahələrdə fəaliyyət göstərən sahibkarların öhdəliklərinin tənzimlənməsi məqsədilə kredit təşkilatlarına requlyativ tətilin verilməsi” tədbirinin icrası çərçivəsində Maliyyə Sabitliyi Şurasının tövsiyələrini nəzərə almaqla müvafiq qərar qəbul edib.
Bu qərarda diqqətçəkən məsələlərdən biri banklara kredit ödənişlərinin gecikdirilməsinə görə sentyabrın 30-na qədər borcludan cərimə faizi, dəbbə pulu və digər ödənişlərin tutulmamasının kredit təşkilatlarına tövsiyə edilməsidir. Lakin əhali arasında gəzən məlumatlara görə, bir sıra banklar bu tövsiyələrin icrasına əməl etmirlər və müştəriləri kredit üzrə ödənişləri ödəməyə çağırırlar. Kredit borcu olanlara müxtəlif cür təzyiq edirlər. Sanki bütün bu deyilənlərin onlara heç bir dəxli yoxmuş kimi davranırlar.
“Onlar üçün həmrəylik, əhalinin vəziyyətini nəzərə almaq məfhumu deyilən bir anlayış yoxdur”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimovun sözlərinə görə, bəzi bankların məlum tövsiyələrə biganə yanaşaraq bunu görməzdən gəlmələri təəssüf doğurur: “Bu gün koronavirusun yaratdığı mənfi təsirləri minimuma endirmək üçün dövlət tərəfindən bir sıra işlər görülür. O cümlədən, bəzi insanlar kiməsə yardım əlini uzatmağı özünə borc bilir. Müxtəlif xeyriyyə aksiyaları keçirilir və ehtiyacı olan şəxslərə yardım edilir. Ancaq təəssüflər olsun ki, bu məsələdə kommersiya təşkilatı olan banklar çox biganə davranış sərgiləyirlər. Öz maraqlarını hər şeydən üstün tuturlar. Əhaliyə heç bir güzəşt etmək istəmirlər. Güzəşt deyiləndə söhbət ondan getmir ki, götürülən pul geri qaytarılmasın. Söhbət vətəndaşlara verilən möhlətdən gedir. Yəni ödəniş bir neçə ay gecikdirilə bilər. Ancaq çox təəssüflər olsun ki, banklar hər vasitə ilə bundan yayınmağa çalışırlar. Bu da ondan irəli gəlir ki, banklar ancaq öz kommersiya maraqlarını güdürlər. Onlar üçün həmrəylik, əhalinin vəziyyətini nəzərə almaq məfhumu deyilən bir anlayış yoxdur. Yəni vətəndaşın borcu varsa, ödəməlidir prinsipindən çıxış edirlər. Başa düşmürlər ki, ödəniş qabiliyyəti olan vətəndaş onsuz da bunu ödəyəcək. Görünür, ödəniş qabiliyyəti yoxdur ki, ödəniş gecikir. Bankların məlum davranışı sözügedən kommersiya qurumlarına yaraşmır. “Tədbirlər Planı”nda banklar üçün nəzərdə tutulan məqam tövsiyə xarakterlidir. Yəni məcburi xarakterli deyil. Banklar da bundan sui-istifadə edirlər. Görünən odur ki, banklar humanist prinsiplərdən uzaqdırlar”.
Vidadi ORDAHALLI
